تصویری از هوشمندی های یک فرمانده شهید

فیلم «منصور» نگاهی به زندگی شهید سرلشکر منصور ستاری، فرمانده نیروی هوایی ارتش جمهوری اسلامی ایران دارد. با تماشای فیلم منصور تصمیم گرفتم شخصیت ترسیم شده از این شهید ارجمند را از دیدگاه روانشناسی، بویژه از دیدگاه مهارت‌های زندگی، جرأتمندی، قاطعیت و حل مسأله معرفی و پیشنهاد کنم.
این فیلم، ایام پس از شروع جنگ تحمیلی بین ایران و عراق را روایت می‌‌کند. سکانس اول فیلم، با صحنه ناله و شیون افراد محلی که عزیزان‌شان را در بمباران عراقی‌ها از دست داده‌اند، شروع می‌‌شود و شهید ستاری و مقامات نیروی هوایی برای دلجویی از بازماندگان حمله عراقی‌ها در صحنه حاضر می‌‌شوند.
در طول داستان شاهد هستیم که فرمانده نیروی هوایی با وجود تذکرات مقامات محلی برای حفظ جان خود، در آنجا حاضر می‌‌شود. با اینکه مردم داغدار از آنها روی بر‌می‌گردانند و سنگ‌پرانی می‌‌کنند، این اتفاقات مانع حضور وی در صحنه نمی‌شود. تیمسار ستاری جرأتمندانه و مسئولیت‌پذیرانه همه مصائب را به جان می‌‌خرد و میان مردم می‌‌رود و پس از عرض تسلیت به آنها، به یکی از مقامات مسئول می‌‌گوید: «خیلی بد است که مسئولیت سقوط شهر را گردن ما انداختید.» این جمله کوتاه، در واقع به اشتراک گذاشتن هیجان، احساس و فکر تیمسار ستاری، با فرد مقابل است؛ مهارتی که اغلب در فرهنگ‌های شرقی، آموزش و تمرین داده نمی‌شود.
از دیگر جلوه‌های رفتار قاطعانه و جرأتمندانه شهید ستاری این است که با صراحت لهجه به معاون شرکت مسئول تعمیرات می‌‌گوید: «به رئیستون بگویید ستاری گفت، تا زمانی که حداقل نصف این هواپیماها تعمیر نشوند، نیروی هوایی یک دلار هم پرداخت نخواهد کرد.» اما درس آموختنی این رفتار، برای ما که همواره تعارفات ورد زبانمان است، چیست؟ در واقع ما در اینجا رفتاری به دور از تعارف را شاهد هستیم. تیمسار ستاری به‌صراحت، تکلیف و موضع خودشان را با عملکرد طرف مقابل روشن می‌‌کنند. این یک مهارت بسیار کارساز و کاربردی برای هر فردی در زندگی روزمره است که بتواند با طرف مقابل خود به‌صراحت پیرامون مسائل مختلف چون مسائل مالی، اخلاقی و... مذاکره، تبادل نظر و اتمام حجت کند.
در قسمتی دیگر از فیلم، شهید ستاری در نشستی که با دلال ترک برای تهیه هواپیما از اوگاندا داشته، می‌‌گوید: «ما حتما باید هواپیما‌ها را ببینیم و از سلامت آنها مطمئن شویم؛ چرا که شرایط مالی‌مان جوری نیست که ریسک کنیم؛ بنابراین سرهنگ غلام‌پور را به منظور بررسی می‌‌فرستم.» با اینکه سنت تعارف در فرهنگ ما، سنتی پسندیده و غالباً حاکی از احترام است، گاهی در شرایط حیاتی گرفتار تعارفات شدن، مشکل‌آفرین است.
نکته بسیار جالبی که در سراسر فیلم به‌خوبی دیده می‌‌شود، تمرکز بر «حل مسأله» توسط تیمسار ستاری است؛ آن هم در شرایطی که بدترین فشارها به سیستم نیروی هوایی وارد می‌‌شود. او رویکرد «جرأتمند» و «مسئول» را انتخاب و با مسائل به صورت کاملاً «فعالانه» برخورد می‌‌کند. در حالی که می‌توانست مسئولیت شرایط موجود را به گردن دیگران بیندازد. رویکرد ستاری در گذر هوشمندانه و «راه‌حل محور» از مصائب مادی و معنوی در این فیلم، ستایش‌برانگیز است.
در اغلب سکانس‌های فیلم، به‌درستی شاهد رفتار جرأتمندانه تیمسار ستاری هستیم، دیالوگ‌ها بسیار کوتاه و قدرتمندانه ادا می‌‌شوند. در علم روانشناسی هم  بیان می‌‌شود، کلامی اثربخش است که کوتاه و دارای استدلال باشد.
روشن است که رفتار جرأتمندانه گاه تبعاتی دارد. در این فیلم هم از ابتدای فیلم که تیمسار ستاری تصمیم می‌‌گیرد در برابر سیستم ناسالم و فاسدی بایستد که هدف و منافعش در خرید از خارج  است، به شیوه‌های مختلف تحت فشار قرار می‌‌گیرد و تهدید می‌‌شود؛ اما با آگاهی از همه این تبعات، در مسیر خود پیش می‌‌رود و در نهایت به نتیجه‌ای خیره‌کننده می‌‌رسد.