برادری و اتحاد، راهکار احیای عظمت صدر اسلام

زکی ساواش
اسلام شناس اهل ترکیه
ترجمه:ندا آکیشی
پیمان اخوت که پیامبرمان هشت ماه پس از هجرت، در دوازدهمین روز ماه رمضان، در مدینه بین مسلمانان برقرارنمود، دارای اهمیت بسیار زیادی است. یکی از نتایج اخوت، وحدت است. وحدت یکی از ثمره‌های اخوت است. در هر زمان و مکانی که روح برادری و اخوت باشد، وحدت هم اتفاق می‌افتد.
در عصر حاضرنیز مسلمانان سراسر جهان، به اخوت و وحدت واقعی نیاز دارند. زیرا قدرت‌های استکباری برای ایجاد فتنه در مرکز جهان اسلام بی‌پروا وارد عمل می‌شوند و یکی از مهم‌ترین ابزار مقابله با این تهدیدها و مخاطرات تحکیم برادری دینی بین مسلمانان سراسر جهان است. برادری و اتحاد یک و نیم میلیارد مسلمان در بی‌اثر کردن تهدیدها و خطراتی که جهان اسلام با آن مواجه است نقش مهمی ایفا می‌کند.
در شرایط کنونی، بایستی تمامی متفکران وصاحبان فکر واندیشه و کنشگران جوامع اسلامی به مواخاه، برادری واتحاد دینی که ریشه در فرهنگ و مدنیت اسلامی دارد روی آورند و راه‌های دستیابی بدان را به شکلی اساسی در دستور کار خود قرار دهند. زیرا جهان اسلام امروز بیش از هر زمان دیگری محتاج تفکر عمیق، دوراندیشی، درک قدرت و شناخت نقاط ضعف خود و طرف مقابل است تا بتواند به چاره اندیشی در ارتباط با مسائل جهان اسلام بپردازد. اقدام صاحبان فکر و عمل در جهان اسلام پیرامون اخوت و اتحاد اسلامی، می‌تواند منجر به انقلابی در دنیای اسلام شود وشوکت وعظمت اسلام را در عصرحاضر حفظ کرده و به دنیا سبک زندگی جدیدی را ارائه دهد.
برای درک اهمیت برادری دینی بین مسلمانان، یادآوری برخی از حقوق مسلمانانی که مورد ظلم قرار گرفته یا به استضعاف کشیده شده‌اند، مفید خواهدبود. زیرا در این حقوق و اجتهادها حمایت ازبرادران دینی که نیازمند یاری است، مورد تأکید قرار دارد.
بنا برآموزه‌های اسلامی، اگر غیرمسلمانان منطقه‌ای مسلمان نشین را اشغال کنند و مسلمانان آن منطقه در شکست دادن دشمن ضعیف و ناتوان باشند، برمسلمانان سایر مناطق فرض است تا از سر برادری دینی از آنان حمایت کنند، تا صلح و آرامش پیشین را به دست آورند. در فقه، قاعده‌ای وجود دارد که پذیرش سلطه کفار بر مسلمانان را نفی می‌کند. بر اساس این قاعده فقهی، هرگونه معامله‌ای بین کافر و مسلمان که منجر به هرنوع سلطه کافر برمسلمان شود جایز نبوده و عقوبت دارد. این اصل راهکاری عملی در راستای برادری دینی و الزامات آن است که در فقه اسلامی تشریع شده است. این قاعده و سایر قواعد فقه اسلامی زمینه برادری دینی را فراهم کرده و مسلمانان را به اتحاد و برادری سوق می‌دهد. همچنین است حرمت غیبت و سوء‌ظن وسایر موارد که مخل برادری و اتحاد در بین مسلمانان شده و همدلی و نیک‌اندیشی را رواج می‌دهد. شریعت محمدی(ص) با تشریع احکام بسیاری جوامع اسلامی را به برادری دینی سوق داده و به رواداری و تحمل برای تحقق مودت ومحبت میان آحاد مسلمان اصرار دارد. به‌دنبال پیوند برادری میان آنان است. شیوه‌ای که ریشه در صدر اسلام داشته و خاستگاهی قرآنی دارد و سیره رسول خدا نیز برآن صحه می‌گذارد. درمناسبت دوازدهم ماه رمضان که به امر پیامبر گرامی اسلام پیمان مواخاه وبرادری میان یاران و همراهان آن حضرت برقرار شد، یاد‌آوری این نکته اساسی ضرورت دارد که راهکار احیای مجد و عظمت بیش از یک‌ونیم میلیارد مسلمان در اتحاد و برادری آنان با یکدیگر نهفته تا راه سلطه دشمنان برسرنوشت جوامع اسلامی سد گردد.