مرگ تدریجی خاطره‌ها

نرگس عاشوری
خبرنگار‌
«تمام دوران دانشجویی من در دانشگاه تهران با سینما عصر جدید گذشت»، «من هملت رو اونجا دیدم از دانشکده ادبیات تا عصر جدید دو دقیقه هم راه نبود»، «کلاً قرارهای عاشقانه ما دم سینما عصر جدید بود»، «پاتوق فرهنگی روشنفکرها تعطیل شد» و... این عبارات بخشی از واکنش علاقه‌مندان سینما به خبر تعطیلی سینما عصر جدید است. سینمای خاطره‌انگیز تهران که دیگر فعالیتی ندارد. این خبر روز گذشته به نقل از عبدالله علیخانی - مدیر سینما – در ایسنا منتشر شد و بازنشر آن در فضای مجازی با نوستالژی جوانی چند نسل همراه شد. توالی خبر حکم تخریب سینما ایران در لاله‌زار، پلمب سینما گلدیس یوسف‌آباد به خاطر اختلافات مالکیتی، تغییر کاربری سینما بولوار (بلوار کشاورز) و... باعث شد خیلی‌ها از مرگ تدریخی خاطره‌ها بنویسند. آن سوی ماجرا اما کمتر و در نمونه‌های معدودی از این دست کامنت ها دیده شد: «جالبه همه متأسفن اما احتمالاً آخرین باری که سینما عصر جدید رفتن فیلم ببینند 10 سال پیش بود» اگر چه آیین سینما رفتن لطفش به همین خاطره‌سازی‌ها و دیدن فیلم روی پرده عریض سینماست؛ اما واقعیت اینجاست که نفس سینما هم به دم مخاطب گرم است و به اعتبار چند عمر خاطره،‌ فقط در ذهن‌ها حیات دارد و نه در صنعت سینما. با ظهور پردیس‌های سینمایی تعداد زیادی از همین سینماهای خاطره‌ساز زیر سایه مالتی پلکس سینماها قرار گرفتند و با شیوع کرونا در تاریکی مطلق فرو رفتند؛ آن طور که محمد قاصد اشرفی رئیس انجمن سینماداران به «ایران» می‌گوید این فهرست احتمالاً در روزهای آینده بلندتر خواهد شد: «خیلی از سینماها درخواست تغییر کاربری داده‌اند. منتظر تأییدیه وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی هستند. امیدواریم سازمان سینمایی لطفی به مالکان سینماها بکند و با تأیید این درخواست کمتر دچار ضرر و زیان شوند، چرا که ملکشان بلااستفاده شده است.»
او می‌گوید البته این تغییر کاربری چندان کم‌دردسر هم نیست؛ ملکی که عمری با عنوان تجاری فعالیت کرده حالا با عنوان فرهنگی روبه‌رو است که ارزش آن را به یک چهارم تقلیل می‌دهد و برای تغییر عنوان هم باید هزینه کلانی به شهرداری پرداخت شود. با وجود این، فعالیت این سالن‌ها آنقدر زیان‌ده شده که مالکانش به تغییر کاربری رضایت بدهند: «سینماها در یک سال گذشته به ورشکستگی کامل رسیدند. ضرر و زیان جبران‌ناپذیر است. هر صنفی در این شرایط تغییر کاربری می‌دهد».
او از تغییر بافت شهری، تراکم سینماها در برخی مناطق و مهندسی اکران به‌عنوان پیش‌لرزه‌های ویران کننده سالن‌ها یاد می‌کند و می‌گوید: «در گذشته حدود 400 الی 500 فیلم خارجی وارد سینماهای ایران می‌شد. الان در هر دوره اکران فقط 5 الی 6 فیلم از سینمای ایران به نمایش در می‌آید که همه سینماها مجبورند همان‌ها را نمایش بدهند.»اگر چه پردیس‌های سینمایی هم در دوران کرونا با مشکل اقتصادی مواجه شده‌اند، اما امیدشان به دوران پساکرونا است؛ دورانی که خیلی‌ها معتقدند با جا افتادن پلتفرم‌های نمایشی دیگر کسی برای تماشای یک فیلم عازم سینما نخواهد شد و فیلم دیدن بهانه‌های دیگر هم می‌خواهد از خرید تا فضای گفت‌وگو در کافی‌شاپ و... که آن را در پردیس‌های تجاری سینمایی می‌توان یافت.  
به این ترتیب به مرور سینماهای تک سالنه از مدار خارج خواهند شد. با وجود این رئیس انجمن سینماداران با استناد به ایام جشنواره می‌گوید فیلم خوب که برای اکران باشد این سینماها دوباره سرپا خواهند شد: «سالن‌های قدیمی نوستالژی دارند. مردم استقبال می‌کنند.  اگر مخاطب یک بار تجربه کند و ببیند که از سیستم نمایش تا صندلی و دکوراسیون بازسازی شده، دوباره به سالن‌های قدیمی باز خواهد گشت، اما برای آنها باید خوراک متفاوت‌تری در نظر گرفت».