یوزی ایستاده بر پرتگاه انقراض!

زهرا کشوری
خبرنگار
یوزپلنگ ایرانی در سراشیبی انقراض ایستاده‌ است! کسی نمی‌داند آیا پروژه احیای یوزپلنگ در اسارت در سمنان به نجات این گونه منجر می‌شود یا خیر! همان‌طور که کسی نمی‌داند تعداد واقعی یوزپلنگ‌ها در ایران چند قلاده است. سؤالی که هرسال ۹ شهریور «روز ملی یوزپلنگ» بیشتر به گوش می‌رسد. روز یوزپلنگ با مرگ یک یوزپلنگ گریخته از دست مردان خشمگین در بافق یزد در تقویم ثبت شد؛ یوزپلنگی به‌ نام ماریتا. او به همراه خانواده به چشمه‌ای نزدیک روستایی در بافق می‌آید تا لب تشنه‌اش را سیراب کند که برخی از اهالی روستا با چوب و سنگ به جان او، مادرش و برادر و خواهرش می‌افتند. یوز مادر می‌گریزد و از توله‌ها ماریتای زخمی، جان سالم به در می‌برد تا ساکن پردیسان تهران شود.
رژیم غذایی او (گوشت الاغ) بلای جانش می‌شود و عفونت روده دفتر زندگی اش را در ۹ شهریور بین دو بزرگراه حکیم و همت می‌بندد! پروژه بین‌المللی یوزپلنگ آسیایی(ایرانی) همزمان با مرگ ماریتا آغاز به کار کرد. پروژه‌ای که نگاه بسیاری را به وضعیت تیزپاترین گربه سان جهان در ایران جلب کرد اما نتوانست جلو تحدیدهای همه جانبه زیست این گونه را بگیرد. آخرین سرشماری یوزپلنگ‌ها در زمان ریاست معصومه ابتکار بر محیط‌ زیست، به شناسایی بیست قلاده در زیستگاه‌ها منجر شد.  اعلام این عدد آه از نهاد افکارعمومی برآورد تا جایی که سازمان محیط‌ زیست مجبور به واکنش شد و اعلام کرد که نتیجه این سرشماری نمی‌تواند عدد واقعی یوزهای ایران را مشخص کند. تا پیش از این سرشماری تعداد یوزهای ایرانی بین ۵۰ تا ۷۰ قلاده اعلام می‌شد. اما واقعیت چیز دیگری بود. تخریب زیستگاه‌ها، حضور سگ‌های گله‌ای، طعمه‌های سمی چوپانان برای کشتن پلنگ ها و یوزها که بیشتر یوزها را به دام می‌انداخت و جاده‌های مرگی که از دل زیستگاه‌ها می‌گذشت، چنان عرصه را بر این گربه مینیاتوری تنگ کرده بود که این گونه چاره‌ای جز ایستادن بر پرتگاه انقراض نداشت و ندارد.
گروه‌های مردمی سعی کردند تا با بردن طرح یوزپلنگ روی پیراهن تیم ملی توجه افکارعمومی را به وضعیت خطرناک این گونه خوش و خط خال جلب کنند. به‌زعم مخالفت‌ها یوزپلنگ ایرانی با کمک سازمان حفاظت محیط زیست در زمان معصومه ابتکار و حمایت وزارت ورزش به‌جام جهانی برزیل رفت. حضور یوزپلنگ‌های ایرانی در جام جهانی باعث شد تا یوزپلنگ به‌عنوان نماد محیط‌ زیست  ایران در ذهن‌ها ثبت شود.
هرچند تعداد یوزها را اضافه نکرد اما مطالبات مردمی برای حفاظت از یوزپلنگ ایرانی را بالا برد به امید آنکه یوز ایرانی به سرنوشت ببر مازندران و شیر بیشه‌های ایرانی دچار نشود. رفتن یوز ایران روی پیراهن تیم ملی باعث شد تا بسیاری از فدراسیون‌های ورزشی یک گونه حیوانی را به‌عنوان نماد تیم خود انتخاب کنند. اما همچنان جاده‌ها در زیستگاه‌ها و چوپان‌ها در چراگاه‌های مناطق چهارگانه محیط زیست جان یوزها را می‌گیرد.