نگاه جشنواره موسیقی جوان اعتلای فرهنگی و فرهنگ‌سازی است

ندا سیجانی
خبرنگار
با گذشت پانزده دوره ازجشنواره ملی موسیقی جوان و پا گرفتن این رویداد مهم فرهنگی وهنری با حضور و حمایت جدی 100 داور که از استادان و پیشکسوتان موسیقی ایران هستند، اما همچنان فراز و نشیب‌هایی در مسیر این جشنواره بزرگ وجود دارد و برخی از داوران معتقدند برای حفظ و اعتلای این جشنواره باید سازوکارهای جدی تری را دنبال کرد.
آذین موحد دبیر نخستین جشنواره موسیقی جوان درباره رویکرد این جشنواره طی پانزده دوره برگزاری می‌گوید:«زمانی که دبیری اولین دوره این جشنواره را بر عهده گرفتم دو هدف مهم مد نظرم بود که الان هم با تدبیر دکتر هومان اسعدی سعی شده سیاستگذاری‌های لااقل بخش موسیقی کلاسیک متأثر از همین نگرش باشد. بهتر است نظام موسیقی کلاسیک رویکرد آکادمیک را دربین معلمان و جوانان اشاعه بدهد نه آنکه ازموسیقی کلاسیک صرفاً به‌عنوان حربه‌ای برای یادگیری دیگر سبک‌ها استفاده کرده و از ابعاد فرهنگی آن فرار کنند. درحال حاضر تمایل اکثر مردم به‌ سمت سبک و سیاق‌های موسیقی ساده که پول در آن مطرح است گرویده که عیبی هم ندارد، اما نه به قیمت عدم آگاهی از سبک‌های جدی‌تر و بسترهای فرهنگی موسیقی. اگر این موضوعات رعایت نشود از نگاه من برگزاری این جشنواره هیچ فایده‌ای ندارد زیرا نتوانسته است در تعمیم نگاه زیبایی شناسانه و فرهنگی اثری بگذارد.
جوانان باید تقویت شوند و معلمان و استادان هم توسط این جشنواره تشویق شوند
او افزود: به اعتقاد من جشنواره موسیقی جوان در حوزه موسیقی کلاسیک و سنتی و اقوام باید همین رویکرد را دنبال کند و مبتنی بر اصول واقعی هنر و مبتنی بر نقش موسیقی در اعتلای فرهنگی یک جامعه و محور فرهنگ‌سازی عمل کند تا باعث رشد و تعالی اذهان و نگاه مردم شود. از نگاه من وقتی جوانی مبتنی بر اصول صحیح موسیقی، نوازندگی می‌کند بسیاراهمیت دارد و نشان دهنده مسئولیت‌پذیری آن جوان است که بی‌اساس کاری را دنبال نمی‌کند و تنها در اندیشه درآمدزایی نیست. به همین ترتیب شنوندگان هم باید ارزش کار او و تفاوت سبک و سیاق کارش را با کسی که بدون پشتوانه نظری و فرهنگی کاری را انجام می‌دهد تشخیص دهند. شرکت کنندگان درجشنواره جوان اکثراً به رویکرد و نگاه فرهنگی متوصل هستند و از بینش زیباشناسی برخوردارند. لذا این جوانان باید تقویت شوند و معلمان و استادان هم توسط این جشنواره تشویق شوند تا با این رویکرد، هنر موسیقی را اشاعه دهند تا به اعتلای فرهنگی ملت ایران کمک کند. این نوازنده فلوت اظهار داشت: علاقه مردم به هنر باید موجب شود که افراد به یک وادی جدیدی از تفکر و بینش و تجربه هنری وارد شوند که تنها به‌دنبال پول و رانت‌های هنری و زد و بند و تزویر و ادا نباشند. در جشنواره موسیقی جوان، محوریت با جوانان است که خیلی احترام دارند و حضور استادان که داوری‌ها و آموزش جوانان را به عهده دارند، این امید را به‌وجود آورده که بتوانند با نگاهی درست، موسیقی را به‌عنوان محوری برای اعتلای فرهنگی به مردم معرفی کنند نه یک محور اقتصادی و گذران اوقات فراغت و طرب.
جشنواره موسیقی جوان نباید به‌دنبال اهداف سیاسی و اقتصادی باشد
آذین موحد گفت: اگرچه جشنواره ملی موسیقی جوان توانسته در بین جوانان انگیزه ایجاد کند اما بعد ازاتمام هر دوره آن برگزیدگان به حال خود رها می‌شوند و هیچ حمایتی صورت نمی‌گیرد. جشنواره موسیقی جوان دراین سال‌ها هیچ پیامد مثبتی برای برگزیدگان نداشته است، حتی با وجود تشکیل شوراهایی به منظور برنامه‌ریزی برای اینگونه حمایت‌ها، عملاً هیچ اتفاقی نیفتاده است.
داور پانزدهمین جشنواره موسیقی جوان دربخش ساز فلوت اظهارداشت: در مورد جشنواره موسیقی فجر که من هیچگاه در آن شرکت نداشتم، امید آن می‌رفت که در طی سالیان متمادی بتواند تأثیر بسزایی در بالا بردن سطح آگاهی عمومی از کیفیت موسیقی خوب و سبک‌های خاص و ناب داشته باشد، اما با مرور زمان به‌دلیل نبود هدف‌های فرهنگی و سیاست‌هایی که به ارتقای سطح سلیقه و آگاهی مردم بینجامد، امید به این جشنواره را ازدست دادیم، زیرا جز اهداف سیاسی و اقتصادی هدف دیگری را دنبال نمی‌کرد و براین باورم که اگرجشنواره ملی موسیقی جوان هم به همین روال پیش برود باید کنار گذاشته شود. مسئولان برگزاری این جشنواره لازم است نه تنها به زرق و برق برگزاری جشنواره بپردازند بلکه باید به فکر تعمیم دستاوردهای آن به‌منظور ارتقای سطح فرهنگ جامعه باشند. چرا برگزیدگان این جشنواره دعوت نمی‌شوند که طی هماهنگی وحمایت‌های دولتی پس از ایجاد بسترهای جدی به اجرای کنسرت درشهرستان‌ها، در پارک‌ها و در فرهنگسراها بپردازند. به ارائه سخنرانی و کنسرت در مدارس و یا درکانال‌های تلویزیونی بپردازند که به نوعی به اشاعه سلیقه خوب و فرهنگی کمک کنند. موحد به آینده نوازندگان فلوت امیدوار است و آن را مرهون تلاش معلمان این ساز و فرهنگسازی انجمن فلوت ایران دانسته و بسیار خوشحال است که یک نگاه و رویکرد درست هنری و آکادمیک مبتنی بر استانداردها و معیارهای جهانی در بخش ساز فلوت تعریف شده است. اگرچه به گفته او آموختن و آموزش این ساز فراز و نشیب‌های زیادی را درایران تجربه کرده است اما همچنان امیدوار و خرسند ازاینکه تلاش‌هایی بیش ازدیگر سازها دراین باب صورت گرفته است.
پایداری فرهنگ موسیقی و ایجاد پویایی بین راویان آن
این پژوهشگر و استاد دانشگاه درخصوص تفاوت جشنواره موسیقی جوان با دیگرجشنواره‌ها گفت: جشنواره‌های دیگر را به‌صورت جدی دنبال نکرده‌ام و در داوری آنها بجز درجشنواره‌های دانشجویی و برخی جشنواره‌های استانی حضور نداشته‌ام، اما در مقایسه جشنواره موسیقی نواحی و اقوام به نظر من نقش بسیار مهمی در پایداری فرهنگ موسیقی و ایجاد پویایی بین راویان آن در اقصی نقاط ایران دارد. موسیقی اقوام به‌دلیل تکثر فرهنگی و قابلیت‌های بی‌نظیری که در آن نهفته است باید در قسمت‌های مختلف ایران و با حمایت‌های صحیح برگزار شود. من جشنواره موسیقی اقوام را یکی از ملزمات سیاستگذاری فرهنگی می‌دانم و نه تنها برگزاری جشنواره‌های آن بلکه ایجاد فرصت‌هایی برای تدریس برخی سازهای نواحی و یا تشکیل انسامبل‌های موسیقی بومی در دانشگاه‌ها را لازم می‌دانم. ما باید چنین حمایت‌هایی را از موسیقی اقوام‌مان داشته باشیم تا راویان این هنرها حتی خارج از زیستگاه بومی‌شان به اشاعه این هنرها احساس تعلق بکنند و درواقع این هنرها نه تنها در بین اقوام بلکه برای همه ایرانیان زنده بماند و نسل به نسل منتقل شود و توسعه پیدا کند.
ستون‌های جشنواره جوان بر اساس آموزش بنا شده
آذین موحد در خصوص آکادمیک بودن جشنواره موسیقی جوان و تأثیرگذاری آن در مراکز آموزشی اظهار کرد: من براین باورم جشنواره جوان لزوماً تأثیری در فضای هنرستان‌های موسیقی کشور نداشته و به ندرت شرکت کنندگانی از هنرستان‌های موسیقی در گروه الف در جشنواره شرکت کرده‌اند. اکثرا از کلاس‌های خصوصی هستند. گروه سنی ب و ج هم که در سطح دانشگاه است‌ و شاهد حضور موفق آنها درجشنواره بوده‌ایم. به نظر من جوان‌ها یا نوجوان‌هایی که تمایل دارند در موسیقی فعالیت جدی داشته باشند باید در اوان نوجوانی با تلاش بسیار و کار جدی این ذهنیت را در خود تقویت کنند و برای مقایسه شدن و آگاه شدن از سطح کار خود در جشنواره‌ها شرکت داشته باشند. براستی این مطلب جالب و حائزاهمیت است که چرا به ندرت شرکت کنندگانی از هنرستان‌ها در گروه سنی الف شرکت دارند و باید دلیل این موضوع بررسی شود و دریابیم چه سیاست‌هایی لازم است پیاده شود تا در سطوح مختلف نوازندگان در عرصه‌های ملی شرکت داشته باشند. جشنواره جوان تا به حال فرصت چنین بررسی‌های آماری را نداشته تا پیرو آمارهایی که به‌دست می‌آورد طرح‌ها و استراتژی‌های ملی را مطرح کند تا بر اساس آن جامعه هنری و آموزشی ما برنامه‌ریزی‌های ملی انجام دهد.
او در پایان درباره حمایت 100 داور از این جشنواره که از بزرگان و استادان موسیقی هستند پاسخ داد: فکر می‌کنم مهم‌ترین مسأله این است که این جشنواره چون ستون‌هایش بر اساس آموزش بنا شده و در یک فضای غیرسیاسی فعالیت می‌کند و با توجه به محوریت جشنواره که موضوع جوانان است نگاه سیاسی در برگزاری آن اعمال نمی‌شود و حتی المقدرو به مفاهیم هنری و به اصول نوازندگی می‌پردازند؛ نوعی اتحاد و اتفاق نظر بین داوران ایجاد کرده است و از سوءاستفاده‌ها جلوگیری شده است. ما وظیفه داریم به‌عنوان متخصصین رشته‌ها که به داوری دعوت می‌شویم معیار‌سازی بکنیم تا با بالابردن سطح معیارها و معرفی اصول دقیق نوازندگی در هر رشته باعث تحول در نوازندگی هر ساز شویم.