
آیا بزرگترین دریاچه شور ایران کامل خشک شد؟
چشم انتظاری دریاچه ارومیه برای 14 میلیارد مترمکعب آب!
بیتا میرعظیمی
خبرنگار
انتشار فیلمی از خشکیدگی دریاچه ارومیه در فضای مجازی، به واکنش فعالان حوزه محیط زیست منجر شد و برخی از خشکیدگی کامل دریاچه خبر دادند. با وجود این، رئیس هیأت تحقیق و تفحص از عملکرد ستاد احیای دریاچه ارومیه مجلس شورای اسلامی، خشکیدگی کامل دریاچه ارومیه را تکذیب کرده و با بیان اینکه وضعیت دریاچه ارومیه خوب نیست میگوید امیدواریم کمتر از یک سال آینده به تراز هیدرولوژیک در دریاچه ارومیه برسیم. همزمان رئیس مرکز آینده پژوهی دریاچه ارومیه نیز خشکیدگی کامل دریاچه ارومیه را تکذیب کرده و به «ایران» میگوید: البته حال دریاچه خوب نیست و برای رسیدن به تراز اکولوژیک، تا 4 متر فاصله دارد.» پیش از این مدیرکل مدیریت بحران آذربایجان غربی خبر از خشک شدن 95 درصدی دریاچه ارومیه داده بود. حالا دلنگرانیها درباره وضعیت ریزگردهای سفید نمکی نیز هر روز بیشتر میشود. این در حالی است که وزارت نیرو بارها اعلام کرده است که حقابه محیط زیست را پرداخت کرده است؛ اما در مسیر رسیدن به مقصد توسط کشاورزان خرج شده است. اما «علی سلاجقه» به این موضوع انتقاد داشته و میگوید حقابهای که داده میشود باید سر تالاب باشد چون در طول مسیر بهرهبردار زیاد است و حقابهای به تالاب نمیرسد. معاون رئیس جمهور و رئیس سازمان حفاظت محیط زیست کشور هفته گذشته نیز از پیگیری جدی حقابه دریاچه ارومیه از وزارت نیرو خبر داده و تأکید کرد که اعتبارات لازم برای انتقال آب تصفیهخانههای سه استان منتهی به دریاچه تا آخر سال تأمین خواهد شد.
کاهش تراز ادامه دارد
«حجت جباری» رئیس مرکز آینده پژوهی دریاچه ارومیه، به «ایران» میگوید: مساحت فعلی دریاچه با مساحت آن در سال ۱۳۹۴ یکی است. این دریاچه به طور کامل خشک نشده است؛ اما وضعیت خوبی نیز ندارد. او میافزاید: در حال حاضر عرصه آبی دریاچه ارومیه 3 قسمت شده و تنها شمال، جنوب و زیر جاده شهد کلانتری آب دارد. این در حالی است که بارندگی پاییزه تاکنون آغاز نشده و همچنان تبخیر و کاهش سطح تراز دریاچه ارومیه ادامه دارد.
جباری میافزاید: در حال حاضر امکان استفاده از قایق در دریاچه ارومیه وجود ندارد و تردد در دریاچه با ماشین انجام میشود. این در حالی است که پیشتر برای نجات دریاچه اقداماتی تحت عنوان سخت افزاری انجام شده و قرار بود 1 میلیارد مترمکعب از آب دریاچه ارومیه از این حوضه تأمین شود؛ اما شاهدیم که حتی بخشی از این اقدامات تاکنون به بهرهبرداری نیز نرسیده است.
او با اشاره به اینکه در حوزه کشاورزی اقدامات صحیحی انجام نشده است، میگوید: طی چند سال گذشته بسیاری از اراضی کشاورزی در این منطقه توسعه پیدا کرده و بخشی از حقابه دریاچه به این حوزه اختصاص پیدا کرده است. از طرفی بارندگی نیز مزید بر علت شده و حال و روز دریاچه را بدتر کرده است.
4 متر تا رسیدن به تراز اکولوژیک!
رئیس مرکز آینده پژوهی دریاچه ارومیه با اشاره به فاصله زیاد برای رسیدن به حوزه اکولوژیک در دریاچه ارومیه میگوید: در حال حاضر دریاچه ارومیه تا 4 متر برای رسیدن به تراز اکولوژیک، فاصله دارد، چرا که تراز اکولوژیک دریاچه 1274.1 متر است؛ اما هم اکنون این تراز به 1270 متر رسیده است.دریاچه ارومیه برای رسیدن به تراز اکولوژیک باید آبی بیشتر از این میزان را داشته باشد تا هر سال پس از تبخیر در دریاچه ذخیره شود. در این شرایط بحرانی، بارانهای پاییزی نیز کمک چندانی به دریاچه نکرده و نهایتاً بخشهایی از آن را مرطوب می کند.
آبی برای دریاچه وجود ندارد
او تصریح میکند: سال آبی گذشته میزان بارش چیزی حدود 15 درصد کاهش پیدا کرد. همین امر باعث شد تا میزان روان آب کمتری تولید شود، زمانی که آب کمتری وجود داشته باشد تنها از حقابه دریاچه کم میشود، اما میزان مصرف کشاورزی و دیگر مصارف هیچ تغییری نمیکند. این در حالی است که دریاچه بشدت نیازمند آب است؛ اما در حال حاضر هیچ آبی وجود ندارد تا به آن برسانیم! پشت سدها هم به میزانی آب وجود ندارد که به دریاچه وارد کنیم. هم اکنون برای رسیدن به تراز اکولوژیک دریاچه، چیزی حدود 14میلیارد مترمکعب آب نیاز است. این میزان باید در درازمدت وارد دریاچه شده و ذخیره شود.
آبیاری سنتی اراضی کشاورزی
حجت جباری در آخر میافزاید: در کوتاه مدت زیاد نمیتوان کمکی به دریاچه ارومیه کرد. تنها باید برای سال آینده برنامهریزی کرده و پروژههای نیمه تمام را به اتمام برسانیم. سازمان آب و وزارت نیرو دریاچههای انحراف آب را کاملاً مسدود کنند تا سیلاب به سهولت وارد دریاچه شود. طی سالهای گذشته یکی از مشکلات دریاچه این بود که این دریاچهها مسدود نشده و در هنگام وقوع سیلاب، آب به مناطق کشاورزی سرریز میشدند. جهاد کشاورزی باید الگوی رعایت کشت را ترویج دهد تا حداقل نیاز آبی را در سال بعد داشته باشیم. از سویی دیگر متأسفانه تنها 7 درصد اراضی کشاورزی ما دارای سیستم نوین آبیاری بوده و هنوز 93 درصد اراضی کشاورزی بهصورت سنتی آبیاری میشود. برای نجات دریاچه ارومیه باید در حوزه کشاورزی تحولی عمیق صورت گیرد.
لازم به ذکر است که به رغم تماسهای مکرر و ارسال پیام، «روحالله متفکرآزاد » رئیس هیأت تحقیق و تفحص از عملکرد ستاد احیای دریاچه ارومیه مجلس شورای اسلامی پاسخی به «ایران» ارائه نداد. با «یاسر رهبردین» معاون هماهنگی امور عمرانی استاندار آذربایجانغربی نیز تماس گرفته و با ارسال پیامی خواهان گفتوگو در این خصوص شدیم؛ اما تا لحظه نگارش گزارش پاسخی به درخواست روزنامه ایران داده نشد.
کارشناسان ایرانی از یکی از کانونهای اصلی
گرد وغبار در عراق دیدار میکنند
ایسنا- علی محمد طهماسبی بیرگانی، دبیر ستاد ملی سیاستگذاری و مدیریت پدیده گرد و غبار سازمان حفاظت محیط زیست از اعزام تیم کارشناسی هفت نفره برای بازدید از یکی از کانونهای اصلی گرد و غبار درعراق که بر ایران نیز تأثیر میگذارد، خبرداد و گفت: به دنبال پیگیریهای بسیاری که درعراق انجام شد، پنجشنبه (۲۱ مهرماه) از وزارت خارجه اطلاع داده شد کشور عراق میتواند طبق درخواست سازمان حفاظت محیط زیست در تاریخ ۲۴ تا ۲۷ مهرماه پذیرای تیم کارشناسی تأیید شده توسط سازمان باشد، یعنی با ارتباطی که با وزارت خارجه و سفارت ایران در بغداد برقرار کردیم، پذیرفتند که مجوزهای خروج و تأییدیههای قانونی را بگیریم. این تیم کارشناسی متشکل از هفت عضو از سازمان حفاظت محیط زیست، وزارت جهاد کشاورزی، سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری، وزارت نیرو، وزارت نفت، وزارت امور خارجه و سازمان مدیریت بحران است. این نهادها عضو ستاد ملی گرد و غبار هستند و خوشبختانه این یک تیم کاملاً کارشناسی است. کارشناسان قرار است از یک کانون بحرانی گرد و غبار در عراق که بر کشور ما نیز تأثیر بسیار زیاد و شدت بالایی دارد، بازدید کنند و بهدلیل اینکه هدف ما از این بازدیدها مشخص شدن نوع عملیات است، در گامهای بعدی تیم عراقی باید با مراجعه به ایران از تجربیات، کمکیهای آموزشی و انتقال دانش و فناوریهای ما استفاده و شروع به اقدامات عملیاتی کند.
مهر- محمد الوندی، رئیس پارک ملی کرخه گفت: قرار است برای افزایش جمعیت گوزنهای مولد، در ماههای آینده تعدادی گوزن زرد ایرانی از سایتهای دیگر کشور به پارک ملی کرخه منتقل شوند.
ایسنا- محمد صوفی، رئیس هیأت مدیره و مدیرعامل کانون جهانگردی و اتومبیلرانی از امضای تفاهمنامه همکاری کانون جهانگردی و اتومبیلرانی جمهوری اسلامی ایران و کلوب اتومبیلرانی بینالمللی عراق برای تسهیل در ورود موقت وسایل نقلیه موتوری از طریق زمینی و آبی خبر داد.
ایرنا- محمد مدادی، مدیرکل دفتر موزه ملی تاریخ طبیعی و ذخایر ژنتیکی سازمان حفاظت محیط زیست گفت: دستورالعمل جدید صدور مجوز کارگاه تاکسیدرمی با اتصال صدور مجوز کارگاه تاکسیدرمی در سامانه کسب و کار تدوین و ابلاغ شد.
تسنیم- علی شهباز، یک کارشناس زمینشناسی گفت: برای تضمین امنیت غذایی، کشاورزی را به شکل بیضابطه توسعه دادیم و آبهای زیرزمینی را در این راه از دست دادیم، غافل از اینکه از دست رفتن منابع آبی و بهدنبال آن فرونشست، میتواند به بحرانی بدتر از تهدید امنیت غذایی تبدیل شود.