بازنشستگی با 5 میلیون حقوق!

زهرا کشوری
دبیرگروه زیست بوم 
 
وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی پایه حقوق 800 نیروی پایگاه‌های میراث فرهنگی سراسر کشور را 4 میلیون و 100 هزار تومان تعیین کرد و آه از نهاد آنها برآورد. این کارکنان، مسئول حفاظت و مرمت آثار تاریخی کشور از جمله تخت جمشید، چغازنبیل، میدان نقش جهان، پاسارگاد، سلطانیه و... هستند. حفاظت از این آثار دلیل اصلی تشکیل وزارتخانه‌ای به نام میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی است. اعتراض آنها به پایه حقوق براساس اخبار رسیده در زمان نگارش این گزارش، به تغییر قراردادها منجر شده است اما به پایان اعتراض کارکنان ختم نشد.
«محمدرجامند» مدیر منابع انسانی و امور اداری شرکت توسعه گردشگری در گفت و گو با روزنامه ایران پایه حقوق تعیین شده برای 800 نیروی پایگاه‌های میراث فرهنگی را قانونی می‌داند و اعتراض کارکنان به «قرارداد جدید» را ناشی از در نظر گرفتن حق سنوات به نام «سایر» می‌داند. به گفته او چون قرارداد کارکنان پایگاه‌ها با این شرکت برای نیمه دوم سال است، قانون اجازه نمی‌دهد که در قراردادهای سال‌جاری سنوات در پایه حقوق دیده شود اما او می‌گوید: «این مسأله در سال آینده حل می‌شود.» صحبت‌های رجامند اما خیال کسانی که امسال یا سال آینده بازنشسته می‌شوند را نه تنها راحت نمی‌کند که بسیار نگران هستند چون بیمه برای تعیین حقوق بازنشستگی پایه حقوق دو سال آخر را در نظر می‌گیرد و سنواتی که به نام «سایر» به کارکنان پرداخت می‌شود جلوی تضییع حقوق بازنشستگی آنها را نمی‌گیرد. پیش از این بسیاری از کارکنان پایگاه‌ها گمان می‌کردند میزان حقوقی که در قراردادهای جدید به آنها پرداخت می‌شود توسط شرکت توسعه گردشگری تعیین می‌شود اما رجامند تأکید می‌کند:«میزان حقوقی که توسط این شرکت به کارکنان پایگاه‌ها داده می‌شود توسط وزارتخانه تعیین شده و این شرکت هیچ دخل و تصرفی در میزان و مبلغ آن ندارد.» همچنین تلاش‌های دو روزه «ایران» برای گفت‌وگو با «حسین رازقی» مدیرکل دفتر برنامه‌ریزی و بودجه بی‌پاسخ ماند.
خارج از پوشش بیمه
5 ماه است که کارکنان پایگاه‌های میراث فرهنگی کشور بیمه تأمین اجتماعی نشده‌اند. «رضا سامه» مدیرکل دفتر امور پایگاه‌های میراث ملی و جهانی وزارت میراث فرهنگی نگران کیفیت کار کارکنان به‌دلیل وضعیت بیمه آنها است. او حق دارد، بی‌انگیزگی کارکنان در مهم‌ترین سایت‌های باستانی و تاریخی می‌تواند به اتفاق‌های ناگواری در حوزه حفاظت از آثار تاریخی و باستانی منجر شود.. یکی از این کارکنان به روزنامه ایران می‌گوید: «نیاز به عمل جراحی دارد اما چون بیمه ندارد فعلاً در حال دارو درمانی است و می‌ترسد بر اثر خوردن این داروها کلیه‌اش را هم از دست بدهد.» به گفته رضا سامه تا قبل از آنکه وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی تصمیم بگیرد وضعیت حقوقی و قراردادی کارکنان را ساماندهی کند و پای شرکت توسعه گردشگری به میان بیاید، حقوق کارکنان از اعتبارات عمرانی پرداخت می‌شود. هرچند آن حقوق‌ها هم چند ماه یک بار پرداخت می‌شود اما حداقل، پرداختی‌ها براساس سابقه، سنوات، تحصیلات و... کارکنان تعیین و پرداخت می‌شد. این وضعیت تا مرداد سال‌جاری ادامه داشت. رضا سامه می‌گوید: «مبنای محاسبات حقوقی کارکنان بیمه دو ماه آخر سال بود و حقوق سال 1400 را بر همین مبنا می‌گرفتند. الان هم سوابق بیمه همه کارکنان پایگاه‌ها مشخص است بنابراین مبنای محاسبه حقوق در سال جدید هم باید مبلغ دریافتی در سال گذشته و سوابق بیمه باشد.»
حذف اضافه کار
«عاطفه رشنویی» مدیر پایگاه میراث فرهنگی چغازنبیل نیز در گفت‌و‌گو با «ایران» از اعتراض کارکنان این پایگاه به قرارداد اولیه خبر می‌دهد. به گفته او این اعتراض‌ها به تشکیل جلسه‌ای در وزارتخانه منجر و در نهایت قرار شد در قرارداد جدید مدرک تحصیلی، میزان سابقه کار و... در حقوق تعیین شده، لحاظ شود. کارکنان پایگاه همچنین خواسته‌اند در قرارداد جدید «تعطیل‌کاری» و «نوبت‌کاری» در نظر گرفته و هزینه آن پرداخت شود. برخی از کارکنان پایگاه‌ها به روزنامه ایران می‌گویند چند سال است که اضافه کار به آنها پرداخت نمی‌شود در حالی که کارشان هیچ زمان مشخصی ندارد.
«ایرج آلشالی» یکی از کارکنان پایگاه میراث جهانی سازه‌های آبی شوشتر از جمله نیروهایی است که نگران حقوق بازنشستگی‌ است. او از دغدغه خودش و چند نفر از همکارانش که در آستانه بازنشستگی هستند، می‌گوید. به گفته آلشالی سه است که اضافه کار او و همکارانش را قطع کرده‌اند. حالا هم با این پایه حقوق اندک پس از 23 سال کار در حوزه میراث فرهنگی نمی‌داند چه کار کند؟! می‌گوید: «همکارانش به‌دلیل مشکلات اقتصادی دچار فشارهای روحی و روانی زیادی هستند.» سه فرزند دارد، یکی از آنها دانشجو است و یکی هم سال آخر دبیرستان. آلشالی می‌گوید: «رسمی‌ام که نکردند از برج پنج هم با کلی مشکلات بیمه تأمین اجتماعی ندارم.» آلشالی برای بازنشستگی اقدام کرده اما با توجه به وضعیت قرارداد امسال، حقوقی که در بازنشستگی دستش را می‌گیرد 5 میلیون است. حالا نمی‌داند با این حقوق 5 میلیونی چگونه زندگی چهار نفر را اداره کند؟ او می‌گوید: «محل کار ما یک کارگاه پژوهشی است نه اداری. ما اداری نیستیم و تمام روزهای تعطیل هم در پایگاه حضور داریم اما هیچ مزایایی مثل حق لباس یا رفاهیات به ما تعلق نمی‌گیرد. چیزی به اسم استراحت و تعطیلی هم نداریم.» آلشالی می‌گوید حتی پیش فرماندار و نماینده شهر هم رفته است اما جوابی که خیالش را بابت خرج و مخارج زندگی‌اش بشنود، نشنیده ‌است.
همزمان که او و «محمدرضا بهادری» مدیر پایگاه میراث‌جهانی سازه‌های آبی‌تاریخی شوشتر با «ایران» گفت‌و‌گو می‌کنند 12 نفر از کارکنان در دل سرمای زمستان تا گردن توی آب رفته و در حال لایروبی و پاکسازی کانال‌های آب سازه‌های آبی شهرند؛ کاری روزانه و همیشگی. نه زمستان می‌شناسد نه تابستان. به گفته بهادری بسیاری از آنها دچار رماتیسم و دردهای مفصلی هستند. به همین خاطر شغل آنها در ردیف مشاغل سخت و زیان آور قرارگرفته است.
پایگاه میراث جهانی سازه‌‌های آبی شوشتر 60 نیرو دارد. تمام نیروهای پایگاهی میراث خوزستان به 240 نفر می‌رسند. این تعداد در کشور هزار نفر هستند که پرونده 800 نفر آنها برای قرارداد جدید به شرکت توسعه گردشگری رفته است. مدیر پایگاه جهانی سازه‌های آبی شوشتر متعجب است که چطور در قرارداد اولیه پایه حقوق یک نفر با 24 سال خدمت، به اندازه کسی که 5 سال سابقه دارد در نظر گرفته شده‌ است! هرچند امیدوار است که جلسات برگزار شده در وزارت میراث فرهنگی به دلنگرانی‌ تمام نیروها در پایگاه‌های میراث فرهنگی کشور پایان بدهد. او می‌گوید:« یکی از نیروهای من که در حال بازنشستگی است از تأمین اجتماعی استعلام کرده که حقوق بازنشستگی‌اش برای 5-24 سال تلاش چهار میلیون و 600 هزار تومان تعیین شده است!» بهادری می‌گوید: «این نیرو در تمام این سال‌ها چهارده روز تعطیلات نوروز را در پایگاه کار کرده و همه تعطیلات را مشغول به کار بوده است و تنها دلخوشی‌اش حقوقی است که سر سفره خانواده می‌برد.»
او به کار کردن نیروهایش در دل آب اشاره می‌کند و می‌گوید: «مجموعه سازه‌های آبی در ارتباط با آب کارون است، مرتب باید تونل‌ها و کانال‌ها پاکسازی شوند. این یک کار دائمی، تخصصی و پیوسته است. نیروهای پایگاه از جوانی و سلامت‌شان برای نگهداری از این سازه‌ها گذشته‌اند.»
بهادری پیدا کردن استادکار و کارگر برای کار در سازه‌های آبی شوشتر را سخت می‌داند و می‌گوید: «کار در کانال‌های سازه‌های آبی شوشتر را نمی‌توان به یک فرد معمولی سپرد و حتماً  فرد باید تخصص داشته باشد. الان برای مرمت یک کانال باید آن را خشک کنیم. کارگر و استادکار باید بدانند کدام کانال را ببندند و آب را از کدام کانال گذر دهند. امروز اگر نیروی من برود جایگزینی برای آن نداریم. بعد این نیرو 5 ماه است که بیمه تأمین اجتماعی ندارد.»
او مریض شدن در زمستان سرد و کرونایی که دوباره می‌خواهد هجوم بیاورد را یک اتفاق معمولی برای نیروهایش می‌داند و می‌گوید: «متأسفانه آنها از حداقل‌ها محروم هستند.»
به گفته کارکنانی که در این گزارش با «ایران» گفت‌وگو کرده‌اند، وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی از مرداد سال‌جاری هیچ مسئولیتی در قبال کارکنان پایگاه نمی‌پذیرد. وزارتخانه به گفته آنها در حالی هیچ مسئولیتی نمی‌پذیرد که هدف ساماندهی این مشاغل پذیرفتن مسئولیت آنها توسط وزارتخانه بود چون آنها تا پیش از این هیچ رابطه استخدامی با وزارتخانه نداشتند.