تهران و پکن؛ رابطه‌ای مهارنشدنی

گروه سیاسی/ رئیس جمهور آغاز دوره جدید ریاست جمهوری«شی جین پینگ» در چین را فرصتی برای تحقق اهداف مشارکت جامع راهبردی تهران و پکن دانست. سید ابراهیم رئیسی روز گذشته در پیامی که به منظور تبریک دوره جدید ریاست جمهوری «شی جین پینگ» ارسال کرد، تحقق اهداف مشارکت جامع راهبردی ایران و چین را ارائه دهنده الگویی از گسترش همه‌جانبه روابط بر مبنای منافع و احترام متقابل دانسته و تأکید کرده است که همکاری در چهارچوب نهادها و سازمان‌های چندجانبه، علاوه بر تأمین منافع دو کشور، به صیانت از ثبات و صلح بین‌المللی کمک می‌کند. رئیسی در شرایطی بر گسترش روابط دوجانبه تهران و پکن بر مبنای منافع و احترام متقابل تأکید کرده که تأکید ویژه او ناظر بر توافقنامه جامعی است که وزیر امور خارجه دولت سیزدهم روز هفتم فروردین ماه سال جاری، سند آن را با حضور همتای چینی خود امضا کرد تا ایران و چین رسماً مناسبات خود را در مسیر راهبردی به پیش ببرند. این توافق، همکاری‌های دوجانبه تهران و پکن را بویژه زمانی که ایران به دنبال راه‌هایی برای تقویت اقتصاد خود در مواجهه مؤثر با تحریم‌های امریکایی است، تعمیق می‌کند.
توافق زیر سایه ضرورت‌های حاکم
توافقنامه 25 ساله ایران و چین در پی سلسله گفت‌وگوهای سطح بالای مقام‌های دو کشور ذیل ضرورت‌های حاکم بر مناسبات بین‌المللی حاصل شده است که دستیابی به آن از یک سو نشان دهنده پیگیری سیاست توازن بخش جمهوری اسلامی با دیگر بازیگران جامعه بین‌المللی و از سوی دیگر در نظر گرفتن واقعیات جاری در گذار جدید جهان از مرکزیت قدرت غرب به شرق ارزیابی می شود. اقدامی که به معنای نادیده انگاری سیاست «نه شرقی نه غربی» نیست بلکه به معنای به کارگیری همه ظرفیت‌های بالقوه در عرصه سیاست خارجی در برابر یکجانبه گرایی امریکاست که طی دهه‌ها از منظر یک مدعی در بلوک غرب، خود را به عهدشکنی و اقدامات ظالمانه علیه دیگر کشورها مجاز می‌داند. اهمیت این پیوند تنگاتنگ میان تهران و پکن زمانی دوچندان می‌شود که به اعتقاد ناظران بین الملل، چین به تدریج به سمت و سوی تبدیل شدن به قدرت نخست اقتصادی جهان گام بر می دارد؛ امری که این امکان را فراهم می کند جهان آینده بر مبنای یک چند قطبی جدید بر پایه رقابت اقتصادی شکل گیرد. رقابتی که بی تردید چین و بلوک شرق به عنوان یکی از قطب‌های بزرگ در آن مطرح هستند و امریکا و متحدان اقتصادی‌اش یعنی اتحادیه اروپا که همراهی کره جنوبی و ژاپن را در کنار خود می‌بیند، دیگر قطب این رقابت بزرگ محسوب می‌شوند.
پیگیری موافق سیاست موازنه
چنین چشم‌اندازی افزایش رقابت‌های اقتصادی میان چندین قطب جدید قدرت در صحنه بین‌المللی را از منظر اقتصادی قابل پیش‌بینی می‌کند. در چنین فضایی است که ایران به عنوان یکی از بازیگران بزرگ حوزه آسیا می‌تواند با فعال کردن سیاست منطقه‌ای خود و قرار گرفتن در قطب اقتصادی آسیا در اجرای سیاست موازنه خود با هدف 
بی اثرسازی فشار تحریمی قطب دیگر به رهبری ایالات متحده گام بردارد. به این ترتیب شکل‌گیری محور چین- ایران، اهرم اثرگذار و بازدارنده‌ای در برابر تلاش ایالات متحده جهت قرار دادن جمهوری اسلامی در انزوای دیپلماتیک و اقتصادی ارزیابی می‌شود. 
در پی بردن به اهمیت چنین تحولاتی همین بس که «جو بایدن»، رئیس جمهور امریکا دو روز پس از انعقاد قرارداد جامع 25 ساله ایران و چین این چنین معترف شد که از سال‌ها پیش نگران شراکت بین دو کشور بوده است.
پکن آماده پرداختن هزینه بیشتر
ابعاد تحول رابطه ایران و چین در قالب الگوی همکاری راهبردی در وجه پرونده مذاکرات رفع تحریم نمایان شده است. بویژه آنکه تحولات جدید و تعمیق پیوندهای سیاسی و اقتصادی تهران و پکن به تغییر رویکرد این کشور و همراهی با جمهوری اسلامی در دوره جاری گفت‌وگوهای هسته‌ای انجامیده است. 
به این ترتیب به نظر می‌رسد چین در دوره «شی جین پینگ» بیش از گذشته نشان داده است که آماده پرداختن هزینه‌های بیشتری برای اهداف راهبردی خود در قبال ایران است. امری که نشان‌دهنده ایجاد زمینه‌های جدید پکن برای برونگرایی و مقاومت هرچه بیشتر در برابر یکجانبه گرایی امریکا و تمایل افزون به ساخت شبکه‌های متحدین راهبردی و حمایت جدی‌تر از مواضع آنان است. از این رو چین می‌تواند بیش از گذشته برای ایران در دسترس‌تر شود.
نتایج عملی یک اتحاد
شاید بتوان یکی از مهم‌ترین آزمون‌های عملی این مسأله و فهم واقعیت تمایل چین به گشایش کانال‌های مهم بیشتر دسترسی ایران را در کمک این کشور به تهران در روند خرید و فروش نفت و مخالفت صریح با تحریم‌های امریکا که هر روز به بهانه‌های جدیدی در لیست قرار می‌گیرد،  ارزیابی کرد. این چنین بود که چند ماه پیش روزنامه صهیونیستی «جروزالم پست» گزارش خود درباره رابطه ایران و چین را با این مقدمه آغاز کرد که «اگر کسی در مورد اینکه ایران چگونه توانسته در برابر تحریم‌های ایالات متحده و اتحادیه اروپا مقاومت کند و نگران تنش فعلی خود با آژانس بین‌المللی انرژی اتمی نباشد، ابهام داشته باشد باید راز آن را در رابطه تهران و پکن جست‌وجو کند». 
این گزارش در ادامه به حجم مبادلات نفتی میان دو کشور اشاره و اعلام کرد که «چین از زمان روی کار آمدن «جو بایدن»، رئیس جمهور امریکا، 22 میلیارد دلار نفت خام از ایران خریداری کرده است».

بــــرش
رئیسی در دیدار دبیرکل اتحادیه کشورهای حاشیه اقیانوس هند:
همکاری مؤثر با سازمان‌های منطقه‌ای اولویت ما است

​​​​​​​رئیس جمهور با بیان اینکه جمهوری اسلامی ایران در ادوار مختلف مشارکت مناسبی در اتحادیه کشورهای حاشیه اقیانوس هند داشته است، عنوان کرد: همکاری‌های مؤثر با سازمان‌های منطقه‌ای اولویت سیاست خارجی ما است. به گزارش پایگاه اطلاع‌رسانی دولت، آیت‌الله سید ابراهیم رئیسی روز گذشته در دیدار «سلمان الفاریسی» دبیرکل اتحادیه کشورهای حاشیه اقیانوس هند،‌ با اشاره به ظرفیت قابل توجه کشورهای عضو این اتحادیه بر برنامه‌ریزی برای همگرایی بیشتر اعضای اتحادیه برای افزایش بهره‌گیری ازاین ظرفیت‌ها تأکید کرد.
رئیس جمهور با اشاره به جمعیت قابل توجه این حوزه جغرافیایی و ظرفیت‌های موجود در این منطقه، تقویت ارتباطات و تعاملات کشورهای حاشیه اقیانوس هند را مهم دانست و تأکید کرد: همکاری‌های مؤثر با سازمان‌های منطقه‌ای اولویت سیاست خارجی ما است و جمهوری اسلامی ایران آمادگی دارد توانمندی‌های قابل توجه خود را با کشورهای عضو اتحادیه به اشتراک بگذارد.
آیت الله رئیسی لزوم بهره‌گیری از توانمندی‌های بانوان بخش‌های گوناگون اتحادیه را مورد تأکید قرار داد و افزود: زنان در سال‌های پس از انقلاب اسلامی در عرصه‌های اجتماعی، علمی، فرهنگی و سلامت در ایران توفیقات متعددی به دست آورده‌‌اند که می‌تواند نمونه و الگویی از حضور مؤثر زن در جامعه باشد.
رئیس جمهور با بیان اینکه جمهوری اسلامی ایران در ادوار مختلف مشارکت مناسبی در اتحادیه کشورهای حاشیه اقیانوس هند داشته است، بر لزوم فعال‌تر شدن این اتحادیه با استفاده از تجربیات گذشته بخصوص در سه حوزه فعال کردن اقتصاد آبی، توانمند سازی اقتصادی بانوان و همکاری‌های علمی و فناوری تأکید کرد. سلمان الفاریسی دبیرکل اتحادیه کشورهای حاشیه اقیانوس هند نیز با ابراز خرسندی از سفر به ایران و ملاقات با رئیس جمهور،‌ اظهار داشت: ایران عضو فعال و مؤثر اتحادیه بوده و بویژه دوره ریاست ایران بر دبیرخانه این اتحادیه بسیار شاخص و افتخارآمیز است. وی با تقدیر از ایفای نقش مؤثر ایران در ریاست کارگروه توانمندسازی زنان در اتحادیه کشورهای حاشیه اقیانوس هند،‌ افزود: جمهوری اسلامی همچنین در انجمن دانش و فناوری اتحادیه هم اقدامات مؤثر و خدمات شایان توجهی ارائه کرده است.