رکوردشکنی کمپیون و برانا در سال کرونا زده

وصال روحانی
خبرنگار
چند روز پس از اعلام اسامی کاندیداهای نهایی برای تصاحب جوایز «اسکار 2022» اظهارنظرها درباره رویدادهای غیرمنتظره این رقابت مهم همچنان ادامه دارد. پیشتاز صف کاندیداها «قدرت سگ» محصول شرکت نت‌فلیکس است که یک وسترن ریویزیونیستی به شمار می‌آید و در 13 شاخه نامزد مجسمه‌های طلایی شده و در رده دوم به ورسیون جدید «دون» (dune) می‌رسیم که از یک کتاب مشهور علمی- تخیلی برداشت شده و تصور می‌شد که همچون ورسیون سینمایی قبلی‌اش که در سال 1984 با کارگردانی دیوید لینچ عرضه شد، نتواند حق مطلب را ادا کند اما با نامزدشدن در 10 شاخه اسکار امسال خلاف این را به اثبات رسانده است. بواقع همان طور که جین کمپیون کارگردان میانسال زن نیوزیلندی توانسته است در ترسیم سوژه دشوار «قدرت سگ» موفق باشد، دنیس ویله‌نوو کارگردان کانادایی ساکن امریکا نیز با ارائه تصویری بالنسبه روشن از داستانی مبهم همچون «دون» که همیشه گفته شده غیرقابل انتقال به مدیوم سینما است، دست به کار مهمی زده است.

سه مدعی اصلی در میان 10کاندیدا
در رده بعدی لیست کاندیداها به «داستان وست ساید» بازسازی موفق یک کار موزیکال کلاسیک سال 1962 توسط استیون اسپیلبرگ و «بلفاست» کار زندگینامه‌ای و عمدتاً‌ سیاه و سفید کنت برانای بریتانیایی می‌رسیم که هر یک هفت نامزدی را به‌نام خود نوشته‌اند. مهم‌ترین رده در میان شاخه‌های 24 گانه اسکار که جوایز دوره نود و چهارم آن 7 فروردین 1401 یعنی با یک ماه تأخیر نسبت به روال معمول اما همچون همیشه در تالار
«دالبی تیاتر» شهر لس‌آنجلس امریکا به برگزیدگان اهدا می‌شود. باز هم شاخه بهترین فیلم است که بجز چهار فیلمی که نام‌شان پیشتر آمد، «کد»، «به بالا نگاه کن»، «ماشین مرا بران»، «شاه ریچارد»، «پیتزای لیکورایس» و «کوچه کابوس‌وار» هم نامزد دریافت اسکار آن شده‌اند اما بعید است فیلم فاتح این رده کاری بجز «قدرت سگ»، «داستان وست ساید» و «بلفاست» باشد و آنها را باید سه مدعی اصلی تصور کرد.

فروش‌های اندک بهترین ها
در سالی که یک بار دیگر محدودیت‌های برخاسته از بسط «کووید 19» شدیدترین لطمات اقتصادی را به سینمای جهان وارد کرد، طبعاً اکثر فیلم‌های راه یافته به جمع مدعیان «اسکار 2022» نیز فروش‌های اندکی داشتند. یکی از پیامدهای این قضیه که هالیوود را فلج کرده پرهیز مردم از رفتن به سالن‌های سینما و استفاده از صنعت دانلود فیلم‌ها روی شبکه‌های قانونی و غیرقانونی و رویکرد آنها به شیوه مرسوم به Streaming بوده است که حتی در برخی موارد استفاده‌کنندگان را قادر می‌سازد همزمان با اکران فیلم در سالن‌های سینما آن را در خانه خود با پرداخت وجه مربوط به کمپانی سازنده فیلم ببینند. این فرایندها هر چه بوده باشد، بعضی هنرمندان و آثار راه یافته به فهرست نامزدهای «اسکار 2022» به خلق رکوردها و دستاوردهایی نائل شدند که در تاریخ اهدای این جوایز بی‌سابقه بوده است. جین کمپیون که پیشتر هم نامش آمد، به اولین زنی تبدیل شد که طی عمر هنری‌اش دو بار کاندیدای اسکار برترین کارگردان سال شده است. او که نامزدی بی‌حاصل قبلی‌اش  سال 1993 برای فیلم «پیانو» بود، امسال برای «قدرت سگ» نامزد اسکار برترین سناریوی اقتباسی هم شده است.
کنت برانا با عرضه «بلفاست» که پیرامون کودکی خود او در سرزمین ناآرام ایرلند شمالی و کوچ اجباری وی و اعضای خانواده‌اش به انگلیس بالنسبه آرام‌تر به قصد کسب امنیت بیشتر است به لطف دستاوردهای این فیلم تبدیل به اولین هنرمندی شد که به 7 کاندیدایی اسکار در 7 شاخه متفاوت دست یافته است، البته او برای «بلفاست» به سه کاندیدایی در شاخه کارگردانی، تهیه‌کنندگی و سناریوی اوری‌ژینال نائل شده ولی پیشتر برای فیلم «هنری پنجم» که در سال 1989 عرضه شد، نامزد اسکار بهترین بازیگر شده بود و پیشینیه کاندیدایی این جایزه در شاخه بهترین فیلم کوتاه زنده را با فیلم «وداع آخر»  هم داشته است. اضافه بر این، او با فیلم «هفته من با مریلین» کاندیدای اسکار نقش دوم مرد و برای ورسیون خود از افسانه زوال‌ناپذیر «هملت» هم نامزد اسکار در شاخه برترین سناریوی اقتباسی شده بود.

از ناشنواها تا زن و شوهرها
رسیدن به حد نصاب‌های نادیده یا مساوی کردن با بهترین دستاوردهای گذشته شامل تروی کوتسور هم شد که به خاطر بازی در فیلم «کد» به دومین بازیگر ناشنوای تاریخ تبدیل شد که نامزد اسکار شده است. اولین فرد انجام دهنده این مهم مارلی مارتلین بوده است که سال 1986 برای بازی در فیلم «فرزندان خدای کوچک‌تر» برنده اسکار شد و از قضا در «کد» نیز حضور دارد، ولی برخلاف 36 سال پیش که کاندیدا و برنده اسکار شد، امسال به نامزدی هم دست نیافت. دیگر فرق کوتسور و ماتلین نیز این است که پیروزی ماتلین در شاخه نقش اول زن بود حال آنکه کاندیدایی کوتسور در قسمت نقش دوم مرد است. دیگر هنرمندان مساوی‌کننده با یک دستاورد جالب خاوی‌یر باردم و پنه‌لوپه کروز بودند. این دو هنرمند مشهور که در زندگی واقعی زن و شوهرند، به ششمین زوجی تبدیل شدند که در یک سال واحد هر دو به کاندیدایی اسکار در بین بازیگران دست یافته‌اند. باردم برای فیلم «ریکاردو بودن» که کروز به سبب حضور در «مادران موازی» صاحب این افتخار شده‌اند و هر دو این نامزدی‌ها هم برای نقش اول است.

متضررها و مغبون ها
اگر افراد موفق با کاندیدایی‌های خود به گونه‌ای ساختارشکن شدند، بودند هنرمندانی که با بیرون ماندن از فهرست نامزدها حیرت ناظران را به‌دنبال داشتند. یکی از آنها کایت ریونا، بالغی است که در «بلفاست» رل یک مادر سختکوشی را در خانواده‌ای متوسط و کارگردانی با توفیقی چشمگیر بازی کرده و اکثر مجامع هنری جوایزی به او داده‌اند و پیش‌بینی می‌شد که حتماً به کاندیدایی اسکار نائل شود ولی چنین نشد. دیگر هنرمند متضرر شده دنیس ویله‌نوه بود که نامش در میان پنج کارگردان برتر نیامده حال آنکه فیلم علمی-تخیلی «دون» که پیشتر وصف آن را آوردیم، با سیل نامزدی‌هایش در رقابت اسکار امسال فقط از «قدرت سگ» عقب مانده و بقیه را به زیر سایه خود برده است. با این حال در سوابق تعیین نامزدها و اهدای اسکارها از اینگونه اتفاقات و تضادها و آدم‌های مغبون،  کم نداشتیم و با بین‌المللی‌تر شدن هر چه بیشتر این جوایز و رویکرد فزاینده آکادمی علوم سینمایی و هنرهای تصویری به آثار مستقل‌تر و کم‌ هزینه‌تر این فرایند را در آینده بیشتر از این هم خواهیم دید.