ضرورت تأمین ماشین‌آلات معدنی در کشور

سجاد غرقی
نایب رئیس کمیسیون معدن و صنایع معدنی اتاق بازرگانی ایران

طبق آمار رسمی سامانه کاداستر، ۳۷ هزار دستگاه معدنی در سراسر کشور فعال است که از این میزان، حدود ۱۸ هزار دستگاه عمر بالای ۲۰ تا ۳۰ سال، تعدادی عمر بالای ۱۰ سال و درصدی هم عمر زیر ۵ سال دارند؛ یعنی طبق استاندارد‌های جهانی، تقریباً کل ناوگان ماشین‌آلات معدنی کشور فرسوده است. با ۳۷ هزار دستگاه که بخش عمده‌ای، عمر بالایی دارند، در سال ۴۵۰ میلیون تن ماده معدنی تولید و حدود دو و نیم میلیارد تن نیز خاکبرداری می‌شود. بر اساس اهداف تعیین شده در سرمایه‌گذاری پایین دست، در صنعت مس و فولاد تا سال ۱۴۰۴ باید به تولید ۷۵۰ میلیون تن ماده معدنی برسیم که برای تولید این میزان، نیازمند ماشین‌آلات جدید و نوسازی ماشین‌آلات معدنی هستیم.
بدین جهت سه تقاضای مشخص در بازار ماشین‌آلات معدنی وجود دارد. نخستین تقاضا تأمین ماشین‌آلات معدنی است که باید به‌صورت نو یا دست دوم جبران شود، تقاضای دوم، بازار قطعات و لوازم یدکی است که هیچ نمایندگی رسمی در کشور وجود ندارد و خلأیی بزرگ در این بازار است و سومین تقاضا درباره سرویس و نگهداری ماشین‌آلات معدنی است. از لحاظ کسری ماشین‌آلات معدنی، حدود ۲۵ هزار دستگاه در بازار کمبود داریم که باید تزریق شود و برای ماشین‌آلات موجود و وارداتی هم نیاز به قطعات و لوازم یدکی داریم ضمن اینکه در بازار سرویس‌دهی هم با مشکلات زیادی مواجه هستیم.
ظرفیت داخل برای بخش تأمین و ساخت قطعات کمتر از یک درصد است و در زمینه سرویس و نگهداری نیز مراکز استاندارد برای ماشین‌آلات معدنی بسیار کم است. تعداد دستگاه‌های تولید داخل به نسبت تقاضای واقعی بازار کمتر از یک درصد است که با توجه به ظرفیت کم تولید و تأمین نشدن نیاز مصرف کننده، باید برای حمایت از آنها تدابیری اندیشیده شود تا بخش معدن و صنایع پایین دست زمین‌گیر نشود.