نویسنده و برندسازی

الهام فلاح
نویسنده
برندینگ به زبان ساده یعنی اتخاذ روش‌هایی برای معطوف‌کردن ذهنیت مردم نسبت به برند خود تا افراد به سمت شما بیایند و از برندهای دیگر صرف نظر کنند. اما در دنیای ادبیات برندینگ نویسنده چگونه شکل می‌گیرد؟ آیا برای نویسنده ایرانی برندینگ در سطح جهانی اولویت دارد یا در سطح ملی؟

برندینگ نویسنده در سطح جهانی اصولاً متعاقب برداشتن فاصله بین ادبیات داخلی و ادبیات جهانی است. یعنی نویسنده بتواند از راه ترجمه آثار خود و ارائه آن در بازارهای معتبر بین‌المللی اثر خود را به جهان عرضه کند. مسلماً این امر مستلزم این است که اثر تألیفی کیفیت لازم برای جاگیری در چارچوب جهانی داشته باشد. به این معنا که دغدغه و مضمون اصلی کار برای اغلب خوانندگان بین‌المللی- نه به‌طور کامل- نسبتاً قابل دریافت و ارتباط‌ گیری باشد. این‌که در ایران تا چه اندازه مسأله برندینگ نویسنده در سطح جهانی پیگیری می‌شود و آیا برای این امر بودجه مقرر می‌شود و اصولاً چه کسی یا چه نهاد و ارگانی متولی آن است، مسأله مهم و قابل بحثی است که البته شاید همچنان برای نویسنده ایرانی موضوعیت نداشته باشد، چراکه وی کماکان در عرضه خود در داخل ناتوان است. نویسنده دست‌‌‌کم یک سال را صرف خلق اثری می‌کند که فقط خودش خیال می‌کند کار مهمی کرده یا نقشی نو در‌انداخته، در حالی که خارج از حلقه نویسندگان، شاید کسی اسم او را هم نشنیده باشد و این عیب بزرگ دقیقاً برمی‌گردد به ناتوانی ناشرایرانی در برندینگ. روش‌های کهنه‌ای که عده‌ای پدرخوانده‌‌وار با فدا کردن چندین نویسنده، یکی را بالا بکشند به امید این‌که مخاطب شاید لطفی کرد و در کنار کتاب او کتاب‌های باقی را هم ابتیاع نمود، روش شکست‌خورده و محتوم به فنایی است که امروز دیگر جوابگو نیست. چه بسا به کرات شاهد آن بوده‌ایم که انتخاب‌های متولیان و تخت عاج‌نشینان ادبیات، انتخابی نادرست و بدون فکر بوده است. مسلماً برند شدن نویسنده مستلزم داشتن مهارت‌های خاصی در رفتار اجتماعی و اسلوب شخصی او و حتی نحوه حضور و خودنمایی وی در عرصه بین‌المللی است. باید شخصیت و ماهیت نویسنده مظروف مناسبی برای حجم عظیمی که در انتظار اوست باشد. متأسفانه ناشران ایرانی ابداً چیزی از برندینگ و سرمایه‌گذاری روی نویسنده خاص را نمی‌دانند. آن‌ها هم که تظاهر به تلاش برای ساخت سلبریتی ادبی می‌کنند، بدون شک از روابط و رانت و انتخاب‌های سلیقه‌ای مبرا نیستند. در اوضاع کنونی، حوزه نشر نیز باید به‌مثابه یک صنعت تولیدکننده ارز و چرخاننده چرخه اقتصادی به‌شمار رود، که مسلماً با انتشار باری به ‌هر ‌جهت و توسل به تعداد فالورهای فضای مجازی مؤلف به جایی نخواهد رسید.