حسینی زاد و ترجمه‌ای از برشت

محمود حسینی زاد از جمله مترجمانی است که آثار متعددی از ادبیات آلمانی و افرادی همچون برتولت برشت به فارسی ترجمه کرده. «توران دخت» یکی از تازه‌ترین ترجمه‌های او از نمایشنامه‌ای به همین نام از برشت است که به‌گفته حسینی زاد، آخرین اثر این نویسنده نامدار به شمار می‌آید و در آن به توجیه گران قدرت و روشنفکرانی که خود را به قدرت حاکمان خودکامه می‌فروشند، تاخته است. دربخشی از گفت‌و‌گویی که این مترجم ادبیات آلمانی با مهر داشته تأکید کرده است که با خواندن این نمایشنامه -که از جهاتی به رمان هم شباهت دارد- می‌توان بن مایه‌های تفکر برشت را به وضوح مشاهده کرد. البته حسینی زاد از نظر ادبی هم جایگاه قابل قبولی برای این نمایشنامه قائل است:«برشت در عنوان این نمایشنامه و زبان اثر، از زبان آلمانی بهره برده و بازی‌های کلامی داشته است.» او که از حدود چهار دهه قبل کار ترجمه آثار برشت را آغاز کرده معتقد است یکی از تکنیک‌هایی که برشت در این اثر همچون دیگر نوشته‌هایش از آن بهره گرفته تکنیک فاصله‌گذاری است، آنچنان که در این نمایشنامه هم برای انتقاد به دستگاه خودکامه سیاسی از بستر مکانی چین، کشوری بسیار دورتر از آلمان استفاده کرده. به عقیده حسینی زاد آثار برشت سه جنبه دارند، نخست جنبه شاعری اش که گاه از مباحث سیاسی فاصله بسیار می‌گیرد و رنگ و بویی کاملاً عاشقانه پیدا می‌کند، بعد از آن هم جنبه‌های نمایشنامه‌نویسی و نظریه‌پردازی او. اما نکته‌ای که در خصوص این نوشته برشت شاید برای مخاطب ایرانی جالب توجه باشد این است که گویا ریشه نمایشنامه «توران دخت» به ایران بازمی گردد، حسینی زاد در همین رابطه هم گفته:«توران‌دخت افسانه‌ای است که از ایران به چین رفته است. نمی‌دانم آن افسانه چه‌چیزی داشته است. شاید توران‌دخت آن افسانه، زنی قدرتمند بوده است. جاکومو پوچینی و فردریش شیلر هم درباره‌اش اپرا ساخته‌اند. برشت هم به نوع دیگری رویش کار کرده است.»