
واردات محصولات کشاورزی در یکسال اخیر 25 درصد کاهش یافت
تجارت 10 میلیارد دلاری محصولات کشاورزی در نیمه نخست امسال
امین محمودی
خبرنگار
ایران بهدلیل شرایط اقلیمی و خاک حاصلخیز ظرفیت بسیار خوبی برای کشت و برداشت محصولات متنوع کشاورزی دارد و سالانه مقادیر بسیار زیادی از انواع مختلف محصولات کشاورزی مانند سیب، هندوانه، گوجه فرنگی، پسته و... را به کشورهای دیگر صادر میکند، تا جایی که میتوان صادرات محصولات کشاورزی را بهعنوان یکی از مهمترین زمینههای صادرات ایران به حساب آورد. کیفیت بالا و قیمت مناسب، دو عامل اصلی تقاضای بالای کشورهای دیگر برای واردات از ایران هستند.
از طرف دیگر کشاورزی بزرگترین بخش در اقتصاد کشورهای درحالتوسعه است که میتواند به شیوههای گوناگون مانند عرضه نیروی کار و سرمایه، تأمین مواد خام و غذای ارزان، ایجاد بازار برای کالاهای تولیدی در بخش صنعت و تأمین ارز خارجی، به توسعه اقتصادی کشورها کمک کند.
به همین دلیل دولت سیزدهم و وزارت جهاد کشاورزی از ابتدای شروع به کار خود تجارت محصولات کشاورزی و مواد غذایی با کشورهای مختلف دنیا از جمله کشورهای همسایه را در دستور کار خود قرار داده است به همین دلیل آمارها حاکی از آن است که در نیمه نخست سالجاری میزان تجارت این محصولات به حدود 10 میلیارد دلار میرسد.
کاهش واردات به دلیل خودکفایی در تولید محصولات کشاورزی
براساس آمار گمرک در نیمه نخست سالجاری 10 میلیون و 937 هزار 269 تن و 835 کیلوگرم مواد غذایی و محصول کشاورزی به ارزش 8 میلیارد و 29 میلیون و 809 هزار و 37 دلار به کشور وارد شده، این در حالی است که در نیمه نخست سال گذشته 14 میلیون و 473 هزار و 542 تن و 206 کیلوگرم مواد غذایی و محصول کشاورزی به ارزش 7 میلیارد و 874 میلیون و 721 هزار و 292 دلار وارد کشور شده بود.
این امر نشاندهنده آن است که واردات محصولات کشاورزی به لحاظ وزنی با کاهش 25 درصدی و به لحاظ ارزشی با رشدی 2 درصدی روبهرو بوده است.
یکی از اصلیترین دلایل کاهش واردات به لحاظ وزنی به حمایتهای بیسابقه دولت سیزدهم و وزارت جهاد کشاورزی از خودکفایی در تولید بسیاری از محصولات کشاورزی خصوصاً گندم از طریق حمایتهای قیمتی (افزایش نرخهای خرید تضمینی) و حمایتهای غیرقیمتی (کشت قراردادی، کاهش قیمت نهادههای تولید و..) برمیگردد. به طوریکه دولت سیزدهم به دلیل تعیین غیرمنطقی قیمت خرید تضمینی گندم در سال گذشته توسط دولت دوازدهم مجبور شد در سال گذشته بیش از 7 میلیون تن گندم به کشور وارد کند ولی با تعیین منطقی قیمت گندم با نرخ 11 هزار و 500 تومان و افزایش 130 درصدی آن در نیمه نخست سال جاری تنها 2 میلیون و 765 هزار و 871 تن گندم به ارزش یک میلیارد و 190 میلیون دلار وارد کشور شده است.
با توجه به برنامه دولت سیزدهم و وزارت جهاد کشاورزی برای خودکفایی در تولید کالاهای اساسی از 11 میلیون تن گندم تولیدی در کشور در سالجاری 7 میلیون و 500 هزار تن گندم از کشاورزان خریداری شد، این در حالی است که در سال گذشته تنها 4 میلیون و 700 هزار تن گندم از کشاورزان خریداری شده بود.
از طرف دیگر باید به این نکته نیز اشاره کرد که از لحاظ ارزشی واردات رشدی 2 درصدی داشته است که با توجه به وقوع جنگ بین اوکراین و روسیه و افزایش افسارگسیخته قیمت کالاهای اساسی کشاورزی و مواد غذایی در سراسر جهان به نظر میرسد دولت توانسته به خوبی این امر را مدیریت کند.
این در حالی است که با توجه به افزایش قیمتهای مواد غذایی و محصولات کشاورزی در سراسر جهان به تبع این جنگ، بسیاری از کشورهای دنیا از جمله کشورهای اروپایی با بحران امنیت غذایی، تورم بیسابقه و افزایش هزینهها برای واردات این محصولات روبهرو شدند. به طوری که افزایش بی سابقه تورم در میان کشورهای عضو منطقه یورو و بویژه بالا رفتن شدید قیمت مواد غذایی و تورم 40 درصدی آنها طی یک ماه اخیر باعث ایجاد موجی از اعتراضات در کشورهای مختلف اروپایی شده است.
وضعیت صادرات محصولات کشاورزی
همچنین در این بازه زمانی 3 میلیون و 397 هزار و 719 تن و 833 کیلوگرم مواد غذایی و محصول کشاورزی به ارزش یک میلیارد و 951 میلیون و 74 هزار و 226 دلار صادر شده، این در حالی است که در نیمه نخست سال گذشته 3 میلیون و 957 هزار و 346 تن و 283 کیلوگرم مواد غذایی و محصول کشاورزی به ارزش 2 میلیارد و 340 میلیون و 46 هزار و 982 دلار از کشور صادر شده بود.
این امر نشاندهنده آن است که صادرات محصولات کشاورزی به لحاظ وزنی با کاهشی 16 درصدی و به لحاظ ارزشی با کاهشی 14 درصدی روبهرو بوده است.
عوارض نیم درصدی؛ بلای جان صادرات
یکی از دلایل اصلی کاهش صادرات در این بازه زمانی به وضع عوارض نیمدرصدی صادرات محصولات کشاورزی توسط مجلس شورای اسلامی برمیگردد.
براساس بخشنامه ۱۴ فروردین ۱۴۰۰ گمرک، بهمنظور جبران صادرات آب مجازی از کشور از طریق صادرات محصولات کشاورزی و غذایی در بودجه ۱۴۰۱، اخذ نیم درصد از ارزش پایه صادراتی این محصولات بهعنوان عوارض صادرات آب مجازی مصوب شده که توسط گمرک اخذ و به خزانهکل کشور واریز میشود.
این در حالی است که کارشناسان کشاورزی و بخش خصوصی مرتبط معتقدند عوارض نیم درصدی صادرات محصولات کشاورزی باید بر محصولات آب بری همچون هندوانه و خربزه و صیفیجات دیگر گرفته شود و محصولات دیگری که آب بسیار کمی را مصرف میکنند از آنها عوارض اخذ نشود.
همین امر طی نیمه نخست سالجاری سبب کاهش صادرات و ارزآوری زعفران و پسته شده و قاچاق این محصولات را بشدت افزایش داده، این در حالی است که بخش زیادی از ارزآوری سالانه محصولات کشاورزی از این دو محصول بود.
تسهیلات دولت برای افزایش صادرات در نیمه دوم سال جاری
از طرف دیگر رفع تعهد ارزی صادرکنندگان یکی دیگر از مشکلات مربوط به صادرات محصولات کشاورزی بود به همین دلیل برای 6 ماه دوم سال جاری وزارت جهاد کشاورزی تعهد ارزی صادرکنندگان شیرخشک صنعتی را برداشت و برای افزایش صادرات به چین و بازارهای منطقه تعهد ارزی صادرکنندگان برخی مرکبات از جمله پرتقال، نارنگی و سیب درختی را نصف کرد.
مهمترین کالاهای صادراتی و وارداتی
طی نیمه نخست سالجاری نهادههای دامی (شامل ذرت دامی، جو، کنجاله سویا و دانه سویا)، روغن خام و برنج بیشترین میزان واردات محصولات کشاورزی را به خود اختصاص دادهاند که عمدهترین مقاصد وارداتی نیز امارات و ترکیه بوده است.
این در حالی است که انواع سبزی و صیفی و محصولات جالیزی از جمله هندوانه و گوجه فرنگی بیشترین میزان صادرات محصولات کشاورزی را به خود اختصاص دادهاند که عمدهترین مقاصد صادراتی نیز کشورهای عراق، امارات و افغانستان بوده است.

مدیرعامل اتحادیه دامداران:
شایعهپراکنی علیه برندهای بزرگ لبنی، ضرر به منافع ملی است
مدیرعامل اتحادیه سراسری دامداران گفت: در پی اغتشاشات اخیر شایعهپراکنی علیه برندهای بزرگ، صنعت لبنیات را با چالش روبهرو میکند. «مجتبی عالی» با اشاره به مباحث مطرح شده علیه یکی از شرکتهای بزرگ لبنی در فضای مجازی، افزود: شایعهپراکنی علیه برندهای بزرگ در فضای مجازی سابقهای دیرینه دارد و مسأله جدیدی نیست. مدیرعامل اتحادیه سراسری دامداران اظهار داشت: عدهای غرضورزانه سرمایههای ملی کشور را نشانه گرفتهاند و درصدد آسیب زدن به اقتصاد ملی هستند. عالی با اشاره به اینکه آسیب به یک شرکت بزرگ لبنی منجر به خسارت واحدهای دامپروری و صنعت دامداری کشور خواهد شد، گفت: به نظر میرسد عدهای به دنبال زمین زدن صنعت دامداری هستند و از هیچ تلاشی در این زمینه کوتاهی نمیکنند.
مدیرعامل اتحادیه سراسری دامداران با اشاره به اشتغالزایی شرکتهای بزرگ لبنی و صنعت دامداری بیان کرد: تخریب سرمایههای ملی منجر به نابودی اقتصاد و تضعیف امنیت غذایی کشور میشود و آسیبهای آن قابل جبران نیست. به گفته وی، تخریبکنندگان این برند هیچ مدرک و سندی ندارند و صرفاً بر اساس تخیلات خود مباحثی را در جهت آسیبزدن به وجهه شرکتهای تولیدی مطرح میکنند.
اقتصاد کشور نشانه گرفته شده است
سیداحمد مقدسی رئیس انجمن صنفی گاوداران نیز در واکنش به مباحث مطرح شده در فضای مجازی علیه یکی از برندهای بزرگ لبنی گفت: چنین مسائلی به هیچ عنوان صحت ندارد و عدهای در حال دروغپراکنی علیه سرمایههای ملی کشور هستند. وی با انتقاد از عملکرد کسانی که دنبالرو رسانههای معاند شدهاند، افزود: این رسانهها هدفی جز تخریب برندهای بزرگ و آسیب زدن به صنعت غذا و اقتصاد کشور ندارند. مقدسی با تأکید بر اینکه چنین شایعاتی علیه برندهای معروف و شرکتهای تولیدی بزرگ سابقهای طولانی دارد، گفت: شرکتهای تولیدی بنگاه هستند و ربطی به سیاست ندارند. وی با بیان اینکه شرکتهای تولیدی در اشتغالزایی نقش بسیار مهمی دارند، افزود: اکثر این شرکتها در شرایط دشوار تحریم اقدام به واردات کالاهای اساسی و تأمین امنیت غذایی کردند و آسیب زدن به چنین شرکتهایی خیانت به کشور است. مقدسی تأکید کرد که دروغپردازان، صنعت و اقتصاد و در نهایت خود کشور را هدف گرفتهاند.

از ابتدای آبان ماه صورت خواهد گرفت؛
عرضه لبنیات با ۲۰ درصد تخفیف در میادین میوه و ترهبار
لبنیات یکی از باارزشترین موادغذایی است که تقریباً حاوی تمامی مواد ضروری برای رشد و ادامه حیات است به طوری که این مواد از چنان اهمیتی برخوردار هستند که میزان مصرف روزانه آن در یک کشور تا حد زیادی میتواند وضعیت تغذیه و بهداشت و تا حدودی سلامت افراد یک جامعه را نشان دهد.
تأثیر مصرف سرانه شیر و لبنیات دیگر در سلامت جامعه تا بدانجا بوده که سازمانهای بینالمللی همچون سازمان غذا و کشاورزی (فائو)، سازمان بهداشت جهانی و صندوق بینالمللی کودکان نسبت به مسائل و نتایج مربوط به آن حساسیت نشان داده و حتی شیر را بهعنوان یکی از شاخصهای تأمین حداقل احتیاجات غذایی (بویژه در سنین رشد) جوامع معرفی میکنند.
با این حال مصرف این محصول طی سالهای گذشته بشدت کاهش پیدا کرده است به طوری که با افزایش قیمت لبنیات در کشور، بسیاری از خانوارهای ایرانی قدرت خرید خود را از دست دادهاند به همین دلیل دولت تلاش میکند با اتخاذ راهکارهایی، میزان مصرف لبنیات را در جامعه افزایش دهد به طوری که آخرین خبرها حاکی از آن است که مقرر شده از ابتدای آبان ماه انواع لبنیات در میادین میوه و ترهبار شهرداری تهران با تخفیفی 20 درصدی به فروش برسد.
در همین خصوص ایوب فصاحت، مدیرعامل سازمان میادین میوه و ترهبار شهرداری تهران با اشاره به برنامهریزی سازمان میادین میوه و ترهبار شهرداری تهران به منظور عرضه لبنیات با قیمت مناسبتر از سطح شهر اظهار کرد: بررسیهای ما نشان داد که میزان مصرف لبنیات در جامعه کاهش محسوسی پیدا کرده است و در جلسهای که با کارخانههای تولیدی و اتحادیه انجمن آنها برگزار شد، بنا شد که یک بسته اقتصادی تعریف کنیم و این بسته اقتصادی بتواند در شرایط فعلی نیاز شهروندان تهرانی در زمینه لبنیات را پاسخ بدهد.
وی تصریح کرد: بر همین اساس تصمیم گرفته شد که از اول آبانماه، اتحادیه لبنیاتی و انجمنهای مربوطه با شرایط ویژه این لبنیات را با تخفیف بین 5 تا 20 درصد به مردم ارائه دهند.
مدیرعامل سازمان میادین میوه و ترهبار شهرداری تهران افزود: تاکنون 25 مکان را برای عرضه لبنیات با تخفیف اشاره شده، به آنها واگذار کردیم ضمن اینکه 23 مکان هم از قبل واگذار شده است و حدود 50 نقطه به این موضوع اختصاص پیدا کرده است و قریب به 150 نقطه نیز بزودی به این موضوع اختصاص داده خواهد شد.