
«ایران» از فرسودگی ماشینآلات سنگین گزارش میدهد
ایران گورستان ماشین آلات فرسوده
برادران،معاون وزیر صمت در گفتوگو با «ایران»: در حال حاضر سند راهبردی ساخت ماشینآلات صنعتی، معدنی، کشاورزی و راهسازی با مشارکت فعالان اقتصادی و تولیدکنندگان در دست تهیه و تدوین است و امیدواریم تا آبان ماه آماده شود
گروه اقتصادی / فرسودگی ماشینآلات صنعتی، معدنی و کشاورزی یکی از معضلهای جدی است که از دولت گذشته به دولت سیزدهم به ارث رسیده است.کارشناسان و اهالی صنعت، عمر متوسط ماشینآلات معدنی را بیش از 40 سال، کشاورزی را27 سال، راه سازی را 26 سال و صنعتی را 30 سال میدانند و این در حالی است که قطعات و لوازم یدکی برخی از ماشینآلات به جهت آنکه چندین سال از تولید آن میگذرد، در بازار وجود ندارد و عملاً اگر دستگاه و ماشینآلات دچار مشکل میشود، صاحب کارگاه، کارخانه و واحد معدنی و کشاورزی مجبور به کنار گذاشتن دستگاه و کاهش فعالیت میشود.
در 8 سال فعالیت دولت یازدهم و دوازدهم بارها به فرسودگی ماشینآلات اشاره شد اما هیچ اقدامی برای بهبود و جلوگیری از افزایش سن ماشینآلات صورت نگرفت و حتی ممنوعیتهایی نیز برای واردات گذاشته شد. از طرف دیگر اینکه قیمت ماشینآلات بخصوص در حوزه معدن بسیار سنگین است و خیلی از پیمانکاران و فعالان اقتصادی توان خرید آن را ندارند از همین رو نیاز است که دولت در قالبهای مختلف چون پرداخت تسهیلات و یارانه این بخش را حمایت کند. در گذشته فعالان حوزه معدن، کشاورزی و صنعت، هیچ حمایتی دریافت نکردند و البته با سدهایی هم مواجه شدند.
با توجه به اینکه سن ماشینآلات رو به افزایش است و این امر در آینده میتواند بحران زا باشد، بایستی در مورد این مهم، برنامهریزی مناسبی صورت گیرد. آمار دیگری حکایت از آن دارند که فرسودگی ماشینآلات بین 30 تا 40 درصد از کارایی فعالیتها در حوزههای معدن، کشاورزی و صنعت کم کرده است و این اتفاق برای کشوری که مورد سختترین و ظالمانهترین تحریمها قرار گرفته، بشدت خطرناک است.
ممنوعیتی برای واردات نیست
برخی از فعالان معدنی و کشاورزی میگویند که اگر ماشینآلات سنگین تعویض شود و سن این نوع از ناوگان کاهش پیدا کند، ضمن افزایش بهرهوری شاهد رشد تولیدات معدنی، کشاورزی و صنعتی خواهیم بود. دولت سیزدهم منعی برای واردات ماشینآلات سنگین لحاظ نکرده و تنها دلیلی که نمیتوان ماشینآلات سنگین را وارد کشور کرد، ساخت داخل است؛ اگر تولیدکننده داخلی توانایی ساخت ماشینآلات سنگین را داشته باشد، واردات آن ممنوع است. لیستی که اخیراً با عنوان فهرست کالاهای مشمول ممنوعیت واردات در سال 1401 منتشر شده، نشان میدهد که دولت بخوبی کالاهای تولید داخل را شناسایی کرده است و از همین رو در راستای حمایت از تولید دیگر کالاهای مشابه خارجی وارد کشور نمیشود.
وجیه اله جعفری، معاون وزیر صنعت، معدن و تجارت به «ایران»، گفت: برخی از شرکتهای دانشبنیان توانستهاند به سمت ساخت و طراحی قطعات ماشینآلات صنعتی بروند اما نیازی که کشور دارد، بسیار بیشتر است. لذا در این حوزه بایستی برنامهریزی جدیتری صورت گیرد تا بتوان نسبت به نوسازی و کاهش سن ماشینآلات اقدام کرد.
او با بیان اینکه کاهش سن ماشینآلات تأثیر مستقیم بر تولید دارد، تصریح کرد: اگر ماشینآلات مجهز و جدید وارد فعالیتهای معدنی و صنعتی شود، شاهد افزایش تولید و افزایش صادرات خواهیم بود.
تدوین سند راهبردی ساخت ماشینآلات سنگین
مهدی برادران، معاون صنایع عمومی وزارت صمت نیز به «ایران» گفت: وزارت صنعت، معدن وتجارت بهدنبال اجرای سیاست یکپارچه و متوازن در حمایت از ماشینآلات کشاورزی، صنعتی، معدنی، راهسازی و ساختمانسازی در سالجاری است، از همین رو بنا شد در هر حوزهای که ظرفیت ساخت داخل وجود دارد، استفاده و در صورت کمبود، نیاز بخشهای مختلف از طریق واردات تأمین شود.
او ادامه داد: در حال حاضر سند راهبردی ساخت ماشینآلات صنعتی، معدنی، کشاورزی و راهسازی با مشارکت فعالان اقتصادی و تولیدکنندگان در دست تهیه و تدوین است و امیدواریم تا آبان ماه آماده شود.
مدیران برخی از واحدهای صنعتی اعتقاد دارند که در حال حاضر صنعتگران داخلی بواسطه مهندسی معکوس توانستهاند به غیر از موتور و گیربکس و البته برخی از قطعات حساس، ماشینآلات و قطعات راه سازی، معدنی و کشاورزی را تولید کنند. اما اکثراً فعالان اقتصادی بر این امر اصرار دارند که سفارشگذاری در شرکتهای خارجی انجام شود تا واردات انجام شود. از همین رو میگویند که کشور به حداقل 16 هزار دستگاه و ماشینآلات نیاز دارد.
با وجود آنکه واردات ماشینآلات برای کشور به یک الزام درآمده است اما در برخی از ماشینآلات بواسطه احیای کارخانههای هپکو و آذراب در دولت سیزدهم، در آیندهای نزدیک، شاهد شرایط و وضعیت خوبی خواهیم بود. در ۵ ماه نخست امسال نسبت به مدت مشابه پارسال ۵۰ درصد افزایش تولید در تراکتور ثبت شده است که البته این عدد در نیمه دوم سالجاری، با سرعت بیشتری افزایش خواهد یافت. با این اوصاف راهبرد وزارت صمت باید این باشد که با استفاده از ظرفیتهای خالی موجود و همچنین سفارشگذاری به کارخانجات داخلی به سمت واردات ماشینآلات و دستگاههایی برود که بخشهای کشاورزی، صنعتی و معدنی نیاز مبرم به آنها دارند.
پایان گورستان ماشینآلات فرسوده
یکی از اشتباهاتی که دولتهای گذشته و بخصوص دولت روحانی داشت، واردات ماشینآلات دست دوم و مستعمل به کشور بود. واردات ماشینآلات قدیمی ایران را به گورستان ماشینآلات معدنی و حتی کشاورزی تبدیل کرده است و حتی تولیدکنندگانی که در این عرصه فعالیت میکنند بیشتر مونتاژکار هستند. لذا وجود چنین شرایطی واردات ماشینآلات را به یک الزام تبدیل کرده است.
چندی پیش احد علیخانی، کارشناس حوزه صنعت و معدن گفت: تحریمها و عدم واردات ماشینآلات صنعتی و معدنی و کشاورزی مناسب، کشور را نیازمند کرده که نوسازی این ناوگان هر چه سریعتر انجام شود. متأسفانه هم اکنون تولیدکنندگان این نوع ماشینآلات اکثراً مونتاژ کار هستند و اگر قانونگذار حمایت از این تولیدکنندگان را مدنظر قرار دهد میتواند با مشوقهای صادراتی از این تولیدکنندگان ماشینآلات حمایت لازم را به عمل بیاورد.
لزوم تأمین نیاز کشور به ماشینآلات از طریق واردات
در این میان عبدالوهاب سهلآبادی، رئیس خانه صنعت، معدن و تجارت ایران هم بر لزوم تأمین نیاز کشور به ماشینآلات معدنی و راهسازی از طریق واردات تأکید کرده و گفته است: اگر این دسته از ماشینآلات را وارد نکنیم بخشی از تولیدمان در بخش معدن و همچنین پروژههای راهسازی با مشکل مواجه خواهد شد. بخشی از ماشینآلات مورد نیاز بخش صنعت در داخل کشور تولید میشوند و در این زمینه باید تمهیداتی اندیشیده شود تا شاهد واردات آنها نباشیم؛ با این حال ماشینآلات راهسازی و معدنی همچون بیل مکانیکی، لودر، بولدوزر و غیره در کشور تولید نمیشوند و باید از طریق واردات تأمین شوند.
او ادامه داد: هرچند شرکت هپکو از توان خوبی برای تولید ماشینآلات صنعتی برخوردار است، اما هیچگاه توانی برای تولید ماشینآلات سنگین نداشته است و اگر این دسته از ماشینآلات را وارد نکنیم بخشی از تولیدمان در بخش معدن و همچنین پروژههای راهسازی با مشکل مواجه خواهد شد.
او به فرسودگی ماشینآلات و همچنین قیمتهای بالای آنها در کشور اشاره کرد که نوسازی این ناوگان را لازم میکند و اظهار داشت: با این حال در بخشهایی همچون فرآوری سنگ، وسایل و ماشینآلات ریختهگری، ساخت کورههای القایی و قوسی به خودکفایی رسیدهایم و از توان بسیار خوبی بهرهمندیم و نیازی به خارج نداریم، اما در تولید ماشینآلات معدنی ضعف داریم .
رئیس خانه صنعت، معدن و تجارت ایران همچنین به تعطیلی بیش از پنج هزار معدن کوچک و متوسط در کشور اشاره و اضافه کرد: نیمی از مشکلات این معادن راکد را عدم تأمین ماشینآلات مورد نیاز تشکیل میدهد.عمده مشکل معدنکاری کشور کمبود ماشینآلاتی چون لودر، بولدوزر و بیل مکانیکی است.
او یادآور شد: معادن و شرکتهای بزرگ کشور قادر به تأمین ماشینآلات بزرگ مورد نیاز خود هستند، اما تا امروز این ماشینآلات در اختیار معادن کوچک و متوسط بهمنظور توسعه فعالیتهایشان قرار داده نشده است.
بـــرش
منع قانونی برای واردات ماشینآلات سنگین وجود ندارد
سید رضا محتشمیپور، معاون امور معادن و فرآوری مواد وزیر صنعت، معدن و تجارت گفت: طی چند سال گذشته، وضعیت خوبی در تأمین و خریداری ماشینآلات معدنی نداشتهایم و همین امر سبب شده در فعالیتهای معدنی با چالش مواجه شویم. براین اساس در دولت سیزدهم سعی شده، مشکلات و چالشها را به حداقل برسانیم بر این اساس در حال حاضر هیچ منع و مشکلی در واردات ماشینآلات سنگین به کشور وجود ندارد و لذا فعالان اقتصادی میتوانند ماشینآلات زیر 5 سال را که ساخت داخل نداریم وارد کشور کنند.
او با اشاره به فعالیتهای انجام شده برای ساخت ماشینآلات سنگین خاطرنشان کرد: شرکتها و مجموعهها میتوانند برای تأمین ماشینآلات موردنیاز با صندوق ضمانت فعالیتهای معدنی در ارتباط باشند.
اعلام جزئیات رشد صنعتی در نیمه نخست ۱۴۰۱
سخنگوی وزارت صمت با تشریح جزئیات رشد صنعتی در نیمه نخست ۱۴۰۱، گفت: بخش خودرو و قطعات بالاترین نرخ رشد را در بین بخشهای مختلف اقتصادی داشته است.
امید قالیباف در مورد وضعیت تولیدات صنعتی، اظهار کرد: در شش ماهه امسال بالاترین نرخ رشد در بین بخشهای مختلف اقتصاد مربوط به بخش خودرو و قطعات با ۲۱.۹ درصد میشود. سخنگوی وزارت صمت افزود: رشد صنعت خودرو و قطعات در شهریور امسال نسبت به مرداد (ماه قبل) ۱۱.۵ درصد بوده که نشان میدهد تولید خودرو در مسیر افزایشی قرار گرفته است.
او ادامه داد: در نیمه نخست امسال ماشین آلات و تجهیزات ۱۶.۲ درصد رشد کرده است که بعد از خودرو و قطعات در رتبه دوم قرار دارد.
سخنگوی وزارت صمت اضافه کرد: شرکتهای صنعتی بورسی که حدود ۵۰ درصد بخش صنعت را شامل میشوند در پایان شهریور امسال نسبت به مدت مشابه سال قبل ۶.۵ درصد رشد مثبت داشتهاند که این مسأله رشد ۵.۱ درصدی سه ماهه در گزارش مرکز آمار را تأیید میکند.
وی ادامه داد: گروه فلزات اساسی نیز در پایان شهریور امسال نسبت به مدت مشابه سال قبل ۹.۴ درصد رشد داشته که این رشد نسبت به ماه قبل (مرداد) ۱۱ درصد محاسبه شده است.
قالیباف با اشاره به اینکه رشد بالای صنعتی عمدتاً در صنایع بزرگ اتفاق افتاده است، گفت: صنایع کوچک و متوسط در نیمه اول سال ۱۴۰۱ رشد ۱.۹ درصدی داشتهاند، در حالی که صنایع بزرگ رشد ۶ درصدی را ثبت کردهاند. وی در مورد شاخص فروش شرکتهای معدنی بورسی هم اظهار کرد: شاخص فروش شرکتهای معدنی بورسی در پایان شهریور امسال نسبت به مدت مشابه سال قبل ۵۸.۶ درصد افزایش نشان میدهد.

وزیر صمت:
نقشه راه تولید تجهیزات ارتباطی تدوین میشود
وزیر صنعت، معدن و تجارت با حضور در جمع فعالان حوزه ارتباطات و فناوری اطلاعات بر لزوم همافزایی در این حوزه برای دستیابی به نقشه راهی درخصوص تولید و صادرات تجهیزات مخابراتی و ارتباطاتی تأکید کرد.
سید رضا فاطمی امین در این نشست با اشاره به دو کارکرد تراز ارزی و تولید قدرت در زمینه صادرات، افزود: در موضوع تراز ارزی صادرات غیر نفتی، در حال نزدیک شدن به نقطه صفر هستیم و در این خصوص باید گفت سال گذشته ۴۸.۵ میلیارد دلار صادرات غیرنفتی و ۵۲ میلیارد دلار واردات داشتیم که فقط ۳.۵ میلیارد دلار تا رسیدن به این مهم فاصله داریم که امیدواریم این مهم در سال آینده محقق شود.
او دیگر کارکرد صادرات را تولید قدرت دانست و گفت: قدرت در این زمینه یعنی توانایی صادرات کالای پیچیده و کالایی که کمتر کشوری توان تولید و صادرات آن را دارد.
فاطمی امین این مسأله را شاخص مناسب و خوبی برای دانش بنیان بودن صنعت و صادرات یک کشور عنوان کرد و ادامهداد: در جهان این شاخص تحت عنوان «شاخص پیچیدگی» شناخته میشود که ایران در سال ۲۰۰۸ رتبه ۱۱۰ داشت و این رتبه در سال ۲۰۲۱ به ۶۵ ارتقا یافت و باید بتوانیم تا سال ۱۴۰۴ این رتبه را بهبود ببخشیم.
وزیر صمت، تمرکز بر تولید و توسعه تجهیزات مخابراتی و ارتباطاتی را یکی از مواردی دانست که کشور را به این شاخص نزدیک میکند و در ادامه گفت: توجه به این مسأله هم نیاز داخل را که فزاینده است تأمین میکند و هم شاخصهای صادراتی را توسعه میدهد.
او با بیان اینکه در این حوزه کارهای زیادی انجام شده است، تأکید کرد: هدف از برگزاری این جلسه همافزایی با فعالان و هستههای مرکزی این حوزه برای تدوین یک نقشه راه تا سال ۱۴۰۴ است و لازم است با مشارکت همه افراد تا نیمه آبان سال جاری که بناست نشست و جلسهای در این خصوص برگزار شود، مسائل و راهکارهای مد نظر ارائه و طرح موضوع انجام شود و توضیحها در این خصوص را بشنویم.
فاطمی امین از لزوم همراستا شدن بخش حاکمیتی یعنی وزارت صنعت، معدن و تجارت و وزارت ارتباطات با دیگر فعالان و متخصصان حوزه تجهیزات و فناوری اطلاعات و ارتباطات گفت و موفقیت در این حوزه را منوط به این همافزایی دانست.
کاهش ۲۰ درصدی فروش لوازم آشپزخانه به علت اغتشاشات
عضو اتحادیه لوازم خانگی فلزی و آشپزخانه گفت: اغتشاشات اخیر حداقل ۲۰ درصد میزان فروش لوازم آشپزخانه را کاهش داده که امیدواریم هر چه سریعتر آرامش در بازار و جامعه حکمفرما شود تا فروشندگان و تولیدکنندگان بتوانند در این فضا به فعالیت خود ادامه دهند.
فریدون نصیری تصریح کرد: با توجه به شرایط فعلی تولیدکنندگان و فروشندگان لوازم آشپزخانه دچار مشکلات عدیدهای هستند و شرایط بازار به هیچوجه مناسب نیست. او افزود: در حال حاضر بازار با رکود روبهرو است و از طرف دیگر تنشها و اغتشاشات اخیر جامعه نیز مزید بر علت شده و بسیاری از اصناف را دچار مشکلات عدیدهای کرده است که تولیدکنندگان و فروشندگان لوازم آشپزخانه نیز بینصیب نماندهاند.
عضو اتحادیه لوازم خانگی فلزی و آشپزخانه در ادامه یادآور شد: هر ساله از مهرماه به بعد و با توجه به افزایش آمار ازدواج، خانوادهها برای تهیه جهیزیه به خرید لوازم آشپزخانه رومیآوردند این در حالی است که با توجه به ناامنی ایجادشده در سطح جامعه به علت اغتشاشات، اوضاع امسال فرق کرده است. نصیری تصریح کرد: با انبوهی از چکهای برگشتی تولیدکنندگان و فروشندگان لوازم آشپزخانه روبهرو هستیم که اغتشاشات اخیر سبب کسادی شدید بازار آنها شده، کسانی که میدانیم کلاهبردار نیستند و صرفاً فروشنده هستند به طوری که این امر در استانهای کردستان و سیستان و بلوچستان به مراتب بیشتر از دیگر استانهای کشور است.
او با بیان اینکه بخشی از تولیدات این صنف به کشورهای همسایه از جمله عراق و افغانستان صادر میشود، خاطرنشان کرد: اگر وضعیت فعلی به همین منوال ادامه داشته باشد طبیعتاً همه اصناف از جمله اتحادیه لوازم خانگی فلزی و آشپزخانه زیان بیشتری خواهند کرد و شرایط خوبی برای آنها نمیتوان متصور بود.
طراحی خودروهای برقی در کشور در دستور کار
معاون صنایع حملونقل وزارت صنعت، معدن و تجارت گفت: باتوجه به برنامه تحولی که برای خودروسازی آغاز شده، برای خودروهای برقی بایستی به سمت طراحی و نه مونتاژ برویم و در همین زمینه باید به رفع ضعفهایمان در مسیر الکترونیک و همچنین تشکیل قطعهسازان درجه یک الکترونیکی بپردازیم.
منوچهر منطقی افزود: در زمینه فناوریهای جدید خودرو، پیشبینی میشود در دهه آینده با خودروهای فعلی خداحافظی کنیم.در این زمینه مطالعاتی از سالهای گذشته آغاز و عمده کارها بر دوش شرکتهای دانشبنیان قرار داده شده و در همین پیوند از توان خارجیها نیز استفاده شد. او خاطرنشانکرد: در جمعبندی مطالعه انجام شده به این نتیجه رسیدیم که اگر قرار است به سمت برقیسازی برویم، باید اتوبوسهای کاملاً برقی تولید کنیم. منطقی ادامه داد: در موضوع موتورسیکلتهای برقی نیز پروژه سوآپ که طی آن باتری موتورها در مراکز پیشبینی شده تعویض خواهند شد، پیشبینی شد.در موضوع باتریها پس از انجام مطالعات گسترده، مقرر شد قطب مربوطه به نمایندگی از کل توانمندیهای صنعتی و دانشگاهی کشور در دانشگاه امیرکبیر شکل گیرد. او افزود: در موضوع فناوریهای کلیدی خودرو نیز مقرر شد تا دانشگاه شریف بهعنوان قطب این کار باشد.
خودروی برقی یک فرصت است
معاون صنایع حملونقل وزارت صمت یادآور شد: درخصوص خودروهای برقی و الکتریکی با دو چالش نرمافزارهای پیچیده و همچنین ضعف صنعت قطعهسازی در تولید قطعات الکترونیک مواجهیم.با توجه به برنامه تحولی که برای خودروسازی آغاز کردهایم، برای خودروهای برقی باید حتماً به سمت طراحی و نه مونتاژ برویم و در همین زمینه باید به رفع ضعفهایمان در مسیر الکترونیک و همچنین تشکیل قطعهسازان الکترونیکی بپردازیم. منطقی خاطرنشانکرد: خودروی برقی یک فرصت است تا از نیروهای نخبه دانشگاهی استفاده کنیم؛ موضوعی که بیشترین میزان مهاجرت نخبگان را در سالهای گذشته تشکیل داده است.
مزایده ۵ هزار معدن از امروز
برای مزایده ۵ هزار و ۳۴۹ فقره محدوده معدنی، ۳۱ استان کشور به ۴ بخش تقسیم شدهاند که فرایند مزایده از امروز آغاز میشود و تا ۲۶ آذر ادامه خواهد داشت. یکی از مواردی که همواره از سوی کارشناسان و متولیان برای رهایی از اقتصاد تک محصولی مورد اشاره قرار میگیرد، استفاده از پتانسیلهای معادن است. به اعتقاد کارشناسان، فعالسازی معادن هم مواد اولیه بسیاری از واحدهای تولیدی را تأمین و هم بسیاری از واحدهای تولیدی را از واردات مواد اولیه بینیاز خواهد کرد. بر همین اساس، مزایده معادن یکی از راههایی است که میتوان از طریق آن به فعالسازی معادن و در پی آن افزایش اشتغال، درآمد و تأمین مواد اولیه واحدهای تولیدکننده پرداخت. در همین راستا نیز ۳۱ استان کشور به اضافه جنوب کرمان برای قرار گرفتن در پروسه مزایده به ۴ بخش تقسیم شدهاند و از امروز ۲۶ مهر ماه، ۵ هزار و ۳۴۹ فقره محدوده و معدن که شامل مجوز برداشت، درخواست اکتشاف، پروانه برداشت، گواهی اکتشاف، پروانه بهرهبرداری و معادن متروکه میشود، بهصورت مزایده در اختیار متقاضیان قرار داده خواهد شد. این مزایده از طریق سامانه تدارکات الکترونیکی دولت (ستاد) انجام میشود و متقاضیان میتوانند در این سامانه قیمتهای پیشنهادی خود را ارائه کنند. نکته قابل توجه آن که در این دور از مزایده برای جلوگیری از بروز شبه دلالی، علاوه بر صلاحیت مالی، صلاحیت فنی متقاضیان نیز بررسی خواهد شد.
صادرات ۵۰ میلیارد دلاری برای ایران شوخی است
پیمان پاک، رئیس سازمان توسعه تجارت گفت: یکی از اصلیترین مشکلاتی که ما در تمام این سالها داشتیم بحث خود تحریمی بود. من وقتی کار خودم را آغاز کردم فهمیدم که حدود ۸۰ درصد از مشکلات مربوط به حوزه صادرات، داخلی است و حتی برخی از مشکلات بینالمللی نیز با چند سفر حل میشود.مشکل ما این است که هیچگاه یک کشور صادرات محور نبودهایم؛ یعنی ما محصولات را برای استفاده داخلی تولید میکردیم و هرگاه این تولید مازادی داشت برای صادرات آن اقدام میکردیم؛ همین موضوع باعث شده مشکلات مختلفی مانند ممنوعیت یا محدودیتهای موقت و طولانیمدت صادراتی، وضع عوارض یا فراهم نکردن مقدمات لازم برای صادرات مشکلآفرین شود. او افزود: امسال ما در کشور مازاد تولید دام داریم اما با وجود این با توجه به قانون بودجه، عوارض صادراتی برای این محصول در نظر گرفته شده که عملاً تغییر آن ممکن نیست و ما باید این نگاه را در کشور تغییر دهیم تا بتوان به اهداف کلان دست یافت. برای کشور و اقتصادی مانند ایران صادرات ۵۰ میلیارد دلاری بیشتر به یک شوخی شبیه است.