
مدیرعامل شرکت ملی نفت ایران خبر داد
آغاز سوآپ همنام و غیرهمنام فرآوردههای نفتی با همسایگان
فاز مطالعاتی برای توسعه مشترک یک میدان نفتی با یکی از کشورهای همسایه آغاز شده است
گروه اقتصادی/ در روزهای اخیر شنیده شد که ایران و ترکمنستان ابتکار جدیدی را در زمینه سوآپ (دریافت انرژی در یک مرز و تحویل در مرز دیگر) شروع کردهاند که در این راستا نفت کوره ایران با بنزین ترکمنستان سوآپ ناهمنام میشود. این دومین توافق ایران و ترکمنستان در زمینه سوآپ انرژی در یک سال اخیر محسوب میشود. ابتدای زمستان پارسال سوآپ گاز ترکمنستان به جمهوری آذربایجان از خاک ایران رقم خورد که علاوه بر احیای روابط گازی 2 کشور، به پایداری شبکه گاز شمال ایران کمک کرد. حالا سوآپ ناهمنام نفت کوره ایران با بنزین ترکمنستان نیز بدون ارزبری آغاز شده و این موضوع به تأمین پایدار بنزین مصرفی کمک خواهد کرد.
در این راستا مدیرعامل شرکت ملی نفت ایران با تکذیب خبر واردات بنزین از ترکمنستان گفت: «اصولاً در خصوص فرآورده، صرفاً سوآپ انجام میدهیم. کار سوآپ را از مبدأ ترکمنستان انجام دادیم که اقدام خوبی است و تراز تجارت را افزایش خواهد داد.»
به گزارش وزارت نفت، محسن خجستهمهر در حاشیه همایش فرصتهای سرمایهگذاری در تأمین خدمات شناوری مورد نیاز نفت با بیان اینکه در بحث گاز و فرآورده قائل به تجارت هستیم، ادامه داد: «در همکاریها با کشور روسیه نیز علاوه بر توسعه میادین نفتی و گازی -که اکنون در فرایند انجام مطالعات مهندسی مخزن و مطالعات پایه هستیم- سوآپ انرژی از جمله فرآوردههای نفتی نیز مطرح شده است که در این زمینه در حال دریافت محمولههایی هستیم که شامل سوآپ همنام و غیرهمنام میشود.»
برنامه توسعه مشترک میادین مشترک با همسایگان
مدیرعامل شرکت ملی نفت ایران همچنین با اشاره به انجام مذاکرات با کشورهای همسایه برای توسعه مشترک میادین نفت و گاز بیان کرد: «فاز مطالعاتی برای توسعه مشترک یک میدان نفتی را با یکی از کشورهای همسایه آغاز کردهایم.»
حفر 20 حلقه چاه در آزادگان
خجستهمهر همچنین در این همایش به موضوع توسعه میدان آزادگان اشاره کرد و گفت: «در دولت سیزدهم وعده دادیم که برداشت از این میدان را به ۵۷۰ هزار بشکه در روز برسانیم که تاکنون ۲۰ حلقه چاه تازه برای این میدان حفر و قرارداد تأمین ۷۰ درصد تجهیزات از شرکتهای داخلی محقق شده است.»
او تأمین مالی طرحها با مشارکت بانکهای کشور در توسعه میدانها را ابتکاری از سوی دولت سیزدهم خواند و ادامه داد: «توسعه این میدان نیازمند ۷ میلیارد دلار سرمایه بود که با توجه به تحریمها امکان تأمین آن از منابع خارجی وجود نداشت و ظرفیت داخلی برای تأمین آن فراهم نبود، بر همین اساس با بهکارگیری مباحث تخصصی بهگونهای برنامهریزی شد تا سرمایهگذاران داخلی تنها با تأمین ۲.۵ میلیارد دلار و با تولید زودهنگام، این پروژه را پیش ببرند.
نیاز شرکت نفت به 100 شناور
مدیرعامل شرکت ملی نفت ایران در این همایش با اشاره به نیاز ۱۰۰ شناور در شرکت ملی نفت ایران بیان کرد: «در حال حاضر ۱۵۰ سکوی نفتی و گازی داریم که ۱۰۰ شناور کار پشتیبانی را انجام میدهند و بیشتر خارجی هستند. اکنون شرکت ملی نفت ایران یک ظرفیت سرمایهگذاری برای ساخت ۱۰۰ شناور را روی میز میگذارد که برآورد اولیه آن یک میلیارد یورو است و میتواند به فعلیت برسد. برای ساخت این ۱۰۰ شناور، ۴۵ شرکت ایرانی متقاضی سرمایهگذاری شدند و شرکتهای دانشبنیان از اولویت برخوردارند.»
خجستهمهر از تضمین خرید ۱۰ ساله خدمات شناوری از سرمایهگذاران و سازندگان ایرانی سازنده شناور خبر داد و گفت: «معرفی فرصتهای سرمایهگذاری در تأمین خدمات شناوری شرکت ملی نفت، بخش کوچکی از این برنامهریزی است.»

ایران به دلیل عدم سرمایهگذاری در حوزه گاز در 8 سال گذشته با ناترازی شدید در تولید و مصرف گاز مواجه است
هدررفت 80 میلیارد دلاری انرژی در ایران
ایران سومین تولیدکننده گاز طبیعی در جهان است که کمتر از 2 درصد در تجارت گاز جهان سهم دارد
گروه اقتصادی/ مجلس شورای اسلامی دیروز به بررسی ناترازی تولید و مصرف گاز طبیعی در کشور پرداخت و در جریان قرائت گزارش کمیسیون انرژی مجلس در این رابطه و همین طور اظهارات وزیر نفت اعداد و ارقام متعددی از نیاز صنعت گاز به سرمایهگذاری و میزان هدررفت سالانه انرژی در کشور عنوان شد؛ از نیاز 80 میلیارد دلاری صنعت گاز به سرمایهگذاری برای توسعه گرفته تا هدررفت 60 تا 80 میلیارد دلاری سالانه انرژی در کشور. اما چرا یکی از تولیدکنندگان بزرگ گاز طبیعی در جهان 3 سال است که با کسری بیش از 200 میلیون متر مکعبی گاز در برخی از روزهای سرد زمستان مواجه است؟
ایران، سومین تولید کننده گاز جهان
بررسی لیست تولیدکنندگان عمده گاز در جهان طی سال 2021 نشان میدهد که تولید گاز طبیعی ایران قابل توجه بوده و ایران سومین تولیدکننده گاز جهان است. اما با وجود این به دلیل حجم بالای مصرف در داخل کشور، مقدار صادرات ناچیز و در حدود 20 میلیارد مترمکعب است. یعنی تنها 7 درصد از تولید کل به صادرات اختصاص مییابد و مابقی تولیدگاز کشور در داخل میسوزد و ارزش افزوده چندانی ایجاد نمیکند. در همین حال، کشورهایی که چندان فاصلهای از نظر تولید گاز با ایران ندارند و حتی گاز طبیعی کمتری تولید میکنند، سهم قابل توجهی از تجارت گاز جهان را به خود اختصاص میدهند که در نمودار 10 تولیدکننده بزرگ گاز جهان میتوان نام آنها را ملاحظه کرد. از سوی دیگر، کشورهایی که جمعیتی برابر با ایران و اقتصادی به مراتب صنعتیتر دارند، یک سوم ایران گاز و به طور کلی انرژی مصرف میکنند. مانند کشور همسایه غربی یعنی ترکیه که با جمعیتی برابر ایران در سالهای اخیر یک سوم ایران انرژی مصرف کرده است. مشکل ایران کجاست که با این حجم از تولید گاز، 3 سال است که با تراز منفی تولید مواجه است؟
مصرف غیربهینه انرژی
اولین موردی که درخصوص ناترازی تولید و مصرف گاز میتوان ذکر کرد، بحث مصرف غیربهینه انرژی در تمام بخشها است. مصرف گاز در ایران با ۱۲ کشور ثروتمند اروپایی برابری میکند. اغلب مصرف کنندگان این کشورها، با توجه به قیمت بالای گاز تقاضای خود را بشدت کاهش دادهاند اما با وجود این، اروپا امسال در پی بحران اوکراین و کاهش شدید واردات گاز روسیه، تصمیم گرفته است که 13 میلیارد مترمکعب در سال را فقط از محل کاهش مصرف بخش خانگی جبران کند. این درحالی است که کارشناسان معتقدند در ایران ظرفیت صرفهجویی 30 میلیارد مترمکعبی گاز وجود دارد و تنها باید در این زمینه سرمایهگذاری شود. البته نه تنها در بخش خانگی، بلکه در صنعت و نیروگاهها نیز باید اصلاح مصرف رقم بخورد.
عقبماندگی توسعهای
بر اساس برنامه ششم توسعه اکنون نیاز گازی کشور یک میلیارد و 250 میلیون مترمکعب گاز شیرین است، ولی سرمایهگذاری در چند سال گذشته مطابق با این برنامه صورت نگرفته و تولید برابر کمتر از 850 میلیون متر مکعب در روز است. همین موضوع سبب شده که در زمینه عرضه و تولید نسبت به مصرف یک عقبماندگی تجمعی رخ دهد.
چندی پیش، وزیر نفت در رابطه با جبران این عقبماندگی در تولید گاز کشور به «ایران» گفت: «ما در تلاشیم تا این کاهش و کسری را با سرمایهگذاریهای جدید در زمینه نگهداشت تولید فعلی، جمعآوری گازهای همراه و توسعه میادین با اولویت میادین مشترک جبران کنیم. اما این طرحها باید پیش برود، پروژهها شروع و انجام شود. زمانی که به بهرهبرداری رسید، این میزان کسری را که دولت سیزدهم به ارث برد، جبران خواهد شد.» جواد اوجی، در مورد کسری تأمین گاز امسال نیز بیان کرد: «کمبود گاز در زمستان امسال نیز مانند سال گذشته به سبب عدم سرمایهگذاری در بخش تولید گاز طی سالهای اخیر خواهیم داشت. اما به دنبال راه مدیریت این شرایط برای زمستان هستیم. امسال هم باید این کسری تولید گاز را مدیریت کنیم تا زمانی که طرحهای این دولت به بهرهبرداری برسد.»
به گفته وزیر نفت، عقب ماندگی در سرمایهگذاریها طی سالهای اخیر تنها به توسعه صنعت گاز خلاصه نمیشود، بلکه در زمینه افزایش بهرهوری و بهینهسازی مصرف گاز نیز اقدام جدی صورت نگرفته است و این مسأله نیز دغدغه سالهای آتی خواهد بود.
زمستان امسال نیاز به صرفهجویی جدی است
همانند کشورهای دیگر، امسال ایران نیز به بهینه سازی مصرف گاز و برق و به بیانی دیگر صرفهجویی در مصرف نیاز دارد. از آنجایی که اولویت تأمین گاز در ایران با بخش خانگی است و این بخش حدود 80 درصد مصرف گاز را به خود اختصاص میدهد، کارشناسان بر این باورند که برای جلوگیری از هرگونه بحران، نیاز است که در زمستان امسال این بخش با صنعت گاز همراه شود که این همراهی میتواند در قالب قوانین و مقررات تشویقی و بازدارنده تعریف شود. مانند سال گذشته که اصلاح تعرفهها به سود کم مصرفها معادل یک فاز پارس جنوبی از مصرف بخش خانگی کاست. علاوه بر مصرف بالای بخش غیرمولد خانگی در زمستان، راندمان پایین نیروگاهها و تجهیزات مورد استفاده در صنعت نیز در این ناترازی نقش دارد که باید این روند با سرمایهگذاریهای زیرساختی اصلاح شود.
سامانه اینترنتی بازار آب و پساب کشور راهاندازی میشود
مدیرعامل شرکت مهندسی آب و فاضلاب کشور گفت: سامانه اینترنتی بازار آب و پساب کشور که تحول بزرگی را در اقتصاد صنعت آب و فاضلاب و اجرای پروژههای مهم به همراه دارد، راهاندازی میشود. به گزارش شرکت مهندسی آب و فاضلاب کشور، «اتابک جعفری» افزود: برای نخستینبار، سامانه اینترنتی بازار آب و پساب کشور این هفته با حضور وزیر نیرو و مدیران شرکتهای آب و فاضلاب سراسر کشور رونمایی میشود. وی ادامه داد: با راهاندازی این سامانه، شاهد جهش قابلتوجهی در اجرای طرحهای تأمین آب شرب پایدار، جلوگیری از هدررفت آب، تأمین آب پایدار برای صنایع و بازچرخانی آب در سراسر کشور خواهیم بود.
احداث بیش از ۲ هزار مگاوات نیروگاه مقیاس کوچک
وزارت نیروی دولت سیزدهم در شرایط ناترازی سالجاری، ۲ هزار و ۷۰۰ مگاوات نیروگاه مقیاس کوچک را در دست احداث دارد. به گزارش پایگاه اطلاعرسانی وزارت نیرو، تولید مقیاس کوچک یا تولید پراکنده، تأمین انرژی برق با استفاده از مولدهای تولید برق با ظرفیت حداکثر ۲۵ مگاوات است که قابلیت نصب در محلهای مصرف و یا اتصال به شبکه توزیع با قابلیت کارکرد دائم بهمنظور تأمین انرژی برق را دارد و از لحاظ مشخصههای زیستمحیطی بهرهبرداری از آنها در مراکز مختلف میسر است. بر اساس این تعریف، مجموعهای از دستگاهها یا تأسیسات تولید برق را که اتصال آن به شبکه توزیع محلی از نظر فنی امکانپذیر بوده و ظرفیت عملی تولید آن در محل اتصال به شبکه توزیع از ۲۵ مگاوات بیشتر نباشد، مولد مقیاس کوچک مینامند.

«ایران» از جذب 4/382 میلیون دلاری سرمایهگذاری خارجی گزارش میدهد
صنعت ایران برای سرمایهگذاران خارجی جذاب شد
گروه اقتصادی/ از نیمه دوم سال گذشته، جذب سرمایهگذاران خارجی و همچنین هدایت سرمایه، سرمایهگذاران ایرانی خارج از کشور به سمت فعالیتهای صنعتی، معدنی و تجاری کشور در دستور کار قرار گرفت. آمار شش ماهه ابتدای سالجاری نشان میدهد که دولت سیزدهم موفق شده حجم کل سرمایهگذاری خارجی مصوب را به بیش از 382 میلیون دلار برساند و این در حالی است که ایران در سختترین شرایط تحریمی به سر میبرد.
از سویی در نیمه نخست سال گذشته 27 پروژه مربوط به سرمایهگذاران در حال بهرهبرداری بود اما اکنون این رقم به عدد 34 رسیده است، لذا این موضوع نشان میدهد که فرایند عملیاتی شدن پروژههای صنعتی، معدنی و تجاری در کشور سرعت گرفته است.
محمدحسین صمدی، عضو اتاق بازرگانی ایران و یکی از تولیدکنندگان در شهرک صنعتی درباره جذب سرمایهگذاری خارجی به «ایران»، گفت: خیلی از سرمایهگذاران خارجی تمایل دارند که در ایران سرمایهگذاری کنند چرا که فرصتهای بینظیری در کشورمان وجود دارد اما یک موضوع مانع جدی شده و آن شرایط تحریمی ایران است. خیلی از شرکتها و سرمایهگذاران خارجی به جهت آنکه در لیست تحریم قرار نگیرند، از سرمایهگذاری امتناع میکنند. او ادامه داد: از آنجا که احتمال دارد، تحریمها ادامه پیدا کند، باید شرایطی در کشور تعریف شود که اسامی سرمایهگذاران خارجی و سرمایهگذاری آنها در ایران محرمانه تلقی شود و سرمایهگذار به این اطمینان برسد که حضور آنها هیچ مشکلی را ایجاد نخواهد کرد. این فعال اقتصادی از دستگاه دیپلماسی خواست که در گفتوگوها و مذاکرات به مبحث سرمایهگذاران خارجی اشاره شود تا این گروه از سوی کشورهای متخاصم مورد تحریم قرار نگیرند. او با بیان اینکه سرمایهگذاران افغانستان، ترکیه، چین و عراق تمایل زیادی برای حضور و سرمایهگذاری در ایران دارند، گفت: ضرورت دارد قوانین سرمایهگذاری به نحوی تنظیم شود که سرمایهگذاران با شرایط بهتری در ایران حضور پیدا کنند. عضو اتاق بازرگانی ایران خاطرنشان کرد: ما نباید منتظر حضور سرمایهگذاران خارجی در کشورمان باشیم از همین رو معتقدم سرمایهگذاران داخلی به سایر کشورها بروند و بهصورت جوینت ونچر (همکاری مشترک) سرمایهگذاری کنند این امر سبب میشود که سرمایهگذاران داخلی به جهت مالی و فنی تقویت شوند. سپس این شرکتها میتوانند در ایران سرمایهگذاری داشته باشند تا اقتصاد کشور منتفع شود. این فعال اقتصادی با تأکید بر اینکه میتوان جذب سرمایهگذاری را فارغ از تحریمها دنبال کرد، افزود: یکی از راهها برای جلوگیری از تحریم شرکتها، فعال شدن شهرکهای صنعتی در مرزها است، اگر شهرک صنعتی در مرزها و با همکاری کشورهای همسایه ایجاد شود میتوان تحریمها را بیاثر و همچنین سرمایهگذاریها را هدفمند کرد.
درباره ایجاد شهرک صنعتی با همکاری کشورهای همسایه و سرمایهگذاران خارجی از مدیرعامل سازمان صنایع کوچک سؤال کردیم. علی رسولیان پاسخ داد: مذاکرات برای ایجاد شهرکهای صنعتی در برخی از مرزهای مشترک با کشورهای همسایه، آغاز شده است و امیدواریم با سرعت بیشتری بتوانیم این امر را محقق کنیم. به طور قطع ایجاد چنین شهرکهایی به افزایش تولیدات صنعتی، صادرات و ارتقای سطح تکنولوژی کمک میکند.
او ادامه داد: کشورهای همسایه به ایجاد شهرک صنعتی مشترک تمایل دارند لذا در صدد آن هستیم که در دولت سیزدهم چنین شهرکهایی ایجاد شود. چندی پیش نیز سیدرضا فاطمی امین، وزیر صنعت، معدن و تجارت درباره جذب سرمایهگذاری گفته بود: در سالهای گذشته معماری مناسب صنعتی نداشتهایم. با وجود صرف وقت و سرمایهگذاری زیاد داخلی و خارجی، اما به نتیجه مطلوبی هم نرسیدیم. او عنوان کرده بود: کار ما در دولت این است که اولویتهایی را در اقتصاد مشخص کنیم، به طور مثال در صادرات، سرمایهگذاری داخلی و خارجی و اشتغال، قواعد را به گونهای تنظیم کنیم که بخش خصوصی بتواند حرکت کند لذا باید امور را تسهیل و نظارت کنیم. رضا نیکفرزاده، فعال اقتصادی درباره حضور سرمایهگذاران خارجی در ایران و چرایی حضور پررنگتر افغانستان در ایران، گفت: از آنجا که بندر چابهار، تحریم نیست، خیلی از سرمایهگذاران افغانستان به این بندر رفتهاند و در حال سرمایهگذاری هستند. این امر نشان میدهد که اگر کشور تحریم نباشد، خیلی از سرمایهگذاران تمایل به حضور در ایران دارند. او به «ایران» گفت: با اینکه در ظالمانهترین وضعیت تحریمی به سر میبریم، صنعت ایران برای سرمایهگذاران خارجی جذاب شده است و در سفر و نشستهایی که دولت با کشورهای همسایه و حتی برخی از کشورهای اروپایی داشته است، سرمایهگذاران خارجی برای حضور در ایران اعلام آمادگی کردند، لذا به نظر میرسد با سیاستهای جدیدی که دولت سیزدهم در پیش گرفته است میتوان پیشبینی کرد که تا سال آینده اعداد و ارقام جذب سرمایهگذاری خارجی در کشور با سرعت افزایشی شود. این فعال اقتصادی با بیان اینکه اغتشاشات اخیر، سرمایهگذاری خارجی را تحتالشعاع قرار میدهد، گفت: برخیها بهدنبال این هستند که ایران را نا امن نشان دهند و اقتصاد را به عقب برگردانند اما قطعاً موفق نخواهند شد. بر اساس اعلام وزارت صنعت، معدن و تجارت، از ابتدای سال ۱۴۰۱ تا پایان شهریورماه تعداد ۷۳ مورد سرمایهگذاری خارجی با حجم ۳۸۲ میلیون و ۴۰۰ هزار دلار در بخشهای صنعت، معدن و تجارت کشور مصوب شده است. از این تعداد، ۳۹ فقره سرمایهگذاری خارجی به ارزش ۲۸۵ میلیون و ۸۰۰ هزار دلار در حال طی مراحل اجرایی و ۳۴ مورد به ارزش ۹۶ میلیون و ۶۰۰ هزار دلار در حال بهرهبرداری است.
بر اساس این گزارش، در دوره مورد بررسی از لحاظ حجم سرمایهگذاری خارجی مصوب سهم بخش صنعت ۹۳.۸ درصد (شامل ۲۸۵.۸ میلیون دلار جواز تأسیس و ۷۲.۸ میلیون دلار پروانه بهرهبرداری)، معدن ۲.۲ درصد (شامل ۸.۵ میلیون دلار پروانه بهرهبرداری معدنی) و تجارت چهار درصد (شامل ۱۵.۲ میلیون دلار صنوف تولیدی) بوده است. از ۷۳ مورد سرمایهگذاری خارجی در این بخش، ۲۴ شرکت به حجم ۹۹.۷ میلیون دلار با ۱۰۰ درصد سهامدار و مشارکت خارجی، ۳۴ شرکت به حجم ۲۲۷.۳ میلیون دلار بهصورت مشارکتی با شرکتهای داخلی (جوینت ونچر) و ۱۵ مورد به حجم ۵۵.۳ میلیون دلار بهصورت مشارکت مدنی، بیع متقابل و بی. او. تی بوده است.
بیشترین حجم سرمایهگذاری خارجی در دوره مورد بررسی در گروههای ساخت چوب و محصولات چوب و چوبپنبه بهاستثنای مبلمان به ارزش ۱۲۳.۲ میلیون دلار، استخراج کانسارهای فلزی به ارزش ۶۷ میلیون دلار، ساخت مواد و محصولات شیمیایی به ارزش ۴۳.۲ میلیون دلار و ساخت فلزات اساسی به حجم ۴۰.۹ میلیون دلار بوده است.
افغانستان، پیشتاز سرمایهگذاران خارجی در ایران
بر اساس این گزارش، پنج کشور نخست از لحاظ ارزش سرمایهگذاری مصوب افغانستان، چین، ترکیه، هند و امارات هستند. همچنین بیشترین تعداد سرمایهگذاریها توسط کشور افغانستان با ۳۰ مورد بوده و پس از آن کشورهای امارات، ترکیه، عراق و چین رتبههای دوم تا پنجم را به خود اختصاص دادند.
در گزارش وزارت صمت همچنین به 5 کشور نخست سرمایهگذاری نیز اشاره شده است که بر این اساس افغانستان با حجم سرمایهگذاری 149.8 میلیون دلار رتبه اول را داشته است و پس از آن کشور چین با حجم سرمایهگذاری 75.5 میلیون دلار است. کشور بعدی ترکیه است که حجم سرمایهگذاری آن بیش از 44.8 میلیون دلار است. هند و امارات هم در رتبههای بعدی قرار دارند، بر این اساس حجم سرمایهگذاری دو کشور یاد شده به ترتیب 33.8 میلیون دلار و 20.9 میلیون دلار بوده است. استانهای فارس با ۴۱ درصد، خراسان جنوبی با ۲۱ درصد، خراسان رضوی با ۱۵ درصد، هرمزگان با ۱۲ درصد و تهران با ۱۱ درصد به ترتیب رتبههای نخست تا پنجم را از لحاظ حجم سرمایهگذاری خارجی مصوب کسب کردند.
صنعت از تجارت پیشی گرفت
نکته مهم در موضوع سرمایهگذاری خارجی توجه به بخش صنعت است، در حالی که در گذشته به موضوع تجارت پرداخته میشد، اکنون سهم بخش صنعت از پروژهها 89 درصد شده است و پس از آن بخش معدن توانسته 7 درصد سرمایه گذاریها را به خود جذب کند و در آخر جذب سرمایهگذاری خارجی در بخش تجارت در حدود 4 درصد ثبت شده است. این امر نشان میدهد که توجه کشورها به صنعت کشور مضاعف شده است.