سد ورود استارتاپ ها به بورس شکسته شده است؟

محمدرضا قدوسی
مشاور کسب و کارهای نوپا
 اولین استارتاپ (شرکت تاکسی اینترنتی تپسی) وارد بورس شد. درباره ورود این استارتاپ به بورس باید گفت که اولین جنبه مثبت آن این است که ورود استارتاپ به بورس، یکی از آرزوهای اکوسیستم استارتاپی کشور و اقتصاد دیجیتال بود  که این آرزو سرانجام در دولت جدید  برآورده شد.به هر حال فعالان اکوسیستم استارتاپی همانند کسب و کارهای سنتی علاقه‌مند هستند از طریق ورود به بازار سرمایه بورس و فرابورس بخشی از سهام خود را عرضه کرده و نقدینگی دریافت کنند تا با فروش سهم خود، تجارت دیجیتالی خود را ارتقا  دهند.
هرچند پیش از این نیز شرکت‌های فناورمحور (IT)  سهامشان ارزیابی شده و وارد بورس شده‌اند ولی تفکر استارتاپی و کارآفرینی در این حوزه از سال 94 در کشور شکل گرفت و بعد رشد و پیشرفت کردند و تمایل داشتند وارد بورس شوند اما ورود به بورس 6 سال زمان برد ولی با وجود اینکه زمینه حضور یک استارتاپ در بورس زمان زیادی برد و طولانی شد اما این ورود بارقه امید را در اکوسیستم استارتاپی زنده کرد. بنابراین، این اقدام باعث ترغیب سایر شرکت‌های استارتاپی که اطلاعات مالی آنها به قدر کفایت شفاف و خوب است و به دنبال نقدینگی برای پیشرفت و توسعه از طریق  بازار سرمایه هستند، برای ورود به بورس می‌شود.البته برخی اعتقاد دارند که ورود این استارتاپ باعث شکسته شدن سد شده و دیگر استارتاپ‌ها نیز می‌توانند وارد بورس شوند ولی به شخصه اعتقادی به این موضوع ندارم، چرا که فرایند پذیره‌نویسی تاکسی اینترنتی تپسی خیلی پیچیده، طولانی و سختگیرانه بود و بعد از گذشت زمان زیادی به نتیجه رسید. بنابراین مسیری که این شرکت استارتاپی طی کرد ممکن است برای دیگر استارتاپ‌ها مهیا نباشد از این جهت در مجموع به نظر می‌رسد در نهایت به تعداد انگشتان یک دست و نهایت به تعداد انگشتان دو دست استارتاپ‌ها بتوانند به بورس راه یابند و از این طریق سرمایه خود را تأمین کنند. پس در کل نشان می‌دهد که برخلاف دنیا هنوز مسیر برای ورود شرکت‌های استارتاپی به بورس هموار نشده است و می توان گفت فعلاً مسیر پاکوب شده است.یکی از ناهمواری های مسیر بورس برای شرکت‌های استارتاپی بحث ارزشگذاری در دارایی‌های نامشهود استارتاپ‌هاست. چون استارتاپ‌ها دارایی‌های فیزیکی ندارند و این اقتصاد جدید با فرمول‌های اقتصادی قبلی امکان ارزشگذاری ندارد. بنابراین باید استارتاپ‌ها به درستی ارزشگذاری شوند.  
از سوی دیگر باید زیرساخت‌ها را فراهم کرده و با قانونگذاری و تنظیم‌گری درست  فعالیت در این عرصه  را برای اکوسیستم استارتاپی کشور سهل‌تر کنند. چون نبود زیرساخت کافی و تنظیم‌گری درست هم باعث یأس و ناامیدی در بین فعالان اکوسیستم استارتاپی کشور شده است.  
هم اکنون برخلاف قبل که فعالان زیادی در حوزه استارتاپی کشور فعالیت و  برای جلب نظر سرمایه‌گذار و شتاب‌دهنده رقابت می‌کردند اما امروزه آنها به دنبال تیم‌های خوبی هستند تا سرمایه‌گذاری کنند  و این موضوع نگران‌کننده است. اگر این روند ادامه یابد و نیروهای انسانی حوزه اقتصاد دیجیتال مهاجرت کرده یا از راه دور تجارت دیگر کشورها را مدیریت کنند، سرچشمه کارآفرینی در کشور خشک شده و استارتاپی وجود نخواهد داشت  که رشد کند و بخواهد وارد بورس شود.بنابراین باید شرایط را بار دیگر برای فعالیت جوانان در استارتاپ‌ها مهیا کرد،  چرا که اگر تغییری در این حوزه رخ ندهد نمی‌توان انتظار داشت در آینده شرکت‌های بیشتر استارتاپی وارد بورس شوند.