تئاتر برای کودک یا یک اصل فرهنگی

 رضا آشفته
منتقد
جمعیت ایران جوان است که این خود گزاره‌ای روشن برای بودن کودکان و نوجوانان بیشتر در خانواده‌های ایرانی است و همین نکته کافی است که به لحاظ فرهنگی این قشر جوان و آینده دار را دریابیم و به دنبال این مهم برآییم که برای آنان در سال چقدر تئاتر، فیلم یا کتاب که به صورت همگانی عرضه می‌شود، تولید می‌کنیم؟!
تئاتر هنر مردمی و همگانی است و در روزگار ما مربوط به همه گروه‌های سنی و اقشار اجتماعی است. بنابراین از سنی که بچه‌ها متوجه جهان بیرون از خود می‌شوند؛ می‌توانند از تئاتر هم به عنوان یک جاذبه بیرونی و سرگرم‌کننده بهره‌مند شوند و حتی آموزش‌های لازم و ضروری را نیز درک و دریافت کنند. همین روال سرگرمی و آموزشی بودنش تأکیدات بهره‌مندی و سود جستن از تئاتر برای کودکان را در هر جامعه پیشرفته‌ای ضروری‌تر می‌کند.
حالا این اتفاق مهم نه تنها در تهران و کلانشهرها بلکه در تمامی شهرستان‌ها و روستاها نیز هر چه ممکن‌تر شود، عالی‌تر خواهد بود. تئاتر هنری است که اکثریت کودکان را جذب خود می‌کند و حتی می‌تواند آنان را تشویق کند که افزون بر دیدن تئاتر بتوانند خودشان نیز نقش بازی کنند و در حضور دیگران ابراز وجود کنند. این نکته روانشناسانه‌ای است که به لحاظ رفتار شناسی در اجتماعی شدن و بالا بردن اعتماد به نفس کودکان بسیار مؤثر است. همین که هر هفته و شاید هر ماه عده‌ای به انگیزه تماشای تئاتر مسافتی را از خانه تا تالار نمایشی طی کنند، خود یک فرصت مناسب برای آشنایی با جامعه و دیگران است. ارتباط گرفتن با بچه‌های همسن و سال و بعد انرژی‌های همسو و هماهنگ در زمان تماشای تئاتر و سرآخر هم عکس یادگاری و خداحافظی کردن از دوستان بر همین گستره معنایی و آموزشی و بروز شرایط بهتر فرهنگی خواهد افزود. حالا در نبودن تئاتر فقط و فقط یک فرصت برتر و مؤثر از کودکان مان دریغ شده و این خود باعث بروز اختلالات اجتماعی خواهد شد.
تئاتر انسان را زنده و روشن می‌کند؛ انسانی که درصدد بروز خویشتن است که در مقابل موانع و تضادها تلاش دو چندانی می‌کند که بر آنها چیره شود و در نهایت پیروزی شامل حالش شود و همچنین بر ترس‌ها و واهمه‌های بی‌شمار غالب شود و اینها از موارد روان شناسانه‌ای است که ضمیر ناخودآگاه را آماده می‌کند که با مشکلات جدی‌تر زندگی در زمان گذر از دوره کودکی و نوجوانی دست و پنجه نرم کند. زندگی همیشه نیز در شرایط نرمال و توانا به سر نمی‌برد و هر انسانی باید آمادگی مواجهه در برابر این نشیب‌ها و داشتن صبوری در زمان فرازها را برای استقرار یک تعادل نسبی داشته باشد. تئاتر آموزنده‌ترین گزینه برای فراگیری هر چیزی است که از سنین کودکی می‌تواند این قابلیت‌های رشد فکری، احساساتی و شهودی را فراهم کند.
جامعه سالم نیازمند افراد سالم است و افزون بر بدن سالم، باید توجهی به نیازهای درونی هم از همان کودکی شده باشد که پیامدش داشتن ذهن‌های زیبا و سالم است. فعالیت هنری از جمله حضور در تئاتر و بودن در دوره‌های تئاتری و حتی انجام هر نقش و فعالیتی در تئاتر می‌تواند رفتار کودکان را در راستین‌ترین حالت ممکن قرار دهد و بسیاری از نگرانی‌ها و دلواپسی‌های پدران و مادران و جامعه را حل و فصل کند.
آیا تئاتر ما پاسخگوی این نیازها و ضرورت‌های کودکان مان در سراسر ایران عزیز هست؟! آیا جامعه این قابلیت را به تئاتر ایران داده است؟ بنابراین با آنکه ما هنوز با پایین‌ترین امکانات در تئاتر کودک به دنبال ارتباط بهینه و کارساز برآمده‌ایم اما «ماهی را هرگاه از آب بگیریم تازه است»؛ پس نباید کم کاری کنیم و تئاتر برای کودکان را همچنان با غفلت‌های ناسازگار با آینده درخشان جامعه به فراموشی بسپاریم. تئاتر برای کودکان یک اصل و رکن فرهنگی است که می‌تواند نویدبخش بسیاری از پیروزی‌های کلان اجتماعی باشد. به امید آن روز...