نجات بره میش ارمنی

بیتا  میرعظیمی
خبرنگار
«فرج نجف زاده» محیطبان جوانی است که 12 سال از بهترین سال‌های زندگی اش را وقف منطقه حفاظت شده مراکان خوی کرده است. محیطبانی که تمام آرزوهایش در حفظ و زنده ماندن محیط‌ زیست خلاصه می‌شود. او که در سال‌جاری به‌عنوان محیطبان نمونه و برتر کشوری انتخاب شده است، در گفت‌و‌گویی با «ایران» از مشکلات و چالش‌های پیش روی محیطبان‌ها صحبت کرده و از حقوق اندک خود و دیگر همکارانش گلایه می‌کند.
خودتان را معرفی کرده و بگویید چرا شغل محیطبانی را انتخاب کردید؟
اینجانب فرج نجف‌زاده، متولد 1366 بوده و دارای 2 فرزند پسر هستم. پدرم پیش تر محیطبان بود و همین امر زمینه علاقه‌مندی من به این شغل را فراهم کرد. چرا که از همان 16-15 سالگی همراه با پدرم به منطقه رفته و از نزدیک محیط را بازدید می‌کردیم. با توجه به علاقه و امتیازی که نسبت به شغل پدرم داشتم، در سال 1389 در شغل محیطبانی استخدام شده و کارم را از سال 1390 در منطقه حفاظت شده مراکان آغاز کردم. من با مدرک فوق دیپلم وارد کار شده و سپس ادامه تحصیل دادم. در حال حاضر هم دارای مدرک کارشناسی ارشد در رشته زراعت هستم.
چند ساعت در روز کار می‌کنید و طی این مدت کجا می‌مانید؟
15 شبانه روز در ماه کار کرده و 15 روز هم در کنار خانواده هستیم. این رویه به‌صورت مداوم نیست و بعد از هر 5 شبانه روز کار، 5 روز استراحت می‌کنیم. در طول خدمت هم در ساختمان‌های محیطبانی مستقر هستیم. خداروشکر با پیگیری‌های مدیر کل اداره محیط‌ زیست در دوره قبلی و فعلی ساختمان‌ها به روز شدند. الان نیز امکانات بهتر شده و حتی می‌توانیم در میهمانسراهای این ساختمان‌ها، میهمان و توریسم جذب کنیم.
 آیا درآمد و مزایای محیطبانی، کفاف زندگی تان را می‌دهد؟
امروزه جامعه محیطبانی با وجود وعده‌های مسئولان آسیب زیادی دیده و همین امر نیز به گسترش ناامیدی در این قشر دامن زده است. از سال 1393 در دوره ریاست احمدی‌نژاد، وعده افزایش حقوق 35 درصدی محیطبانان با نام (فوق‌العاده ویژه) داده شد، اما طی این 8 سال هنوز این افزایش عملی نشده و با تزریق قطره چکانی تازه به 21 درصد رسیده است. ما بابت 40 ساعت اضافه کار تنها 300 هزارتومان دریافت می‌کنیم و این کاملاً ناعادلانه است. تا اعتراض می‌کنیم می‌گویند خلاف قانون است. برخی از مسئولان مبالغ زیادی بابت اضافه کار دریافت می‌کنند اما تا به محیطبان‌ها می‌رسد می‌گویند خلاف قانون است! در حال حاضر، اضافه کاری با توجه به میزان ساعاتی که در منطقه هستیم، حق مأموریت، حق مسکن، حق اسلحه و حق ایاب و ذهاب محیطبان‌ها پرداخت نمی‌شود. خیلی از مسئولان هنوز فکر می‌کنند محیطبان‌ها به منطقه تبعید شده اند! در حالی که این طور نیست و او نیز همانند دیگر افراد شاغل، حق و حقوقی قانونی دارد. الان اکثر محیطبان‌ها تحصیلات عالیه دارند و حتی چند نفر از همکاران من مدرک دکتری گرفته‌اند.
چند محیطبان دیگر غیر از شما در منطقه مشغول به کارند؟ آیا همگی بیمه هستید؟
تعداد محیطبانان منطقه یک سوم استاندارد جهانی است. همگی بیمه تأمین اجتماعی و تکمیلی هستیم. البته امسال در خصوص پرداخت حق بیمه تکمیلی توسط محیطبان‌ها مسائلی مطرح شد که امیدواریم هر چه سریع‌تر حل و فصل شود.
شکارچیان منطقه بومی هستند یا غیربومی؟
70 درصد شکارچیان این منطقه بومی بوده و مابقی غیر بومی هستند. در حقیقت افراد غیربومی با زیرکی و بهره‌گیری از اطلاعات اندک مردم بومی، وارد منطقه شده و پس از اغفال آنها، به شکار کل، بز، قوچ و میش می‌پردازند.
آیا تا به حال تهدید شده و یا آسیب جسمی دیده اید؟
اغلب شکارچیان دستگیر شده و تحویل داده شده به مقامات قضایی، به‌صورت تلفنی و یا پیامک‌های ناشناس، من و دیگر همکارانم را تهدید می‌کنند. البته خداروشکر تا به حال از جانب آنها آسیب جسمی به من وارد نشده است. اما تعدادی از همکارانم در حین خدمت با شکارچیان درگیر شده و حتی زخمی نیز شده‌اند.
 پیشنهادی برای محافظت از محیطبان‌ها و عدم همکاری مردم با شکارچیان دارید؟
اگر در شرایط فعلی مشکلات اقتصادی و اجتماعی مردم بومی رفع شود، به هیچ عنوان به محیط‌ زیست آسیب نمی‌رسانند. اشتغالزایی و آموزش در مدارس نیز بسیار راهگشا است. بهترین و کم خرج‌ترین کار هم این است که اداره محیط‌ زیست همانند گذشته، محیطبان‌ها را از بین افراد بومی استخدام کند. زیرا این افراد به محیط و طبیعت منطقه اشراف داشته و به‌دلیل وابستگی‌های طایفه‌ای، بهتر از محیط‌ زیست منطقه حفاظت می‌کنند.
 یک خاطره خوب برایمان تعریف می‌کنید؟
دغدغه تمام محیطبان‌ها به حفظ و زنده ماندن محیط‌ زیست باز می‌گردد. اما یکی از خاطرات خیلی خوب من، نجات یک بره میش است. داستان از این قرار است که چند سال پیش، با یکی از همکاران باتجربه (اکبر بابایی)، در حال گشت زنی در منطقه بودیم که میش ماده‌ای را مستأصل یافتیم. متوجه شدیم که بره این میش درون گودالی سقوط کرده است. این بره را که گنه زده بود نجات داده و در این فاصله زمانی دیگر همکارم (اسماعیل کرامت جو)، با هزینه خودشان شیشه شیر و شیر گرفته و همراه خود مقداری نفت برای نابودی گنه‌ها آوردند. بره در کوله‌پشتی گذاشته و به پاسگاه بردیم. دکتر اکبری ریاست اداره دامپزشکی شهرستان چایپاره، بدون هزینه این بره را درمان کردند. 2 روز این بره پیش ما زندگی کرد. حتی شب‌ها روی تخت ما می‌خوابید؛ در نهایت هم به لطف تلاش‌های همکاران، این بره را در طبیعت، تحویل مادر چشم انتظارش دادیم.
چه راهکاری برای رفع مشکلات محیطبان‌ها پیشنهاد می‌کنید؟
حمایت‌های مالی و دادن وام‌های کم بهره برای خرید خانه و خودرو...، پرداخت حق و حقوق قانونی، ایجاد فضای رقابتی بین محیطبان‌ها، برگزاری دوره‌های خاص و لازم و همچنین فراهم‌سازی زمینه ارتقا و کسب جایگاه برای افراد علاقه‌مند به محیطبانی می‌تواند تا حدی به رفع مشکلات محیطبان‌ها کمک نماید. در آخر لازم می‌دانم از آقایان «مجید یکان مطلق» مسئول منطقه مراکان، «رضا خیری» فرمانده یگان استان آ.غ، «سعید شهند» مدیر کل استان و همسر عزیزم که در تمامی این شرایط سخت محیطبانی مسئولیت و مدیریت خانه و بچه‌ها را برعهده داشت، تشکر کنم.