روایت گمشده

فاروق الشرع / وزیر خارجه سابق سوریه
مترجم: حسین جابری انصاری

دیدار ماراتنی از خلیج‌ فارس

امیر فهد طرح صلح هفت ماده‌ای خود را در ۷ اوت ۱۹۸۱ اعلام کرد که بعداً طرح امیر فهد نامیده شد. هدف از این طرح واداشتن اجلاس سران عرب که مقدمه‌سازی برای برگزاری آن شروع شده بود، به پذیرفتن این طرح بود. در این شرایط جدید، ملک حسن دوم بنا به درخواست پادشاهی عربی سعودی در نوامبر ۱۹۸۱ به اجلاس سران عرب در شهر فاس مغرب دعوت کرد. سوریه این نشست را به‌دلیل عدم موافقت با برخی نکات طرح [فهد] تحریم کرد. همان زمان به رئیس‌جمهوری اسد گفتم چرا در این اجلاس شرکت نمی‌کنیم تا نکاتی از طرح را که نمی‌پسندیم، رد کنیم. اسد گفت ضرورتی ندارد در یک زمان، با دو پادشاه در افتیم. سال ۱۹۸۱، پس از خروج مصر و عدم موفقیت اجلاس سران عرب و عمیق‌تر شدن تقسیم جهان عرب در پیرامون جنگ عراق - ایران، تغییر خطرناکی را در موازنه قوا به نفع اسرائیل بروز داد. این تحول با ورود ریگان به کاخ سفید همراه شد که وزیر خارجه‌اش با سرعت، یادداشت تفاهم همکاری استراتژیک میان امریکا و اسرائیل را برای مقدمه چینی اقدام خطرناکی در منطقه امضا کرد.
دیدار از خلیج‌فارس: نگرانی‌های بزرگ و توافق‌های اندک
رئیس‌جمهوری اسد در این مقطع مجموعه دیدارهای سیاسی را آغاز کرد که هدف آن، محدودسازی جنگ عراق - ایران و تلاش برای رهانیدن همبستگی عربی از وضعیت تردیدآمیز خود بود. این دیدارها از کشورهای عربی خلیج فارس و یمن شمالی و جنوبی و سپس الجزایر و لیبی انجام شد و من در همه آنها همراه اسد بودم. حضور من در این دیدارها موجب شکل‌گیری زودرس تجربه اطمینان‌آوری برای من از ویژگی‌های رهبران عرب و تجربه‌ای اطمینان آورتر نسبت به‌ کار رئیس‌جمهوری اسد شد. دیدار دوره‌ای ماراتنی رئیس‌جمهوری از کشورهای خلیج‌فارس در ذیل تعریف راهبردی او از نقش سوریه در میهن عربی می‌گنجید که مبتنی بر روابط تکاملی میان «کشورهای حامی» و «کشورهای رویارو [با اسرائیل]» بود. فلسفه این روابط تکاملی بر «همبستگی عربی» و نگاه به امنیت قومی عربی به‌عنوان یک منظومه متکامل در رویارویی با اسرائیل بنا نهاده شده بود، از این خاستگاه و آبشخور که منازعه عربی - اسرائیلی قضیه اساسی همه کشورهای عضو اتحادیه عرب است.