خاطره‌بازی

سید محمدعلی احمدی ابهری
رئیس پیشین کتابخانه مجلس


به انگیزه تجلیل از «نجیب مایل هروی»
نجیبِ فرهنگ
وقتی از «نجیب مایل هروی» سخن به میان می‌آید، بی‌درنگ خدمات گرانسنگ او به فرهنگ ایران به خاطر خطور می‌کند. او عمر خود را مصروف در همه آن موضوعاتی که به گفته برخی نبش قبر قرون اسلامی است، کرده و از این حیث، بسیار بر سر مردم ایران منت دارد. این عالم افغان که حالا دیگر 46 سال می‌شود که در ایران زندگی و کار می‌کند، در معارف اسلامی پژوهش‌های ارزشمندی کرده، در عرفان و تصوف کار کرده، در نسخه‌شناسی و متن‌پژوهی صاحبنظر و صاحب‌اثر بوده و البته در زبان و ادبیات فارسی هم دستی بر آتش داشته است.او در همه این نزدیک به نیم قرن، ایران را نه وطنِ فرهنگی خود که وطنِ اصلی خود می‌داند. از سال 1358 با حضور در مرکز پژوهش‌های اسلامی آستان قدس رضوی، به فهرست‌نگاری نسخ خطی آنجا مشغول شد و افزون بر این، دو گروه نقد و تصحیح متون و کتاب‌شناسی را در نخستین سال‌های فعالیت آن مرکز، پایه گذاشت. جز مشهد مقدس، در تهران هم، کتابخانه مجلس شورای اسلامی، سال‌های متمادی میزبان او بوده است. در مقطع تحصیلات تکمیلی دانشگاه شهید بهشتی، نسخه‌شناسی تدریس کرده و بالغ بر 300 مقاله  - از جمله
40 مدخل در دایرة‌المعارف بزرگ اسلامی -در همین رابطه به رشته تحریر درآورده که همه آنها منبعِ مرجع به حساب می‌آیند. 30 اثر مهم علمی که توسط او مورد تألیف، تحقیق و تصحیح قرار گرفته، از منابع درسی هستند. حتی حالا هم که حال چندان مساعد و مناسبی ندارد، دانشجویان، مکرر به او رجوع و کسب راهنمایی می‌کنند.اما با وجود این، کمترین توجه به این استاد برجسته می‌شود. قوانین دست و پاگیر و البته بی‌مهری مسئولان به خادمان فرهنگ - به‌عنوان دو موضوع مهمِ دردآور و رنج‌آور - مانع از در اختیار داشتن بیمه، گذرنامه و حساب بانکی در ایران شده است. بسیار کوشش شده تا رفع مشکل شود اما او بیش از مشکلات معیشتی، بحران روحی را هم از سر می‌گذراند. امیدوار هستیم به بهانه تجلیل و قدردانی، کسی به فکر بیفتد؛ او که مایه افتخار ایران است.
امروز ساعت 15 ، در پانزدهمین دوره آیین گرامیداشت حامیان نسخ خطی در سالن همایش‌های کتابخانه ملی ایران، از مقام علمی «نجیب مایل هروی» تجلیل می‌شود.