تمرکز اقتصادی ایران بر اوراسیا

دور جدید مذاکرات با اتحادیه اقتصادی اوراسیا هفته بعد در تهران آغاز می‌‌شود. در این دور از مذاکرات قرار است موارد باقی مانده از متن موافقتنامه تجارت آزاد مطرح و نهایی شود. پس از نهایی شدن متن موافقتنامه تجارت آزاد، موضوع فهرست‌های کالایی دو طرف مطرح و مذاکره برای نهایی کردن این فهرست‌ها آغاز خواهد شد. اگر مذاکرات خوب پیش برود قابل پیش‌بینی است که فضای جدید تجارت برای ایران ایجاد می‌‌شود. کشوری که در گذشته در پوسته خود و چشم به اروپا دوخته بود این روزها نیم نگاهی به کشورهای عضو اوراسیا و همسایه دارد.
علیرضا پیمان‌پاک؛ رئیس کل سازمان توسعه تجارت ایران گفت: موافقتنامه تجارت ترجیحی بین ایران و اتحادیه اقتصادی اوراسیا از 5 آبان سال 1398 اجرایی شده و به مدت سه سال دارای اعتبار است. در همین موافقتنامه پیش‌بینی لازم برای انجام مذاکرات مجدد بین طرف‌های این توافق برای تبدیل آن به موافقتنامه تجارت آزاد صورت گرفته است. بر همین اساس سازمان توسعه تجارت از یک سال گذشته تاکنون مذاکرات با طرف اوراسیا را برای تبدیل این موافقتنامه به موافقتنامه تجارت آزاد شروع کرده است.
او ادامه داد: در فرایند مذاکرات توافق شده که نرخ تعرفه 80 درصد کالاها (موسوم به فهرست مثبت) از هر دو طرف بتدریج و در طول سال‌های اجرای توافق به صفر برسد. در مورد 20 درصد باقی مانده (موسوم به فهرست منفی) نیز توافق شده که دو طرف نرخ فعلی تعرفه‌های خود را بدون هرگونه کاهشی حفظ کنند.
رئیس سازمان توسعه تجارت ایران افزود: برای تعیین 20 درصد اقلامی که به دلیل حساسیت، نرخ تعرفه آنها مشمول کاهش نخواهد شد، سازمان توسعه تجارت از سال 1399 جلسات متعددی را (بیش از 20 جلسه) با ذی‌نفعان متعدد این حوزه برگزار کرده و در خلال این جلسات ضمن تشریح موضوع، زمینه لازم را برای تشریک مساعی و تبادل نظر کارشناسی بین مدیران و کارشناسان دستگاه‌های ذیربط فراهم کرده و نهایتاً بر اساس نظرات واصله نسبت به تعیین 20 درصد کالاها به عنوان فهرست منفی اقدام کرده است.
پیمان‌پاک با بیان اینکه فهرست منفی شامل حدود هزار و 500 قلم از کدهای نظام هماهنگ کد‌گذاری کالاها (HS) است که در اختیار دستگاه‌های دولتی مربوطه و بخش خصوصی قرار گرفته است، گفت: این فهرست مبتنی بر نظرات و فهرست‌های درخواستی دستگاه‌های ذ‌ی‌ربط تنظیم شده است؛ سازمان توسعه تجارت ایران جز در مواردی که ضرورت‌های مذاکراتی اقتضا داشته از دخالت محتوایی در تعیین فهرست‌ها اجتناب کرده و دخالت‌های موردی خود را به رعایت معیارهای مذاکراتی ضروری مورد توافق محدود کرده است.
رئیس سازمان توسعه تجارت ایران از دستگاه‌های مربوطه خواست نسبت به بررسی فهرست منفی در اسرع وقت اقدام کرده و در صورتی که نظرات اصلاحی و تکمیلی ضروری در آن وجود داشته باشد،  نظرات خود را به سازمان توسعه تجارت ایران ارسال کنند.
او با اشاره به نشست پیش‌رو و  بررسی فهرست‌های کالایی در چهارچوب مذاکرات برای موافقتنامه تجارت آزاد با اتحادیه اقتصادی اوراسیا از دستگاه‌های دخیل درخواست کرد پیشنهادات و نظرات کارشناسی خود را در این زمینه با فوریت اعلام کنند.
این فهرست در اختیار رئیس اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی ایران، معاون توسعه بازرگانی وزارت جهاد کشاورزی، معاون وزیر و رئیس سازمان غذا و دارو، معاون امور صنایع عمومی، وزارت صنعت، معدن و تجارت، معاون امور صنایع، ماشین‌آلات و تجهیزات، وزارت صنعت، معدن و تجارت و معاون صنایع حمل و نقل، برای بررسی و اعلام نظرات پیشنهادی قرار گرفته است.
با توجه به اینکه موافقتنامه‌های تجاری نقش مهمی در کاهش موانع تجارت فیمابین ایفا می‌‌کنند، سازمان توسعه تجارت با جدیت این مذاکرات را دنبال می‌‌کند. موافقتنامه فعلی بین ایران و اتحادیه اقتصادی اوراسیا در سال اول اجرای خود باعث شد میزان صادرات اقلام تحت پوشش این موافقتنامه به اوراسیا 83 درصد افزایش پیدا کند.
آن گونه که گمرک اعلام کرده است حجم تجارت ایران با کشورهای عضو اتحادیه اقتصادی اوراسیا در ۱۱ ماه امسال به پنج میلیارد و ۳۴ میلیون و ۹۴ هزار دلار رسید که نسبت به مدت مشابه پارسال ۴۸ درصد افزایش یافته است. در ۱۱ ماهه امسال صادرات ایران به کشورهای عضو اتحادیه اقتصادی اوراسیا افزون بر یک میلیارد و ۸۴ میلیون و ۴۲۴ هزار دلار شده که در مقایسه با مدت مشابه سال گذشته ۱۵ درصد رشد داشته است.از کشورهای عضو به ترتیب فدراسیون روسیه با ۵۴۷ میلیون و ۹۱۸ هزار دلار، ارمنستان با ۲۷۸ میلیون و ۷۲۶ هزار دلار، قزاقستان با ۱۶۷ میلیون و ۴۶۶ هزار دلار، قرقیزستان با ۷۴ میلیون و ۸۳ هزار دلار و بلاروس با ۱۶ میلیون و ۲۲۹ هزار دلار به ترتیب در مقام نخست تا پنجم کشورهای مقصد کالاهای صادراتی ایران قرار گرفته‌اند. در همین مدت واردات ایران از کشورهای عضو اتحادیه اقتصادی اوراسیا به سه میلیارد و ۹۴۹ میلیون و ۶۶۹ هزار دلار رسیده که در مقایسه با مدت مشابه سال گذشته ۹۵ درصد رشد داشته است.در بین کشورهای عضو اتحادیه اقتصادی اوراسیا، به ترتیب فدراسیون روسیه با سه میلیارد و ۵۷۰ میلیون و ۱۷۱ هزار دلار، قزاقستان با ۳۴۲ میلیون و ۳۴۹ هزار دلار، بلاروس با ۲۷ میلیون و ۷۷۳ هزار دلار، ارمنستان با هفت میلیون و ۷۶۹ هزار دلار و قرقیزستان با یک میلیون و ۶۰۶ هزار دلار، اولین تا پنجمین مبدأ کالاهای وارداتی ایران بوده‌اند.
هادی تیزهوش تابان، رئیس اتاق بازرگانی ایران و روسیه با بیان اینکه همکاری با اتحادیه اقتصادی اوراسیا یک موقعیت خاصی نصیب کشورمان  کرده و باید از فرصت پذیرش ایران به عنوان میهمان جهت عضویت دائم در این بلوک اقتصادی منطقه‌ای استفاده کنیم، گفته بود: باید توجه داشت همکاری با اتحادیه مزبور، یعنی فراهم شدن شرایطی به منظور ورود کشورمان به این بازار بزرگ، بازاری که یکی از اعضای اصلی و محوری آن روسیه است، در نتیجه باید با همکاری و همدلی ملی، جهت استفاده حداکثری تولید کنندگان و بازرگانان داخلی گام برداریم.
او با تأکید بر ظرفیت‌ها و مزیت‌های متعددی که مناطق آزاد کشورمان برخوردار هستند، این مناطق را فرصتی جهت گسترش مبادلات اقتصادی با کشورهای منطقه و بویژه اوراسیا اعلام کرده و گفته بود: منطقه آزاد انزلی به دلیل موقعیت ژئواستراتژیک خود در دریای خزر و نزدیکی به پایتخت کشور و قرار گرفتن در استان گیلان که از سابقه خوبی در عرصه مبادله با کشورهای حوزه دریای خزر و قفقاز برخوردار می‌‌باشد می‌‌تواند به عنوان دروازه ورود به اوراسیا برای ایرانیان و معبر اصلی ورود به بازارهای ایران و جنوب آسیا برای اعضای اتحادیه اوراسیا به ایفای نقش بپردازد.
او افزوده بود: مناطق آزاد شمالی و جنوبی ما مکمل یکدیگر در عرصه بهره‌برداری حداکثری از منافع همکاری ما با اتحادیه اقتصادی اوراسیا می‌‌باشند و این همگرایی باید در قالب راهبردی جامع که یکدیگر را نقض نکرده به اجرا درآید، بی تردید مناطق آزاد ایران می‌‌توانند در کاهش هزینه‌های تولیدی و تجاری‌سازی صادرات محصولات کشاورزی و صنعتی ما به بازارهای منطقه‌ای با تکیه بر مزیت‌ها و معافیت‌های قانونی خود و همچنین قرار گرفتن در مسیر کریدورهای بین‌المللی، نقش محوری ایفا کنند.