درس‌هایی از نهج البلاغه

دکتر منصور پهلوان
استاد  دانشگاه

عقوبت سخت ظلم
سعدى علیه الرحمه در باب سیرت پادشاهان و در باب عدل و تدبیر و رأی، نصایح ارزشمندی به حاکمان و شاهان دارد که در عین ایجاز بلندترین معانی را در بر دارد. مثلاً می‌گوید:
موسی علیه السلام قارون را نصیحت کرد که احسن کما أحسن‌الله الیک نشنید و عاقبتش را شنیدی.
این حکایت که بخشی از آیه قرآن را نیز تضمین کرده است از کوتاه‌ترین و پرمحتوا‌ترین حکایات گلستان است، درحکایتی دیگر یکی از حکمت‌های نهج البلاغه را به نیکویی در قالب حکایتی بیان کرده است. می‌گوید:
پادشاهى به کشتن بى گناهى فرمان داد گفت اى ملک به موجب خشمى که تو را بر من است آزار خود مجوى که این عقوبت بر من به یک نفس برآید و بزه آن بر تو جاوید بماند
دوران بقا چو باد صحرا بگذشت
تلخى و خوشى و زشت و زیبا بگذشت
پنداشت ستمگر که جفا بر ما کرد
در گردن او بماند و بر ما بگذشت
این معنا در حکمت ٢٤١ نهج‌البلاغه نیز با این بیان آمده است:
یوم المظلوم على الظالم اشد من یوم الظالم على المظلوم.
پیروزى مظلوم بر ظالم شدیدتر از پیروزى ظالم بر مظلوم است. یعنى ظالم لحظه اى ظلم مى‌کند و کامروا مى شود اما عقوبت و مجازات او شدید‌تر است و جاودانه خواهد بود.