زنگ خطر رشد نقدینگی به صدا درآمد

گروه اقتصادی / رشد قابل توجه شاخص تورم درماه‌های اخیر، توجه کارشناسان و مسئولان دولتی را به نقدینگی جلب کرده است، نقدینگی با شتاب قابل توجهی نسبت به دوره‌های قبل درپایان نخستین فصل امسال، از مرز 3700 هزارمیلیارد تومان هم عبورکرد و زنگ خطر جدی برای اقتصاد به صدا درآمد. طبق گزارش رسمی بانک مرکزی؛ میزان رشد نقدینگی دربهارامسال 6.6 درصد بوده که این رشد دریک سال منتهی به خرداد ماه امسال به 39.4 درصد بالغ شده است. این درحالی است که رشد سالانه نقدینگی درمقایسه با سال گذشته 5.2 واحد درصد بیشترشده است.
درهمین خصوص اکبرکمیجانی رئیس کل بانک مرکزی عصر روز سه‌شنبه، درجمع مدیران شبکه بانکی، با اشاره به علل رشد بالای نقدینگی، درباره تداوم این روند که موجب تشدید رشد نرخ تورم و ارز می‌شود، هشدار داد و تنها راه مهارآن را انضباط مالی عنوان کرد.
رئیس کل بانک مرکزی با بیان این که حجم کسری بودجه دولت و پرداخت حدود ۵۶ هزار میلیارد تومان در قالب تنخواه‌گردان به دولت علت اصلی رشد پایه پولی در سه ماهه اول سال‌جاری بوده است، تأکید کرد: بدون رعایت جدی انضباط مالی در شرایط کنونی، کنترل رشد پایه پولی و نقدینگی امکان پذیر نیست.
به‌گزارش بانک مرکزی، اکبر کمیجانی در نشست دوره‌ای با مدیران ارشد شبکه بانکی با اشاره به شرایط خاص اقتصادی کشور از سال ۹۷ تا کنون ناشی از تحریم‌ها و کسری بودجه دولت تأکید کرد: رشد نقدینگی، افزایش تورم و رشد نرخ ارز را در پی دارد که بر تصمیمات عمده میان‌مدت و بلندمدت اقتصادی در کشور تأثیر می‌گذارد.
کمیجانی با بیان اینکه بانک مرکزی تمام توان خود را برای کنترل رشد نقدینگی در کشور به‌کار گرفته است، افزود: رشد نقدینگی در دوازده ماهه منتهی به پایان خرداد ماه سال‌جاری ۳۹.۴ درصد بوده است که نسبت به رشد دوره مشابه سال قبل 5.2 واحد درصد افزایش نشان می‌دهد. همچنین نقدینگی در پایان خرداد ماه 1400 نسبت به پایان سال گذشته 6.6 درصد افزایش یافته است که دلیل عمده این امر استفاده دولت از منابع بانک مرکزی در چهارچوب مصوبات قانونی و در قالب تنخواه گردان عمومی به میزان ۵۶ هزار میلیارد تومان است.
رئیس کل بانک مرکزی ادامه داد: افزایش خالص دارایی‌های خارجی بانک مرکزی-عمدتاً ناشی از آثار پولی خالص تفاوت نرخ خرید و فروش ارز غیر نرخ نامه‌ای- نیز ۱.۹ واحد درصد در رشد پایه پولی نقش داشته‌ است.
جذب 5 هزارمیلیارد تومان نقدینگی درهرهفته
رئیس شورای پول و اعتبار تصریح کرد: بانک مرکزی در چهارچوب عملیات بازار باز و در جهت مدیریت نقدینگی و هدایت نرخ سود بازار بین بانکی حول نرخ سیاستی (هدف)، با توجه به افزایش ذخایر مازاد بانک ها و کاهش نرخ سود در بازار بین بانکی، از نیمه دوم خردادماه 1400 تاکنون موضع خود را بر جذب نقدینگی در این بازار قرار داده و به اجرای عملیات بازار باز در قالب توافق بازخرید معکوس مبادرت کرده است. به‌طوری که در نتیجه این اقدام تا حدود زیادی از شدت رشد نقدینگی کاسته شده و به هدایت نرخ سود در بازار بین بانکی به‌سمت نرخ سیاستی (جلوگیری از افت شدید نرخ و فاصله آن از نرخ سیاستی) کمک شده است. برهمین اساس بانک مرکزی با استفاده از ابزار توافق بازخرید معکوس یک هفته‌ای، طی سه مرحله حراج از نیمه دوم خردادماه 1400 تا پایان خردادماه 1400، به طور متوسط هر هفته 52.6 هزار میلیارد ریال جذب کرده است.
 6.3 میلیارد دلار برای کالاهای اساسی
رئیس کل بانک مرکزی با تأکید بر اینکه تلاش‌های بانک مرکزی برای تأمین ارز کالاهای اساسی از آغاز سال‌جاری مانند سال گذشته تداوم دارد، افزود: بر این اساس تا پایان تیرماه 6.3 میلیارد دلار به‌صورت نقدی و اعتباری برای واردات کالاهای اساسی مربوط به وزارتخانه‌های صمت، جهاد کشاورزی و بهداشت و درمان تأمین ارز صورت گرفته که از این میزان ۲۲۰ میلیون دلار صرفاً به‌منظور واردات واکسن کرونا انجام شده است.
 وی ادامه داد: خوشبختانه روزهای گذشته بیش از ۶ میلیون دوز واکسن کرونا با کمک شبکه بانکی وارد کشور شده و تلاش‌ها برای تأمین واکسن و خرید محموله‌های جدید با قوت ادامه دارد.
رشد 71 درصدی تسهیلات پرداختی
رئیس کل بانک مرکزی در ادامه همچنین با مرور تسهیلات پرداختی بانک‌ها به بخش‌های مختلف اقتصادی در سه ماه نخست سال‌جاری گفت: طی این مدت بیش از 497 هزار میلیارد تومان تسهیلات به بخش‌های اقتصادی پرداخت شده که نسبت به دوره مشابه سال قبل رشدی معادل 71.3 درصد داشته است.
کمیجانی با اشاره به اینکه سهم بخش مسکن و ساختمان از این میزان تسهیلات با توجه به تکالیف ابلاغ شده در سال‌جاری رضایت بخش و قابل قبول نیست، تأکید کرد: هدایت منابع به‌سمت بخش مسکن نقش مهمی در خروج از رکود اقتصادی و تحریک زنجیره فعالیت ها و ایجاد اشتغال دارد، لذا بانک‌ها بایستی با دقت و جدیت بیشتری در این زمینه عمل کنند.
کمیجانی با بیان اینکه از ابتدای سال‌جاری تاکنون 326 هزار و 800 فقره تسهیلات قرض‌الحسنه ازدواج به مبلغ ۲۸.۱ هزار میلیارد تومان به متقاضیان پرداخت شده است؛ با گلایه از سخت‌گیری برخی بانک‌ها در پرداخت تسهیلات قرض‌الحسنه عنوان کرد: بانک‌ها بایستی ضمن اعتبارسنجی و حصول اطمینان از توان و عزم دریافت کننده تسهیلات برای بازپرداخت اقساط، با توجه به متن قانون در خصوص وثایق عمل کنند.
وی همچنین با اشاره به ابلاغ شیوه نامه پرداخت کارت اعتباری از بانک‌ها خواست در این زمینه با جدیت بیشتری عمل کنند.
رئیس کل بانک مرکزی در ادامه بر لزوم رعایت سیاست‌ها و مقررات احتیاطی کلان تأکید کرد و افزایش تعداد بانک‌های سودده و کاهش ضرر دهی سایر بانک‌ها را از نتایج آن دانست.
اقدام سیاسی بحرین
کمیجانی همچنین در واکنش به انتشار اخباری در رسانه‌های بحرینی مبنی بر محکومیت فیوچر بانک بحرین و برخی بانک‌ها و بانکداران ایرانی به اتهام پولشویی در آن کشور، مصادره اموال بانک‌های ایرانی در بحرین را اقدامی سیاسی و فاقد وجاهت قانونی دانست و گفت: بانک مرکزی ایران، تاکنون هیچ ابلاغیه یا اخطاریه‌ای از شروع رسیدگی قضایی دادگاه‌های داخلی بحرین به اتهامات مطروحه علیه خود را دریافت نکرده و درعین حال، هرگونه اقدام دولت و دستگاه قضایی بحرین علیه بانک مرکزی ایران را که از مصونیت قضایی و اجرایی برخوردار است، مغایر با موازین و قواعد حقوق بین‌الملل و مردود می‌داند.
 وی تصریح کرد: بانک مرکزی در اسرع وقت به این موضوع واکنش نشان داده و اقدامات حقوقی خود علیه دولت بحرین در این خصوص را آغاز کرده است.
رئیس کل بانک مرکزی با اشاره به آغاز واکسیناسیون کارکنان شبکه بانکی گفت: این امر با پیگیری‌های بانک مرکزی و سایر بانک‌ها و با مساعدت وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی از این هفته آغاز شده و طبق برنامه‌ریزی صورت گرفته کلیه کارکنان شبکه بانکی بزودی واکسینه خواهند شد.
کمیجانی همچنین بر لزوم رعایت جدی و دقیق قوانین مبارزه با پولشویی توسط بانک‌ها به منظور جلوگیری از فساد و التهاب آفرینی در سایر بازارها تأکید کرد و افزود: رعایت این ضوابط برای ناکام گذاردن تلاش دشمنان برای ایجاد اختلال و التهاب در اقتصاد کشور ضروری است.
همچنین وضعیت بازار بین بانکی، اقدامات شبکه بانکی برای تهیه واکسن کرونا، بهبود، اصلاح ترازنامه بانک ها و سایر مباحث پولی و بانکی از جمله مباحث طرح شده از سوی مدیران عامل بانک‌ها در این جلسه بود.