تثبیت اعتماد لرزان

آرش آقاقلیزاده
کارشناس بورس
طی هفته گذشته پس‌از انتشار اخباری مبنی بر لغو عرضه صندوق دارا دوم توسط دولت که قرار است بخش مهمی از شرکت‌های بزرگ پالایش نفت کشور در آن قرار گیرند و پذیره‌نویسی برای آن صورت گیرد، شاخص کل بازار بورس و اوراق بهادار در مسیر نزولی قرار گرفت.
بلافاصله طی ساعت‌های آینده اطلاعیه‌های مختلفی از طرف وزارتخانه‌های نفت و اقتصاد و سازمان خصوصی‌سازی منتشر شد که در نهایت همه بر این موضع که دارا دوم حتماً عرضه خواهد شد، تأکید کردند.
مهم‌ترین پیام این اتفاق، این بود که نشان دهنده افزایش قابل توجه اهمیت بازار سرمایه نزد دولتمردان بود. سابقاً، تغییرات شاخص کل و بازار سرمایه از کمترین دغدغه‌های اعضای کابینه دولت و مجلس شورای اسلامی بوده است و براحتی با یک مصوبه یا لایحه بازار سرمایه دچار تلاطمی می‌شد که در نهایت بار آن توسط اندک فعالان این بازار تحمل می‌شد. اما آنچه طی هفته گذشته رخ داد نشان داد که اکنون اوضاع متفاوت شده است. در واقع آنچه شروع این جریان بود تنها نمودی دیگر از عدم هماهنگی و سوء مدیریتی بود که برای فعالان اقتصادی کشورمان مشکل آشنایی است. آنچه اهمیت داشت، سرعت واکنش‌ها، تأییدیه‌ها و تکذیبیه‌ها بود که نشان داد حمایت معنوی دولت از بازار سرمایه، به نوعی نمودی عملی نیز دارد. هر چند این اتفاق در کوتاه مدت، ضربه‌ای بود به اعتماد لرزانی که به بازار سرمایه در حال ایجاد است، اما در بلند مدت می‌توان ادعا کرد که هیچ مجلس و دولتی دیگر نمی‌تواند بازار سرمایه را نادیده بگیرد و اندک اندک به این بینش می‌رسند که هر اظهار نظر و مصوبه‌ای که اثری عمده بر بازار سرمایه داشته باشد نه تنها شرایط اقتصادی میلیون‌ها ایرانی را تحت تأثیر قرار می‌دهد و بلکه با تخریب اعتماد، دیگر دولت نیز نخواهد توانست عرضه منابع مورد نیاز خود از جمله کسری بودجه خود را از طریق بازار سرمایه تأمین کند. بازار سرمایه نه تنها مبدل به ابزاری شده است برای جذب و مهار سرمایه‌های سرگردان یا پول‌های داغ، بلکه محملی فراهم کرده است برای تأمین مالی دولت.
فعالان بازار سرمایه نیز بایستی به یاد داشته باشند که وقایعی از این دست، با این امید که تعداد و شدت وقوع آن کاهش یابد، بخشی از ریسک سیستماتیک بازار سرمایه کشور ماست.
 در نهایت، شوک ناشی از اتفاقات هفته پیش در کوتاه مدت منجر به اصلاحی در بازار خواهد شد اما در میان مدت با توجه به وضعیت نرخ ارز، شرایط تورمی اقتصاد، ورود نقدینگی از سایر بازارهای سرمایه‌گذاری و برنامه‌های نظام اقتصادی برای تأمین مالی بازار سرمایه، این بازار همچنان برای سرمایه‌گذاری جذاب است. در صورتی که گشایشی اقتصادی رخ دهد و قیمت ارز روندی کاهشی پیدا کند، با توجه به همبستگی قوی تغییرات قیمت ارز و تغییرات شاخص بورس، اصلاح دیگری در بازار سرمایه خواهیم داشت اما روند کلی بازار در چشم‌انداز بلند مدت صعودی است.