عرض ارادتی خالصانه به ساحت امام حسین(ع)

 رضا مهدوی
نوازنده، پژوهشگر و موسیقی‌شناس
مدت‌هاست که سبک و شیوه‌های گوناگون و متنوع عزاداری‌ها در گونه‌های مداحی و روضه‌خوانی و ذکر و ذاکری و تعزیه و غیره مورد بحث و مناقشه است. بیشتر این بحث‌ها به دلیل استفاده‌های بی‌رویه از ملودی‌ها و ریتم و تمپو‌های نامربوط به چنین امر قدسی است. در گذشته‌های حتی نه چندان دور جماعت اهل موسیقی در رده‌های مختلف   دهه اول ماه محرم را به شنیدن و دیدن و اجرای جماعت ذاکر توصیه می‌کردند تا جایی که استاد ابوالحسن خان صبا آن گونه که در کتاب تاریخی روح‌الله خالقی آمده، شاگردانش را در این ایام تشویق به بهره‌برداری  از ملودی‌های نو و ریتم و وزن می‌کرد که بروند و پامنبری شوند... اما بعد از انقلاب اسلامی، دهه 60 توسط عده‌ای و نه همه، قضیه برعکس شد و جماعتی مؤثر از مداحان هوش گوش سپردند به انواع موسیقی‌ها و آن شد که مدت‌هاست به عنوان رفتاری ناصحیح که نمی‌بایست به هر قیمت  جوانان را پای‌بند کرد، ایام محرم و صفر درگیر چنین اتفاقی شد..! آنچه مسلم است، التزام  به شعائر و رفتار پیشینیان که از هر جهت متعهد به آداب و رفتار اصول دین و مذهب بودند و دنیای مدرن و صنعتی نتوانست با توسعه فرهنگی سیاسی اجتماعی از مسیر خارج‌شان کند. نمونه‌های موجه و بسیار خوبی خوشبختانه در صداخانه‌های رادیو و تلویزیون و دیگر مراکز فرهنگی و هنری همچنان ثبت و ضبط هست که بخواهیم نام ببریم، بسیارند... اما در این بین آثاری هم تک و توک منتشر شده یا منتشر نشده که عموماً در هیأت‌ها ارائه می‌شود حاکی از آن است که عده‌ای خواهان حفظ و صیانت از نغمه‌های فرهنگ عاشورایی هستند و از هیچ کوششی دریغ نمی‌کنند... نمونه عالی و بِکر و مختصر و مفید و مقتل‌گونه زنده یاد حاج حسین کوثری آذربایجانی از مداحی در جماران را به یاد داریم یا زنده یاد سلیم مؤذن زاده اردبیلی و... و اگر بخواهیم  از آلبوم‌های موسیقایی که برای نخستین بار پا به عرصه گشود و الگوسازی کرد یاد کنیم آلبوم «عطش و آتش» با صدای حاج صادق آهنگران توسط مرکز موسیقی حوزه هنری در ۱۳۸۱ است که اتفاقی خاص را در جامعه هنری_مذهبی رقم زد و فضای شنیداری و اعتقادی متفاوتی را پیش روی نوآوران قرار داد و در ادامه در همین مرکز شکل و شمایل‌های متنوع دیگری همچون آلبوم «خروش بحر» با محوریت موسیقی دستگاهی با صدای علیرضا افتخاری در ۱۳۸۶ مُهر تأیید دیگری در کنار ده‌ها آثار درخشان دیگر در عرصه تولید و نشر محصولات فرهنگی هنری با نگاه هنر دینی را قوت بخشید... تا اینکه آلبوم متفاوت و جذاب سرشار از ریتم و تمپو در عین سادگی و روان اجرا و روان‌خوانی برگرفته از متون قدیم و جدید و البته با ارائه‌ای مدرن بر گرفته از حقیقت آیینی در سرزمین ارادتمند به فرهنگ عاشورایی توانست برگی پر برکت در تاریخ موسیقی ایران باز کند آن هم به مدد صدا و بیان و ملودی‌ها و برخی کلمات و اشعار جناب موسوی طبری است که بی ادعا و بی تکلف عرض ارادتی خالصانه به ساحت امام حسین (ع) و خاندان مطهرش کرده است که نمونه‌آفرین شد برای دیگر نگاه‌ها...
غالب این گونه آثار که در پی‌اش سینه‌زنی مردم را دارد می‌بایست برخوردار از سادگی در عین موسیقایی بودن با تمام ظرایف و دقایق باشد و هماره به دور از پیچیدگی‌ها و اتفاقاً با تکرارهای موزون برای رسیدن به حلقه واسط که همانا نقطه امت واحده است که در قرآن مجید بدان اشاره شده است دقت‌مندی دارد. آلبوم «ذبح نور» شامل اشعاری از محتشم کاشانی و شاعر شیعی هند اسدالله غالب دهلوی و سیدعبدالرضا موسوی طبری است که حاکی از صدای گرم و پرطنین و خش‌دار از دل داغ دیده برآمده است. گفتنی است قطعه «عید و اربعین» ویژه تقارن عید نوروز و اربعین حسینی تدارک شده بود برای تحویل سال نو و در شبکه یک تلویزیون با حضور داریوش ارجمند پخش سراسری شد و مورد توجه ویژه شد. سپس بقیه قطعات بتدریج سفارش و شکل گرفت و در آلبوم  «ذبح نور» تجلی یافت. این آلبوم بر محوریت ریتم و تمپو دارای وزنی هوشمندانه در راهگشاییِ فضایی نوین در کمربند اعتدال فرهنگ علمی- هنری موسیقی دستگاهی ایران برگوش‌های جان علاقه‌مند نشسته و منتظر حرکت‌هایی جسورانه مبتنی بر دانش، عقل، هنر، ذوق، زیباشناختی و گونه موسیقی مذهبی است که استادان‌مان بارها گفته‌اند دین و مذهب و موسیقی در ادوار تاریخی به هم خدمت‌رسانی کرده‌اند.
ذبح نور (سوگواره‌هایی درباره واقعه کربلا)
اجرا: سیدعبدالرضا موسوی طبری
ناشر: مرکز موسیقی حوزه هنری سازمان تبلیغات اسلامی / سال: ۱۳۸۶