گنجاندن جرم شناسی دیجیتال و شبکه در سند سایبری

مرتضی نکویی
کارشناس امنیت سایبری
تقویت زیرساخت‌های مانیتورینگ در جهت بهبود شناسایی تهدیدات و توانایی بیشتر در جرم شناسی دیجیتال و شبکه پس از وقوع رخدادها و حوادث اخیر، بازنگری سند نظام ملی پیشگیری و مقابله با حوادث فضای مجازی بسیار مفید خواهد بود. ولی اینکه چه اصلاحاتی لازم است در آن صورت پذیرد که پاسخگوی نیازهای ما باشد یا حداقل در جهت بهبود چگونگی رویارویی با حوادث امنیتی یا پیشگیری از وقوع آنها عمل کند، بسیار حائزاهمیت است اما به‌دلیل گستردگی چالش‌ها و محرمانه بودن سند و منتشر نشدن آن خیلی نمی‌توان در این باره نظر داد.
اما به‌صورت کلی می‌ توان گفت که مراکز CSIRT (رسیدگی به حوادث امنیت رایانه‌ای)و CERT (گروه پاسخگویی رخداد امنیتی) مراکزی هستند که در خصوص رسیدگی به رخدادهای امنیتی کامپیوتری فعالیت می‌کنند و باید فعال‌تر شوند و قبل از وقوع حادثه هشدارها را دریافت کرده و به نهاد‌ها و دستگاه‌ها اطلاع دهند.
در زمینه مدیریت، رسیدگی و پاسخگویی به رخدادها، استانداردها و کتاب‌ها و ژورنال‌های متعددی تدوین و منتشر شده که بکارگیری جدی آنها می‌تواند تغییرات چشمگیری در خصوص نحوه برخورد ما با رخدادها داشته باشد.نگاه جزء به کل در حوزه امنیت سایبری هم می‌تواند به ما بقبولاند که عزم جدی تری در این خصوص لازم است و هر سازمانی باید دارای حداقل مرکز عملیات امنیت (soc) متشکل از (راهکارهای امنیت اطلاعات و مدیریت رویدادها) siem و زیرساخت‌های هوشمند نظارتی و کنترلی باشد و تیم‌های cert سازمان‌های مادر با رصد لحظه‌ای و بلادرنگ رخدادها و حوادث، نسبت به آنها واکنش سریع نشان دهند. متأسفانه بسیاری از ارگان‌های کشور که مثل تار عنکبوت به هم متصل هستند، حتی حوصله توجه به مباحث امنیت اطلاعات را ندارند. بنابراین انتظار می‌رود حداقل در کوتاه مدت چنین اقدام‌هایی را در دستور کار خود قرار دهند.
مقوله امنیت اطلاعات بسیار گسترده و متشکل از چالش‌های بسیار متعدد و پیچیده‌ای است. از یکسو نمی‌توان استفاده از تکنولوژی و فناوری‌های تولید شده از سوی غرب یا کشورهای جهان اول را نادیده گرفت از سوی دیگر هم نمی‌توان در کوتاه مدت به خودکفایی در حوزه‌های بسیار پیچیده‌ای از قبیل تولید کوچک‌ترین قطعات سخت افزاری دست یافت. بنابراین همان‌طور که گفته شد باید نگاه جزء به کل را در نظر بگیریم، چرا که ما از کل خبر داریم و آن هم  تأمین امنیت است.امنیت اطلاعات مبحثی است که با قطعه قطعه و جزء به جزء تکنولوژی و حتی فراتر از آن و همچنین پیش پا افتاده‌ترین مباحث از جمله نیروهای انسانی سر و کار دارد و رسیدگی به تمام آنها نیازمند آن است که ابتدا به روش دقیق و منسجمی در این خصوص دست یابیم و پس از آن دست به تدوین اسناد مرجع بزنیم.
از سوی دیگر باید به مباحث مانیتورینگ و رصد دقیق زیرساخت‌ها و نفوذ و استخراج اطلاعات‌مان توجه کنیم و همچنین دنبال جرم شناسی دیجیتال و شبکه و غیره در سند باشیم و از تکنیک‌هایی استفاده کنیم که بتوانیم ردپایی از چرایی و چگونگی حملات سایبری به زیرساخت‌ها به‌دست آوریم.