مردم‌گرایی علیه جناح‌گرایی

گروه سیاسی/ درهای مشورت‌پذیری دولت روی کارشناسان و نخبگان، ولو با دیدگاه جناحی خاص، باز است. هرچند این رویکردی بود که دولت از ابتدا اعلام کرد و در پیش هم گرفت، اما آیت‌الله رئیسی بار دیگر، این بار در جلسه مشترک هیأت وزیران و استانداران بر آن تأکید کرد. این مطلب را سپهر خلجی، رئیس شورای اطلاع‌رسانی دولت اعلام کرد. خلجی در این‌باره نوشت: «‏توصیه اکید رئیس‌‌جمهور به مدیران دولت در نشست مشترک استانداران با هیأت دولت: برای پیشبرد امور، از بهره گرفتن از نظرات افرادی که حتی ممکن است با این دولت زاویه داشته باشند، غافل نشوید». واقعیت این است که آیت‌الله رئیسی، در نشست‌ها و سخنرانی‌های مختلف، بویژه با دانشجویان، اساتید دانشگاه‌ها یا نخبگان استان‌ها، همواره بر ضرورت تعامل و ارتباط جامعه نخبگانی، از طبقات و اقشار مختلف با دولت تأکید می‌کرد؛ اما قیدی که در جلسه استانداران گذاشته شد، یعنی بهره‌گیری از نظرات افرادی که حتی ممکن است با دولت زاویه داشته باشند، از امر مهم‌تری خبر می‌دهد به این معنی که در زمینه ارتباط با نخبگان، کارشناسان و صاحب‌نظران، خط‌‌کشی‌های مرسوم جناحی نادیده انگاشته و مرزهای سیاسی کمرنگ می‌شود و درهای دولت برای ورود ایده‌های مبتکرانه و مبتنی بر حل مسأله باز است. زیرا آنچه اولویت دارد، نه خط طیف‌بندی‌های سیاسی و جناحی، بلکه حل مسائل مردم است.
رئیس‌جمهوری که به جهنم حواله نمی‌دهد
تنها کافی است به‌‌خاطر بیاوریم که در هشت سال پیش از آن، منتقدان گاه با صفت‌هایی چون ترسو و بزدل خطاب شده و دغدغه‌های آنان به جهنم حواله داده می‌شد؛ اما امروز نه‌تنها از چنین ادبیات سخیف و منزجرکننده‌ خبری نیست، بلکه درهای دولت برای نخبگان و کارشناسانی که حتی با دولت زاویه دارند، باز است. این رویکردی نیست که آیت‌الله رئیسی صرفاً در جلسه ‌شنبه گذشته دولت و استانداران بر آن تأکید کرده باشد، بلکه از ابتدای تشکیل دولت، رئیس‌جمهور شخصاً این رویکرد را در پیش گرفت و عملی کرد. از جمله نشانه‌های صحت این ادعا، برگزاری دست‌کم دو نشست با اقتصاددان‌های منتسب به جریان‌های مختلف، با حضور رئیس‌جمهور است. در این نشست‌ها، طیف‌های مختلف فکری اقتصاددانان، از چپ تا راست، حضور داشتند که حضور چهره‌هایی مانند راغفر، مسعود نیلی و احمد توکلی، از آن‌ جمله است. علاوه بر حضور اقتصاددانان، چهره‌های سیاسی اصلاح‌طلب نیز، چه پیش از انتخابات و چه پس از انتخابات، در نشست‌های مفصل با رئیس‌جمهور حاضر شده و نظرات خود را درباره مسائل مختلف مطرح کردند. در این‌باره این نکته قابل توجه است که حضور افرادی مانند مجید انصاری، مرحوم حجت‌الاسلام دعایی، محسن هاشمی یا سعید لیلاز در این نشست‌ها، در همان زمان نیز مورد توجه رسانه‌ها و کارشناسان قرار گرفت.
اصل توانمندی است، نه وابستگی سیاسی
آنچه سپهر خلجی به آن اشاره کرد، ناظر بر بهره‌گیری از نظرات نخبگان و کارشناسان بیرون از دولت است. اما واقعیت این است که دولت سیزدهم حتی در ترکیب‌بندی بدنه اجرایی خود نیز چنین رویکردی را در پیش گرفت. به این معنی که در انتصاب یا ابقای مدیران، کارآمدی اجرایی را اصل قرار داد، نه وابستگی جناحی را. یکی از آسیب‌ها و چالش‌های نظام اجرایی کشور، جابه‌جایی‌های اتوبوسی مدیران در دولت‌ها بود؛ اما در دولت انقلابی و مردمی، این روند معیوب و آسیب‌زا، با رویکرد و مشی‌ای که آیت‌الله رئیسی در پیش گرفت و اعلام کرد، متوقف شد. در ابتدای فعالیت دولت سیزدهم، تقاضاهای بسیاری از سوی گروه‌های مردمی و جریان‌های سیاسی و اجتماعی حامی دولت برای تغییر مدیران باقی مانده از دولت قبل مطرح شد؛ اما آیت‌الله رئیسی در واکنش به این تقاضاها، یک شاخص مهم مطرح کرد و آن، توانمندی، کارآمدی و پایبندی به سیاست کلی تحولگرایی دولت سیزدهم بود. به عبارت دیگر، بنا نبود و نیست که مدیران و کارگزاران اجرایی، به صرف انتصاب و حضور در دولت قبل تغییر کنند؛ بلکه اگر در ارزیابی‌ها مشخص می‌شد که این افراد توانمند هستند و می‌توانند خود را با رویکرد تحولگرایی دولت تطبیق دهند، همچنان می‌شد و می‌توان از توان آنان بهره گرفت. هرچند آیت‌الله رئیسی در این باره یک قید مهم هم گذاشت و آن، جداسازی بانیان وضع موجود بود. وی در این‌باره تأکید کرد که «هرکس کارآمدی دارد می‌توان از او استفاده کرد، اما نباید از بانیان وضع موجود استفاده شود.»
نظرات کارشناسی یا سیاسی‌کاری؟
با وجود این رویکرد نظری و مشی عملی دولت در ارتباط و بهره‌گیری از نظرات نخبگان، ولو با دیدگاه سیاسی مخالف، اما برخی رسانه‌های زنجیره‌ای همچنان نعل وارونه می‌زنند. تازه‌ترین آنها، روزنامه اصلاح‌طلب سازندگی است که در مطلبی با تیتر «عملگرایان علیه خیال‌پردازان» تلاش کرد مسیر به اصطلاح تکنوکراتیک پیش گرفته شده در دولت قبل را راهکار حل مسائل بداند و با برچسب زدن به دولت، اقدامات آن را خیال‌پردازی بنامد. باری، آنچه این رسانه عملگرایی خوانده، صرفاً اظهارنظرهای سیاسی و حرف‌های جناحی کسانی است که اتفاقاً کارنامه 8 سال گذشته آنان هنوز پیش روی ملت است. اما به‌رغم این واقعیت، این رسانه تلاش کرد با ساختن این دوگانگی، همچنان در بستر بازی‌های سیاسی حرکت کند. این درحالی است که آنچه این رسانه و دیگران باید به آن توجه داشته باشند این واقعیت است که منظور رئیس‌جمهور از بهره‌گیری از نظرات کسانی که با دولت زاویه دارند، صرفاً حرف‌های سیاسی و سخنان مبتنی بر رویکردهای جناحی نیست، بلکه آنچه اهمیت دارد، ایده‌های علمی و کارشناسی شده است که به شیوه‌ای متقن و مدون، ارائه شده باشد. از همین زاویه است که می‌توان دریافت چرا آیت‌الله رئیسی بیش از هر رئیس دولت دیگری، بر ضرورت همکاری دانشگاه و دولت تأکید داشته و حتی دانشگاه را اتاق فکر دولت خطاب کرده است.