خاطرات یک دیپلمات

روایت گمشده



فاروق الشرع / وزیر خارجه سابق سوریه
مترجم: حسین جابری انصاری

عون در گیر و دار عراق
جمیل به بیروت بازگشت و به‌عنوان آخرین تلاش‌ها، در آخرین روزها؛ تعیین حکومتی به جایگزینی حکومت سلیم الحص را در دستور کار خود گذاشت. جمیل اگر چه در این هدف موفق نشد اما همچنان بر تصمیم خود برای برکناری حکومت سلیم الحص باقی ماند و از تحویل حکومت به آن خودداری ورزید. رئیس‌جمهوری جمیل در ساعت‌های پایانی ریاست جمهوری خود کوشید کل بازی را مدیریت کند، زیرا آنچه در جریان بود را از دور اما همچون زمانی که خود در میانه بازی است، می‌دید. از این‌رو تنها چند ساعت پیش از پایان دوره ریاست جمهوری‌اش، در تاریخ ۲۳ سپتامبر ۱۹۸۸؛ حکومتی نظامی و انتقالی مرکب از اعضای شورای نظامی به ریاست میشل عون فرمانده ارتش تشکیل داد. با این تحول، اعضای مسلمان شورا از حکومت خارج شدند و خطوط چندپارگی در سیاست لبنان، به روشنی پدیدار و مشکل دوگانگی حکومت بین حکومت نخست‌وزیری سلیم الحص و حکومت نظامی به ریاست ژنرال عون زاده شد. سوریه همچنان حکومت سلیم الحص را به رسمیت می‌شناخت که آن را دنباله حکومت وحدت ملی می‌دانست که به نخست‌وزیری شهید رشید کرامی تشکیل شده بود. خاستگاه ما در تعامل با موضوع و حل مشکل پیش آمده، تکمیل گام‌های برداشته شده پیشین و انتخاب الضاهر به ریاست جمهوری بود؛ اما در زمین واقعیت، این راه حل به تاریخ پیوسته بود.
حکومت سلیم الحص، چاره‌ای جز تحریم حکومت میشل عون نداشت و سوریه نیز به‌دنبال آن، همین گونه عمل کرد. اما برداشت من از شخصیت عون مانند برداشتمان از جعجع فرمانده «نیروهای لبنانی» نبود که او را اسرائیلی تلقی می‌کردیم و چنین ملاحظه‌ای درباره عون نداشتیم. عون در آرزوی رسیدن به ریاست جمهوری بود و امری که او را در تحقق این رؤیای خود ناموفق کرد، ما نبودیم؛ بلکه هم پیمانی آغازین جمیل و جعجع علیه او بود. عون نامزد ما نبود، اما مشکل فراروی نامزدی او اختلاف و رقابت شدید میان طرف‌های با نفوذ در منطقه شرقی بیروت بود.
به یاد می‌آورم که در آن روزها در هنگام سخن گفتن از وضعیت لبنان به رئیس‌جمهوری اسد گفتم عون یک فرمانده نظامی است که از سوی حکومت وحدت ملی به ریاست رشید کرامی به فرماندهی ارتش منصوب شده است و به‌عنوان یک فرمانده نظامی ممکن نیست، قدرت رها شده به حال خود شبه نظامیانی را بپذیرد که اسرائیل در میان آنها نفوذ یافته است. همچنین افزودم عون به‌عنوان مردی که برخلاف فرماندهان شبه نظامی پیمان شکن، به پیمان‌ها و توافق‌ها احترام می‌گذارد گزینه‌ای پذیرفتنی است. رئیس‌جمهوری در پاسخ، گفت: عون چند سال پیش مرتکب حماقتی علیه ما شد؛ اما این حماقت با زمینه‌ها و شرایط آن پشت سر گذاشته شده است و می‌توان با او تعامل داشت.
گرفتاری عون در گرداب عراق
موضع عون به نظر می‌رسید بیشتر نتیجه فرورفتن او در مشکلات منطقه شرقی بیروت باشد، اما اندکی بعد برای ما آشکار شد که با تشویق عرفات پل‌های ارتباطی با رهبری عراق زده و سرلشکر فواد عون مسئول پشتیبانی ارتش لبنان را به‌عنوان نماینده دائمی خود در ارتباط با عراق تعیین کرده است.
ارتباط با عراق، عون را فریفت و به این پندار انداخت که از هم پیمانی منطقه‌ای و عربی در قالب عراق و فلسطین برخوردار شده و به انبار پایان‌ناپذیر تسلیحات و امکانات نظامی، دست یافته است. شرط‌بندی بر سر این دستاوردهای خیالین بود که فواد عون را بر آن داشت تا کتابی روشمند با نام «ارتش، راه حل است» منتشر کند. عون زین پس، بیشتر و بیشتر و به شکلی غیر واقعی، احساس قدرت و رفتارهایی کرد که نگاه دمشق به او را از فرمانده ارتش منصوب شده از سوی حکومت وحدت ملی به پاره‌ای از خط توطئه علیه سوریه به راهبری بغداد، دگرگون کرد.
کمیته شش جانبه وزرای خارجه
در این شرایط، نشست وزرای خارجه عرب در مقر اتحادیه در تونس برای بررسی وضعیت لبنان، که به‌دعوت شاذلی قلیبی دبیرکل اتحادیه عرب و با توافق زین العابدین بن علی رئیس‌جمهوری تونس، برگزار شد به پرشگاهی برای حمله به نقش سوریه در لبنان تبدیل شد. اگرچه موضوع لبنان تنها دستور کار این نشست نبود که در تاریخ ۱۲ ژانویه ۱۹۸۹ برگزار می‌شد، اما موجب درگیری کلامی تندی میان من و طارق عزیز وزیر خارجه عراق شد و برخی دیگر از حاضران در نشست نیز از این درگیری لذت برده و تنها تماشاگر آن بودند. هدف آنها در شرایطی که جنگ عراق و ایران پایان یافته بود، مدیریت بازی بر اساس قواعدی توافق شده بود تا در نتیجه آن از یک سو سوریه در تنگنا قرار گرفته و از سوی دیگر تا جایی که می‌شد دو کشور عراق و سوریه مشغول یکدیگر شوند.

آدرس مطلب http://old.irannewspaper.ir/newspaper/page/7697/4/584157/0
ارسال دیدگاه
  • ضمن تشکر از بیان دیدگاه خود به اطلاع شما رسانده می شود که دیدگاه شما پس از تایید نویسنده این مطلب منتشر خواهد شد.
  • دیدگاه ها ویرایش نمی شوند.
  • از ایمیل شما فقط جهت تشخیص هویت استفاده خواهد شد.
  • دیدگاه های تبلیغاتی ، اسپم و مغایر عرف تایید نمی شوند.
captcha
انتخاب نشریه
جستجو بر اساس تاریخ
ویژه نامه ها