بومرنگ انفعال سیاسی اروپا

گروه سیاسی/ ایران و اروپا بر لزوم توجه امریکا به ابتکارعملی که در پی سفر اخیر «انریکه مورا»، مسئول اروپایی هماهنگ‌کننده برجام به تهران مطرح شد، تأکید کردند. حسین امیرعبداللهیان، وزیر امور خارجه در گفت‌وگوی تلفنی با «جوزپ بورل»، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا با بیان اینکه در سفر مورا به تهران ابتکاراتی مورد بررسی قرار گرفته، بر حسن نیت و اراده لازم جمهوری اسلامی ایران برای رسیدن به توافق در وین تأکید کرد.مذاکرات وین که هدف از آن رفع تحریم‌های امریکاست، از اسفند سال گذشته به دلیل پافشاری امریکا بر ممانعت از انجام برخی از خواسته‌های کلیدی تهران متوقف شده است. «مورا» چندی پیش در پی طولانی شدن وقفه در مذاکرات وین راهی تهران شد تا به گفته «بورل» سفر او بتواند بن‌بست مذاکرات وین را بشکند و توافق هسته‌ای در روند اجرا قرار گیرد. مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا تأکید کرده بود که معاون خود را به عنوان آخرین تلاش برای نجات مذاکرات به تهران می‌فرستد. «مورا» در یک سفر چهار روزه در تهران با مقام‌های ایرانی از جمله علی باقری‌کنی، مذاکره کننده ارشد ایران، دیدار کرد. اتحادیه اروپا دیدارهای انجام شده در تهران را مثبت توصیف کرد و همزمان مقام‌های کشورمان هم اعلام کردند که ابتکارات خاصی مطرح شده است. چنانچه گفته شد اگر طرف امریکایی به این ابتکار عمل پاسخ دهد همه طرف‌ها می‌توانند برای انجام توافق به وین بازگردند. وزارت امور خارجه کشورمان هم مذاکرات فرستاده اروپا در تهران را بسیار جدی و معطوف به نتیجه و همراه با ابتکارات خاص از سوی ایران دانست و اعلام کرد در صورتی که امریکا پیشنهادات مطرح شده در مذاکرات «مورا» در تهران را بپذیرد، امکان از سرگیری مذاکرات وجود دارد. این در حالی است که از زمان سفر نماینده اروپا به تهران، امریکا موضعی مبنی بر رد یا تأیید پیشنهادات جدید نشان نداده است. سخنگوی وزارت خارجه این کشور تنها به گفتن این جمله اکتفا کرد که «مشکلات هنوز بر سرجایشان است».
بررسی ابتکارات
در چنین فضایی وزیر امور خارجه کشورمان در گفت‌وگوی خود با «بورل» با اشاره به سفر اخیر «مورا» به تهران بار دیگر یادآور شد که در سفر «مورا» ابتکاراتی مورد بررسی قرار گرفته است. امیرعبداللهیان در گفت‌وگو با مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا با اشاره به جدی بودن جمهوری اسلامی ایران برای رسیدن به توافق قوی و پایدار گفت: «ایران حسن نیت و اراده لازم را برای رسیدن به یک توافق داراست». مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا نیز در این گفت‌وگوی تلفنی ضمن تأکید بر ابتکارات مطرح شده از سوی جمهوری اسلامی ایران در طول مذاکرات وین، گفت: «ما اکنون در مسیر جدید تداوم گفت‌وگو و تمرکز بر راه حل‌ها قرار داریم». بورل با بیان اینکه ما مصمم هستیم در تماس مستمر بین ایران و امریکا به منظور نزدیک کردن دیدگاه‌ها به تلاش خود ادامه دهیم، گفت: «برای رسیدن به نتیجه خوب امیدوار هستم».
درخواست صدراعظم آلمان
یک روز پیش از گفت‌و‌گوی تلفنی مقام‌های ایرانی و اروپایی، صدراعظم آلمان در نشست خبری با شیخ تمیم بن حمد آل ثانی، امیر قطر بر درخواست خود از طرف‌های مذاکرات هسته‌ای با ایران در وین تأکید کرد. «ولتز» از ایران و دیگر طرف‌های حاضر در مذاکرات وین خواست تا فرصت موجود برای رسیدن به توافق را از دست ندهند. امیر قطر نیز در زمینه حصول توافق در مذاکرات وین ابراز امیدواری کرده و برای کمک به این توافق اعلام آمادگی کرد.
رضایت روسیه از سفر مورا به تهران
سخنگوی وزارت خارجه روسیه نیز با بیان اینکه هیچ جایگزینی برای برجام وجود ندارد، گفت: «سفر معاون مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا به تهران مثبت بود». «ماریا زاخارووا» درباره وضعیت مذاکرات رفع تحریم‌های ایران و احیای توافق هسته‌ای با بیان اینکه تماس‌ها بین طرف‌های مذاکرات وین قطع نشده است، گفت: «با وجود وقفه خاصی که در مذاکرات وین رخ داده، کشورها و طرف‌های توافق هسته‌ای و همچنین نمایندگان ایالات متحده همچنان به تلاش‌های شدید خود ادامه می‌دهند و در عین حال به دنبال مؤثرترین و قابل قبول‌ترین راه برای ازسرگیری اجرای کامل توافق تحت مؤلفه‌های اولیه آن هستند». «زاخارووا» اضافه کرد: «این مسأله، امید خاصی را القا می‌کند که ما یک گام دیگر به سمت هدف اصلی خود یعنی اطمینان از فعال‌سازی مجدد و کامل برجام برداشته‌ایم».
دولت بایدن، مانع رسیدن به توافق وین
با این‌حال که اروپایی‌ها از هر سو نیازمند توافق هستد، بویژه آنکه بحران اوکراین در حال تبدیل به بحران انرژی است، اما عدم توجه امریکا به خواست آنها ناشی از انفعال و بی‌عملی در گذشته است؛ چه آنکه اتحادیه اروپا حتی یکبار خروج یکجانبه امریکا از برجام را نیز محکوم نکرد. در همین راستا، یک روزنامه‌نگار برجسته حوزه سیاست خارجی در خبرنامه «دیپلماتیک» نوشت: مقامات کنونی و سابق اروپا به‌شدت از دولت بایدن به دلیل مانع تراشی در مسیر توافق وین خسته شده‌اند و معتقدند واشنگتن به خاطر موضوعی که از نظر آنها چندان مهم نیست، حصول به توافق را معطل گذاشته است. به گزارش ایرنا، «لورا روزن» خبرنگار کهنه‌کار امریکایی در گزارشی افزود: مقامات فعلی و پیشین اروپا، عاجزانه هشدار می‌دهند که محافظه کاری سیاسی دولت بایدن درباره موضوعی که بیشتر نمادین است تا واقعی، می‌تواند به شکست مذاکرات وین بینجامد.