جای خالی زنان در فهرست منتخبان مجلس شورای قطر

زهره صفاری/ حضور 63.5 درصد واجدان شرایط رأی دادن در نخستین انتخابات مجلس شورای قطر، 30 کرسی این پارلمان را بار دیگر در اختیار مردان قرار داد و 26 نامزد زن با وجود رقابت نزدیک از رقبایشان شکست خوردند.
به گزارش «دوحه نیوز»، صاحبان 30 کرسی از 45 جایگاه مجلس شورای قطر در حالی مشخص شده‌اند که تکلیف 15 نماینده باقیمانده را «شیخ تمیم بن حمد آل ثانی» امیر قطر مشخص خواهد کرد. فرصتی که گرچه ضرب‌الاجلی برای تعیین تکلیف آن مشخص نیست اما زنان امیدوارند بتوانند در آن جایی پیدا کنند.
اما نخستین انتخابات قانونی قطر برای تعیین دو سوم اعضای مجلس شورای این کشور در حالی برگزار شد که تنها 10 درصد از جمعیت 2.6 میلیون نفری قطر که عمدتاً کارگران خارجی هستند، طبق قوانین این کشور واجد شرایط حضور در رأی‌گیری بودند و چندین قبیله نیز به همین دلیل از مشارکت در انتخابات منع شده بودند موضوعی که به نوشته رویترز همزمان با این انتخابات اعتراضات داخلی را نیز رقم زد.
براساس اعلام وزارت کشور قطر در مجموع 284 نفر در این انتخابات کاندیدا شده بودند که با تأیید صلاحیت 101 نفر از جمله 26 زن انتخابات از اوایل صبح شنبه تا عصر ادامه یافت و 63.5 درصد از 333 هزار قطری واجد شرایط که از سال 1930 شهروند این کشور بودند پای صندوق‌ها رفتند. برخی کارشناسان معتقدند برگزاری این انتخابات که به نوشته «یورونیوز» در همه‌پرسی سال 2003 به تصویب رسیده بود، در آستانه برگزاری جام جهانی فوتبال و همزمان با افزایش انتقادات به شرایط نابسامان کارگران خارجی شاغل در پروژه‌های ساخت ورزشگاه‌ها، با هدف کسب مشروعیت بین‌المللی حکومت قطر انجام شده است چرا که مطابق قانون اساسی این کشور، نمایندگان منتخب اختیارات محدودی در حوزه سیاست‌های عمومی دولت از جمله بودجه خواهند داشت و مجوزی برای مداخله در سیاست‌های دفاعی، امنیتی، اقتصادی و سرمایه‌گذاری نخواهند داشت. شاید به همین دلیل نیز معاون نخست‌وزیر و وزیر خارجه قطر ماه گذشته تأکید کردند که نباید از مجلس شورا در سال نخست، انتظار نقش‌آفرینی به عنوان یک پارلمان را داشت.
در عین حال دکتر «هند المفتاح»، یکی از زنان منتخب امیر قطر برای مجلس شورای سابق در گفت و گو با «دوحه نیوز» تنها هدف برگزاری این انتخابات را اعلام دموکراسی قطر نمی‌داند: «پیام این انتخابات بیش از اثبات دموکراسی قطر، تقویت پلورالیزم فعال و مشارکت ملی است. در طول 60 سال گذشته چندین کشور عرب حوزه خلیج فارس مانند کویت، بحرین، امارات و عمان انتخابات پارلمانی را برگزار کرده‌اند اما میزان مشارکت مردم در این انتخابات‌ها است که قدرت و نفوذ سیستم حکومتی را ثابت می‌کند. قطر نیازی به الگوبرداری از اصول دموکراسی غربی ندارد چرا که دوحه در هر برهه‌ای مسیر خودش را می‌رود و برای دستیابی به اهدافش راهکارها و الگوهای منحصر به خود را پیش می‌گیرد.»
 استقبال زنان و نگاه سنتی مردان
گرچه در فهرست نامزدهای مجلس شورای قطر نام 26 زن خودنمایی می‌کرد و در عین حال زنان بسیاری نیز برخلاف گذشته و سنت کشورهای عربی، مجوز مشارکت در انتخابات را داشتند اما فارغ از نتیجه پایانی، صفوف جداگانه زنان و مردان اثباتی بر باقی ماندن برخی نگرش‌های سنتی عرب در قطر رو به پیشرفت بود. به گزارش رویترز با این حال زنان قطری از این تغییر خرسندند و شکست در انتخابات آنها را ناامید نکرده است. به گزارش سایت «سوییس اینفو»، «آیشا همام الجاسم» 59 ساله از حامیان حقوق زنان در قطر معتقد است: «در قطری که دیدگاه‌های مردسالارانه حکمفرما است ما برای شنیده شدن صدایمان در آینده نیز به زنان قدرتمند رأی می‌دهیم. این نخستین فرصت مشارکت زنان در سیاست بود و نخستین تقابل زنان با مردانی بود که هنوز معتقدند نباید زنان فعالیت سیاسی داشته باشند.»
در این میان برخی نامزدهای مرد انتخابات نیز برای جلب آرای بیشتر از شعارهای حمایت از زنان بهره بردند اما در نهایت دیدگاه سنتی خود که همان برتری مردان به زنان را نتوانستند پنهان کنند. «شعبان الجسیم» 65 ساله یکی از این نامزدهای این انتخابات گفت: «اینکه زنان در این میدان هستند، رأی می‌دهند و پیامشان را به گوش همه می‌رسانند، بسیار خوب است اما در عین حال همچنان مهمترین وظیفه‌شان، مراقبت از فرزندان و خانواده است و نباید آن را
فراموش کنند.»