
طبق اعلام وزیر جهاد کشاورزی امسال تولید برنج کشور ۲۵ درصد رشد داشته است که میتواند باعث کاهش قیمت این محصول و متعادل شدن بازار آن شود
کاهش قیمت برنج تا اواسط آبان ماه
کشاورزان به کمتر از سود 50 درصدی در فروش برنج رضایت نمیدهند
نفیسه امامی
خبرنگار
طبق سنوات گذشته برداشت برنج در کشور از هفته سوم مردادماه آغاز میشود و تا مهرماه ادامه پیدا میکند. بعد از این دوره هم کشت دوم برنج آغاز که امسال برنجکاران اقدام به تولید برنج در حجم بالا کردهاند. در این بازه زمانی که برنجهای نو و تازه به بازار عرضه میشوند، قیمت برنج نسبت به ماههای دیگر سال کاهش مییابد و این یک روند طبیعی است.
امسال با شروع فصل برداشت برنج، برنجکاران به علت جهش قیمتی که در سال گذشته برای این محصول رخ داد، در برابر قیمتهای پیشنهادی برای خرید محصولشان مقاومت کردند زیرا سال قبل هر کیلو برنج تا 120 هزار تومان به فروش رسید، درحالیکه همان برنج از کشاورز به قیمت 30 تا 32 هزار تومان خریداری شده بود. از سوی دیگر مصرف کننده هماکنون کمتر اقدام به خرید میکند زیرا پیشبینی رسیدن قیمت برنج تا مرز 80 و 90 هزار تومان است.
افزایش تولید برنج در کشور
سرانه مصرف سالانه برنج به ازای هر فرد 35 تا 37 کیلوگرم و مصرف سالانه 3 میلیون تن است و از این میزان در حدود یک میلیون تن برنج به کشور وارد میشود. ضمن اینکه بخشی از این میزان به عنوان ذخایر استراتژیک ذخیره میگردد. طبق اعلام وزیر جهاد کشاورزی امسال تولید برنج کشور ۲۵ درصد رشد داشته است که میتواند باعث کاهش قیمت این محصول و متعادل شدن بازار آن شود.
تولید برنج کشور به میزان ۲.۳ میلیون تن رسیده که نشان از عملکرد مطلوب دولت است زیرا یکی از موضوعات مهم که از ابتدا در دولت سیزدهم و وزارت جهاد دنبال شد، موضوع خودکفایی در محصول برنج بود.
بازار برنج با فراوانی روبهرو است
در شرایط فعلی ذخایر استراتژیک برنج کشور از وضعیت مطلوبی برخوردار است و بازار برنج با فراوانی روبهرو است و انبارها مملو از برنج ایرانی و خارجی است.
قاسمعلی حسنی دبیرکل سابق اتحادیه بنکداران مواد غذایی هم با بیان اینکه انتظار کاهش قیمت برنج باز هم وجود دارد، گفته است: وجود بعضی از فاکتورهای مثبت در بازار نشاندهنده آن است که قیمت برنج کمتر خواهد شد.
به گفته حسنی، اکنون انبارها مملو از برنج و تولید هم بیشتر شده است. این عوامل در کنار هم میتواند منجر به کاهش قیمت برنج شود. همچنین مردم هم دیگر کشش خرید برنج گران قیمت مانند پارسال را ندارند به همین منظور انتظار دارند برنج با قیمتی مناسب به دستشان برسد.
دولت هم تعیین ارقام بالا برای برنج را به نفع مصرف کننده نمیداند
جمیل علیزاده شایق دبیر انجمن برنج در گفتوگو با «ایران» درباره آخرین وضعیت بازار برنج گفت: بعد از جهشی که در نرخ برنج از سال گذشته رخ داد، برنجکاران اولویت خود را در حفظ منافع خود درفروش محصول قرار دادند و به همین علت دیگر تمایل به فروش برنج خود با هر قیمتی ندارند در نتیجه کشاورزان از اواخر مردادماه شالیهای خود را به بازار عرضه نکردند و منتظر بالا رفتن بیشتر قیمتها هستند.
وی با تأکید بر اینکه دولت با اعلام نرخ خرید تضمینی برنج کمک ویژهای به کشاورزان میکند، افزود: اعلام نرخ خرید تضمینی برنج به این معناست که اگر کشاورز محصول خود را نتواند به طور کامل به فروش برساند، سازمان تعاون روستایی آن را از کشاورز خریداری کند. فرمول نرخ خرید تضمینی برنج براساس هزینههای تمام شده در تولید برنج به اضافه سود عادلانهای که در حدود 10 تا 20 درصد درنظر گرفته میشود، محاسبه میگردد اما امسال وزارت جهاد نرخ ثابتی برای هر کیلو برنج تعیین کرد و نرخ تضمینی اعلام نشد.
علیزاده شایق با اشاره به اینکه کشاورزان سود درنظر گرفتهشده برای فروش برنج را قبول ندارند، گفت: برنجکاران با تعیین سود 20 درصدی موافق نیستند بلکه مدعی هستند باید سود 50 درصدی برای فروش برنج توسط دولت تعیین شود. به همین علت متأسفانه کشاورزان به کمتر از سود 50 درصدی تمایلی نشان نمیدهند اما در عین حال دولت هم تعیین ارقام بالا برای برنج را به نفع مصرف کننده نمیداند.
دبیر انجمن برنج با اشاره به افزایش عرضه برنج به بازارها گفت: امسال اتفاق خوبی در تولید برنج رخ داده است و آن اینکه بعد از عرضه برنجهای برداشت اول به بازار، برنجهای دوباره کشت وارد بازار شدهاند. ضمن اینکه امسال کشاورزان در حجم بالایی برنج کاشتهاند و تولید افزایش پیدا کرده است. برآورد میشود با توجه به افزایش تولید برنج در سالجاری، تولید از 2 میلیون و 250 هزار تن سال قبل افزایش بیشتری پیدا کند. علیزاده شایق تصریح کرد: در شرایطی که تقاضا ثابت باشد و عرضه بیشتر شود، قیمت برنج میشکند و ما امیدوار هستیم تا اواسط آبان ماه نرخ برنج کاهش پیدا کند. ما انتظار داریم با توجه به شرایط موجود، کشاورز به توان مصرف کننده هم بیشتر توجه کند.
وی میزان واردات برنج به کشور را در تعدیل قیمت برنج مؤثر ندانست و افزود: واردات برنج در کاهش قیمت برنج ایرانی خیلی اثرگذار نبود زیرا وقتی ذائقه افراد به برنج ایرانی عادت کرده باشد دیگر تمایلی به استفاده از برنجهای وارداتی ندارد ضمن اینکه برنجهای هندی وارداتی از کیفیت خوبی برخوردار نیستند.
علیزاده شایق بیان کرد: ما در دورهای از کشور اروگوئه هم برنج به کشور وارد میکردیم که بسیار کیفیت خوبی داشت اما با قیمت بالا عرضه میشد ولی به علت گران بودن دیگر به کشور وارد نشد.
مقاومت کاذب برنجکاران
حمیدرضا ناظری عضو اتحادیه شالیکوبی داران استان مازندران نیز با اشاره به اینکه خرید و فروش برنج در مازندران با رکود مواجه شده است به «ایران» گفت: کشاورزان محصولات خود را در حجم کم و محدود به فروش میرسانند. بیشتر کشاورزان از طریق فروش محدود سعی میکنند هزینههای روزمره خود را جواب دهند مگر در شرایطی که مجبور به فروش برنج برای تأمین هزینههای فوقالعاده باشند.
ناظری اضافه کرد: کشت برنج در سال گذشته در حجم کمتری انجام گرفت و همین موضوع باعث گرانی محصول شد و کشاورز برنج را با قیمت 30 هزار تومان فروخت اما به کیلویی 100 هزار تومان هم رسید.
عضو اتحادیه شالیکوبی داران استان مازندران تأکید کرد: کشاورزان درصدد هستند برنج را با قیمتهای بیشتر از 100 هزار تومان به فروش برسانند اما در واقع قیمت 80 تا 90 هزار تومان هم نرخ مناسبی است و با توجه به افزایش هزینهها، نرخها نسبت به سال قبل تقریباً 3 برابر شده است. متأسفانه در شرایط فعلی مقاومت کاذبی از سوی کشاورزان ایجاد شده است.
وی با بیان اینکه مقاومت برنجکاران در برابر فروش محصول هزینههای زیادی را برای کارخانهداران به همراه خواهد داشت، گفت: حجم زیادی از برنج در کارخانهها دپو شدهاند که میتواند با آسیبهای طوفان، سیل و سرقت روبهرو شود ضمن اینکه رطوبت هم باعث آسیب دیدن برنجها میشود.
ناظری با اشاره به نرخهای فعلی انواع برنج در استان مازندران گفت: در حال حاضر برنج طارم و هاشمی در کف کارخانه با قیمت 85 تا 90 هزار تومان، برنج بینام 80 هزار تومان، برنج فجر 60 هزار تومان، برنج شیرودی 42 هزار تومان و برنج ندا 40 هزار تومان به فروش میرسد.

در ۴ استان مرزی کشور انجام شد
تخصیص ۱۳۳۵ میلیارد تومانی بنیاد مستضعفان برای محرومیتزدایی از مناطق اهل تسنن
معاون بنیاد مستضعفان جزئیاتی از خدمات و اقدامات این بنیاد برای رفع محرومیت از ۶ منطقه محروم مرزی را که عمده ساکنان آن از برادران اهل تسنن هستند، تشریح کرد.
به گزارش روابط عمومی بنیاد مستضعفان، وحید خاویی با اشاره به ارائه خدمات مختلف در راستای محرومیتزدایی در دهها نقطه کشور از سوی این بنیاد اظهار کرد: یکی از اصلیترین و مهمترین اهداف بنیاد مستضعفان، رفع محرومیت از نقاط کمبرخوردار در سراسر کشور است و امروز بنیاد مستضعفان اقدامات خود در این حوزه را با بهرهگیری از الگوی جامع «پیشرفت و آبادانی» در بیش از ۸۰ نقطه از کشور ارائه میدهد. معاون بنیاد مستضعفان همزمان با فرارسیدن میلاد رسول اکرم و هفته وحدت، با تشریح بخشی از اقدامات بنیاد در مناطق اهل تسنن گفت: خدمات بنیاد مستضعفان برای رفع محرومیت، فارغ از هرگونه نگاه سیاسی، مذهبی و … در تمامی نقاط و مناطق هدف ارائه میشود و امروز ۶ منطقه محروم «سروآباد» در استان کردستان، «مراوه تپه» در گلستان، «درمیان» در استان خراسان جنوبی، «قصرقند و چابهار» در سیستان و بلوچستان و «جزیره لارک» در استان هرمزگان، از جمله مناطق هدف ما هستند که بخش قابل توجهی از بافت جمعیتی آنها، از برادران اهل تسنن هستند.
وی با بیان اینکه بنیاد مستضعفان خدمات محرومیتزدایی خود در این مناطق را در قالب ۱۶ سرفصل کلان ارائه میکند، گفت: بنیاد مستضعفان در حوزههای «آبرسانی»، «اشتغالزایی»، «آموزشی»، «بهداشت و درمان»، «دامپروری»، «راه»، «زیرساخت»، «فرهنگی»، «کشاورزی»، «گردشگری و صنایعدستی»، «مذهبی»، «معیشتی» و «ورزشی» ۴۲۳ پروژه به ارزش ۷۲۴ میلیارد تومان در این مناطق که عمدتاً از برادران اهل تسنن ما هستند تعریف کرده است.
خاویی با تأکید بر اینکه بیش از ۱۱۷ پروژه از این پروژهها به اتمام رسیده و مابقی در دست برنامهریزی و اجرا است، ادامه داد: علاوهبر این پروژهها، بنیاد مستضعفان ۶۱۱ میلیارد تومان برای احداث و مرمت ۳۷۰۲ واحد مسکونی، ۲۸۶۶ فقره تسهیلات قرضالحسنه و توزیع بیش از ۱۸ هزار بسته معیشتی در این ۶ منطقه هدف تخصیص داده که ارزش ریالی کل خدمات بنیاد مستضعفان در این مناطق محروم و عمدتاً مرزی را به ۱۳۳۵ میلیارد تومان رسانده است.
معاون بنیاد مستضعفان افزود: بیشترین تخصیص مالی از سوی بنیاد در حوزه تأمین مسکن با ۳۹۴ میلیارد تومان و پس از آن در حوزه تسهیلات با ۲۰۷ میلیارد تومان بوده است.

قیمت جهانی گندم چهار هزار تومان ارزانتر از بازار داخلی است
وداع با قاچاق گندم با تعیین منطقی نرخ خرید تضمینی
امین محمودی
خبرنگار
افزایش تنش و جنگ بین اوکراین و روسیه سبب افزایش تقاضای بینالمللی برای خرید گندم شده است. گزارشها حاکی از آن است که این امر سبب رسیدن قیمت گندم به بالاترین رقم خود در 3 ماه گذشته شده است بهطوری که هم اکنون قیمت گندم با رشد 8 درصدی در بازارهای جهانی روبهرو است. این دو کشور از بزرگترین عرضهکنندگان گندم و سایر غلات به دنیا هستند به طوری که روسیه و اوکراین حدود 30 درصد غلات کشورهای جهان را تأمین میکند.
به همین دلیل تشدید درگیری ها موجب شده که بسیاری از کشورها در مورد تمدید قرارداد صادرات غلات از اوکراین که یک ماه دیگر منقضی میشود، به شک بیفتند.
از طرف دیگر پیشبینی میشود اگر تولید در هر کدام از این دو کشور با مشکل مواجه شود یا شرایط در منطقه دریای سیاه بهبود پیدا نکند، میتواند ناامنی شدید غذایی در سراسر جهان را در آینده تشدید کند.
علاوه بر این دمای بالای هوا و خشکسالی در مناطق بزرگ تولیدکننده غلات مانند امریکا، اروپا، هند و آرژانتین بیش از پیش محصول گندم را تحت فشار گذاشته و سبب کاهش ذخایر جهانی گندم شده است، بهطوری که ذخایر گندم در هند (دومین کشور تولیدکننده گندم با 95 میلیون تن) به کمترین میزان 14 سال گذشته رسیده است. با این حال روند کاهشی ذخایر این محصول اساسی تنها محدود به هند نیست، وزارت کشاورزی امریکا هم از کاهش ذخایر گندم امریکا به کمترین میزان 20 سال گذشته خبر داده است.
قیمت گندم در ایران 4 هزار تومان بالاتر از قیمت جهانی است
قیمت گندم در امریکا تا 9 دلار و 38 سنت در هر بوشل افزایش یافته که بالاترین رقم از 23 ژوئن را نشان میدهد. هر بوشل معادل 25،4 کیلوگرم است. بنابراین میتوان گفت هر کیلوگرم گندم معادل 37 دهم دلار میباشد به همین دلیل و با توجه به قیمت دلار در بازار داخلی (متوسط 30 هزار تومان) میتوان گفت که بالاترین رقم برای خرید گندم در بازارهای جهانی 11 هزار تومان به ازای هر کیلوگرم است ولی در شرایط عادی قیمت واردات این محصول از کشورهای حاشیه خزر به 9 هزار تومان می رسد. این در حالی است که در سال زراعی گذشته دولت سیزدهم نرخ خرید تضمینی گندم را 11 هزار و 500 تومان و در سال زراعی جاری 13 هزار تومان تعیین کرد به همین دلیل میتوان گفت تعیین این نرخ اقدامی هوشمندانه توسط دولت سیزدهم جهت تأمین امنیت غذایی بوده است. از طرف دیگر با توجه به ناامنی غذایی ایجاد شده در سراسر جهان به دلیل وقوع جنگ اوکراین و روسیه و افزایش تنشها در روزهای اخیر انتظار میرود قیمت گندم و سایر محصولات کشاورزی و مواد غذایی در سراسر جهان افزایشی باشد.
خداحافظی با قاچاق گندم با تعیین منطقی خرید تضمینی
از طرف دیگر این جنگ، کند شدن روند صادرات غلات از دریای سیاه را تشدید و قیمت مواد غذایی را در سراسر دنیا افزایش میدهد به همین دلیل احتمالاً بسیاری از کشورهای خاورمیانه و همسایگان شرقی و کشورهای آفریقایی با مشکل تأمین آرد و نان روبهرو شوند. تجربه ثابت کرده که همزمان با افزایش قیمت جهانی گندم، کشورهای همسایه به فکر تأمین نیاز خود از ایران افتاده و این امر طی سالهای گذشته زمینهساز قاچاق گندم شده است، حال اما با توجه به بالاتر بودن قیمت گندم در بازار داخل نسبت به بازارهای جهانی به نظر میرسد ایران دیگر مقصد وارداتی گندم قاچاق کشورهای همسایه نباشد.
افزایش تولید داخلی همزمان با کاهش تولید جهانی
طی یک سال اخیر میزان تولید گندم در کشورمان با افزایش محسوسی نسبت به سالهای قبل روبهرو بوده است که یکی از اصلیترین دلایل این امر را میتوان به تعیین منطقی قیمت خرید تضمینی گندم به شمار آورد، این در حالی است که بیشتر مناطق کشورمان با تغییرات اقلیمی و خشکسالی دست و پنجه نرم کرده بودند.
در سال زراعی گذشته و با توجه به برنامه دولت سیزدهم و وزارت جهاد کشاورزی برای خودکفایی در تولید کالاهای اساسی از 11 میلیون تن گندم تولیدی در کشور در سالجاری 7 میلیون و 500 هزار تن گندم از کشاورزان خریداری شد، این در حالی است که در سال گذشته تنها 4 میلیون و 700 هزار تن گندم از کشاورزان خریداری شده بود.
با این حال میزان تولید گندم در سال زراعی 1400-1399 به دلیل تعیین غیرمنطقی قیمت خرید تضمینی گندم(5 هزار تومان) تنها به 8 میلیون تن رسید، این در حالی است که با افزایش 130 درصدی قیمت خرید تضمینی این کالای اساسی در سال زراعی گذشته
1401-1400 میزان تولید 3 میلیون تن رشد کرد و به 11 میلیون تن رسید و به نظر میرسد این میزان تولید با توجه به افزایش کشت قراردادی این محصول و تعیین قیمت 13 هزار تومان برای هر کیلوگرم از آن به 12.5 میلیون برسد و کشورمان به خودکفایی برسد. در همین خصوص سهراب سهرابی، مجری طرح گندم وزارت جهاد کشاورزی با بیان اینکه یکی از موفقیتهای دولت سیزدهم اعلام بموقع نرخ خرید تضمینی گندم قبل از فصل کاشت است، اظهار کرد: امسال تولید ۱۲.۵ میلیون تن گندم هدفگذاری شده که ۹ تا ۱۰ میلیون تن آن برای تولید نان است و ۱۰۰ درصد نیاز گندم خبازی و نان در داخل کشور تأمین میشود.
تعیین غیرمنطقی خرید تضمینی در دولت قبل، گندم را به خوراک دام تبدیل میکرد
در سال زراعی 1400-1399 کشاورزان انتظار داشتند که دولت قبل با توجه به میزان تورم، قیمت خرید تضمینی گندم را 6 هزار و 500 تومان اعلام کند ولی با این حال دولت سرانجام نرخ 5 هزار تومان را برای این محصول تعیین کرد به طوری که همزمان با اعتراضات اصناف مرتبط با کشاورزان، نوبخت رئیس سازمان برنامه وبودجه دلیل این امر را نداشتن بودجه کافی دانست.
به همین دلیل عمده گندم کشور یا به کشورعراق یا به همسایگان شرقی کشور(پاکستان و افغانستان) قاچاق میشد و یا به دلیل ارزان بودن گندم کشاورزان آن را به عنوان خوراک دام مورد استفاده قرار میدادند.
در همین خصوص سهراب سهرابی، مجری طرح گندم وزارت جهاد کشاورزی میگوید: در دولت قبل به دلیل تعیین نرخ خرید تضمینی نامناسب به مبلغ ۵ هزار تومان بخش عمده گندم تولیدی کشور به سمت دامداریها جهت خوراک دام منحرف شد یا بخشی به شکل فرآورده آرد به صورت قاچاق از کشور خارج شد.