جلوه‌های یکپارچگی ملی


وحید بهمن  
 تاریخ پژوه  
یکی از مهم ترین جلوه‌ها و تبلورهای یکپارچگی و همبستگی ملی مردم ایران در طول تاریخ، ازخودگذشتگی و جانفشانی و به کمک هم شتافتن هموطنان مناطق مختلف کشورمان در روزهای سخت و هنگام جنگ و بلا و نابسامانی‌هاست. بدون شک کارنامه تاریخی ملت ایران به‌عنوان یکی از کهن‌ترین ملت‌های جهان در این زمینه بسیار درخشان و دارای برگ‌های زرین بسیاری است. در ادامه برای تبیین بهتر موضوع، چند نمونه‌ تاریخی را از میان ده‌ها مورد ثبت و ضبط شده در منابع و کتاب‌های تاریخی، ذکر خواهم کرد.
وقتی سپاه عمر خلیفه‌ دوم به فرماندهی نُعیم بن مقرن برای فتح شهر همدان به سوی این شهر روانه شده بود، همدانی‌ها از آذربایجانی‌ها درخواست کمک کردند و آذری‌ها با تمام توان برای کمک شتافتند. ابوعلی بلعمی مورخ نامدار قرن چهارم هجری در تاریخ بلعمی، جلد سوم، برگ ۵۲۲ در ذکر این واقعه آورده است:
«نُعَیم بن مُقرِن با سپاهی سوی همدان شده بود و به همدان مردی بود از عجم، نام او خیش، آن صلح که با حُذیفه کرده بودند شکسته بودند و شهر را حصار گرفته و سپاه بسیار بر خویشتن گرد کرده. چون نعیم بیامد، او از سپاه آذربایگان مدد خواست و عجم بسیار از آذربایگان بیامدند که او را یاری کنند بر حرب نُعیم و خبر به سوی عمر شد رضی‌الله عنه که سپاه عجم بسیار از آذربایگان روی سوی نُعیم نهادند. عمر تافته شد و نامه کرد به حذیفه به نهاوند که هر سپاهی که با تو است سوی نعیم فرست به همدان و چون عجم بسیار بر خیش گرد آمدند به همدان، از حصار بیرون آمدند و پیش نُعیم آمدند به حرب به روستایی از همدان به دشتی نام او واج رود و حربی کردند سخت‌تر از حرب نهاوند و سه شبانه‌روز حرب کردند.»
حماسه‌ از خودگذشتگی و جانفشانی برای همدیگر و برای ایران‌مان، بارهای بار در تاریخ کشورمان تکرار شده است، آن هنگامی که سپاه ایران متشکل از سربازان جنگاور مناطق مختلف کشورمان در جنگ چالدران، با وجود شکست، حماسه‌ای تاریخی را در آذربایجان و دشت چالدران رقم زدند، آن هنگامی که در زمان شاه عباس بزرگ سربازان از سراسر ایران به ارتش پیوستند و یکصدا و یکپارچه نواحی جنویی کشورمان، بویژه بندر عباس (بندر گمبرون) و آب‌های نیلگون خلیج همیشگی پارس را از وجود اشغالگران پرتغالی پاک کردند، آن هنگامی که سربازان از سراسر کشورمان در قالب سپاه ایران برای آزادی آذربایجان و قفقاز جنوبی شتافتند و اشغالگران عثمانی را بعد از سال‌ها اشغالگری بیرون ریختند، آن هنگامی که برای آزادی خراسان از اشغال ازبک‌ها کنارهم آمدند، آن هنگامی که در زمان نادرشاه برای آزادی اصفهان همصدا و متحد شدند و دوباره برای آزادی آذربایجان از دست اشغالگران عثمانی جانفشانی‌ها کردند، آن هنگامی که مردم ایران از سراسر ایران جمع شدند و برای دفاع از ایران و بویژه آذربایجان و اران و شروان و قفقاز جنوبی در مقابل تجاوز‌ روس‌ها، سال‌ها متحد و یکپارچه جنگیدند. جنگ‌های ایران و روسیه در اوایل دوران قاجاریه با وجود شکست نهایی ایران و جدایی بخش‌های مهمی از خاک تاریخی کشورمان در قفقاز جنوبی، یکی از مهم‌ترین جلوه‌های همبستگی ملی ملت ایران به شمار می‌رود. ‏سپاه ایران در این جنگ‌ها متشکل از سربازان همه مناطق ایران بود از اصفهان و سیستان و بلوچستان و خراسان تا آذربایجان و خوزستان و مازندران و گیلان و... از ایل بزرگ ملک‌شاهی به فرماندهی پهلوان موسی خمیس گرزدین‌وند تا بختیاری‌های عزیز.
سپهر لسان‌الملک از نزدیکان فتحعلی‌شاه در ناسخ‌التواریخ از حضور سربازان مازندرانی، گروسی، گیلانی، آذری، همدانی و عراق عجمی و بختیاری و دماوندی و... در جنگ با روس‌ها، یاد می‌کند.
و در نهایت حماسه‌ای تاریخی که هنوز در یاد و خاطره ما ایرانیان زنده و پویاست، دوران هشت ساله‌ دفاع مقدس است که بدون شک یکی از برگ‌های زرین همبستگی و یکپارچگی ملت ایران در طول تاریخ است. در این جنگ نابرابر هشت ساله هموطنان‌مان از پیر و جوان و زن و مرد برای دفاع از ایرانمان در مرزهای غربی و جنوب‌غربی، بویژه خوزستان عزیزمان شتافتند. نگاهی به آمار شهدای جنگ تحمیلی به تفکیک هر استان‌، خود بیانگر بزرگی این حماسه و عمق همبستگی و یکپارچگی ملی ملت ایران است. بیشترین شهدای جنگ ۸ ساله تحمیلی از استان‌هایی هستند که کیلومتر‌ها با خط مقدم جبهه فاصله داشتند، به مانند اصفهان و تهران و خراسان و فارس و مازندران و آذربایجان شرقی و... .
در پایان جا دارد به وجه دیگری از همبستگی و یکپارچگی تاریخی ملت ایران اشاره کنیم و آن هم چیزی نیست جز از خودگذشتگی و به یاری هم شتافتن و سنگ تمام گذاشتن برای همدیگر، هنگام بلایای طبیعی به مانند زلزله و سیل و طوفان. نمونه‌های این همبستگی و شور ملی، بخصوص در سال‌های اخیر آنچنان زیاد است که مطمئناً در خاطر تک‌تک خوانندگان گرامی چند موردی نقش بسته است، از سیل لرستان تا گلستان، از زلزله بم تا آذربایجان.



آدرس مطلب http://old.irannewspaper.ir/newspaper/page/7861/19/604643/0
ارسال دیدگاه
  • ضمن تشکر از بیان دیدگاه خود به اطلاع شما رسانده می شود که دیدگاه شما پس از تایید نویسنده این مطلب منتشر خواهد شد.
  • دیدگاه ها ویرایش نمی شوند.
  • از ایمیل شما فقط جهت تشخیص هویت استفاده خواهد شد.
  • دیدگاه های تبلیغاتی ، اسپم و مغایر عرف تایید نمی شوند.
captcha
انتخاب نشریه
جستجو بر اساس تاریخ
ویژه نامه ها