دیوها و آدم‌های شبیه به هم


نلی محجوب
فعال حوزه ادبیات کودک و نوجوان
افسانه‌ها مجالی هستند برای گریز از واقعیت و پرورش خیال. دنیای خیال و دنیای افسانه‌ها فرصتی است برای حضور خیر و شر، تقابل و زیان یکی به سود دیگری. اما وقتی خیال‌پروری توأم با آگاهی باشد، کودک به راحتی می‌تواند درک درستی داشته باشد از داستان، خیال و واقعیت. افسانه‌ها فرصت تخیل و تفکر را به صورت همزمان برای مخاطب فراهم می‌کنند البته در کنار پرسشگری؛ و این شروع گفت‌وگو و تفکر است :«چرا؟» گاه شروع تفکر انتقادی به همین سادگی است و جست وجو در پی یافتن چرایی و کشف راهکار. اما نکته اینجاست در بازآفرینی اسطوره‌ها و افسانه‌ها و متون کهن، نویسنده امروز تا چه حد مخاطب خود را جدی می‌گیرد؟ چقدر به متن آگاهی و اشراف دارد؟ تا چه حد نیاز مخاطب امروز، زبان و مسأله‌اش را می‌شناسد؟ چقدر در انتخاب متن با توجه به جامعه امروز دقت می‌کند؟ جدی گرفتن کودک به عنوان یک مخاطب حرفه‌ای و آگاه باعث می‌شود نویسنده متنی ارائه دهد که اصول شخصیت‌پردازی و داستان‌نویسی در آن رعایت شود. از طرفی شاید امروزه ارائه تصویر سیاه و سفید از شخصیت‌ها با توجه به دیدگاه‌های جامعه‌شناسی و روان‌شناسی روز نیاز به تغییر داشته باشد و برای پرورش نوع نگاه متفاوت و دوری از مطلق‌گرایی نیاز باشد شخصیت‌ها در بازآفرینی تغییر کنند. بنابر این شاید باید از نگاه خیر و شر مطلق‌انگارانه فاصله گرفت. از نمونه‌های خوب این روزها که منتشر شده می‌توان به «وایوو» اشاره کرد. تازه‌ترین اثر محمد طلوعی از مجموعه دیوهای ایرانی که برگرفته از متون کهن است و پیش‌تر «اپوش» توسط نشر چشمه از این مجموعه منتشر شد. پرداختن به  دیوها به عنوان شخصیت‌های داستان می‌تواند برای بسیاری از مخاطبان کودک و بزرگسال جذاب باشد. دیوهایی که در داستان‌های کودکان کمتر به آن‌ها پرداخته شده است. اپوش دیو خشکسالی و وایوو موکل بادها...
وقتی وایوو خواب باشد بادها از وزیدن می‌ایستند و وقتی بیدار می‌شود وضع فرق می‌کند. بنابراین وایوو هم ور خوب دارد هم ور بد. برای همین اگر ور خوبش بود، باران بهاری می‌آمد و اگر ور بدش بود سیل می‌آمد و... یک روز وایوو بعد از سال‌ها از خواب بیدار شد و راه افتاد دنبال جواب سؤالش. وایوو می‌خواست بداند چرا مقابل هر چیز خوبی چیز بدی هست؟ چرا خوبی کامل نیست؟ چرا همه چیز خوب نیست؟ اینجا نویسنده مخاطب را با بحث پرسشگری آشنا می‌کند و شاید نیم‌نگاهی دارد بر پذیرش انتقاد و جست‌وجوی خود. وایوو می‌پرسد و به دنبال  چرایی است. هرکسی هم جوابی داد آن هم بسته به تجربه و درک خودش؛ اما وایوو راضی نبود که فقط بشنود: «خب، خوبی خوبیه دیگه!» تا اینکه وایوو به یکی از  جوان‌های باهوش و عاقلی می‌رسد که هر سال به جست‌وجوی او می‌روند . او در جواب وایوو گفت: «خوبی کامل نیست، چون بدی کامل نیست. ما با هر کارمون می‌تونیم طرف خوبی یا بدی باشیم. خوبی رو بیشتر کنیم یا بدی رو بیشتر کنیم. بستگی داره که با چه نیتی کارهامون رو می‌کنیم.» در واقع اینجاست که نویسنده به دوری از نگاه مطلق‌گرا و پذیرش آن از طریق شخصیت داستان اشاره دارد. حالا وایوو به سؤالش رسیده است. دیگر لازم نیست کسی به جست‌وجوی باد برود و وایوو حواسش به بادهاست. محمد طلوعی در عین روایت سر راستی از داستان، مخاطب خودش را به چالش می‌کشد. او خوب و بد مطلق را به کنار می‌زند و با نگاه پرسشگر و انتقادی مخاطبش را آشنا می‌کند. در این مجموعه داستان‌ها، دیگر خوب خوب نیست همانطور که بد بد نیست. همانطور که همه ما هستیم با مجموعه‌ای از خوبی‌ها و بدی‌ها. ما با شخصیت‌های خاکستری رو به هستیم . دیوهایی که هم روی خوب دارند هم روی بد. مثل همه ما آدم‌ها. در این مجموعه داستان طلوعی، دیوها و آدم‌ها شبیه هم هستند. در یک کنشگری و جست‌وجو.


آدرس مطلب http://old.irannewspaper.ir/newspaper/page/7556/20/568179/0
ارسال دیدگاه
  • ضمن تشکر از بیان دیدگاه خود به اطلاع شما رسانده می شود که دیدگاه شما پس از تایید نویسنده این مطلب منتشر خواهد شد.
  • دیدگاه ها ویرایش نمی شوند.
  • از ایمیل شما فقط جهت تشخیص هویت استفاده خواهد شد.
  • دیدگاه های تبلیغاتی ، اسپم و مغایر عرف تایید نمی شوند.
captcha
انتخاب نشریه
جستجو بر اساس تاریخ
ویژه نامه ها