تأمین 90 درصد روغن کشور همچنان از خارج

گروه اقتصادی / دانه‌های روغنی از مهم‌ترین کالاهای اساسی است که همواره حجم قابل توجهی از واردات کل کشور به روغن خام و دانه‌های روغنی اختصاص می‌یابد. در همین راستا برآورد شده بود طی برنامه‌ای 10 ساله و تا سال 1404 تولید دانه‌های روغنی به خودکفایی 70 درصدی برسد اما این سیاستگذاری رشد قابل اعتنایی نداشت و میزان خودکفایی در تولید روغن طی سال‌های اخیر از 16 درصد به 10 درصد رسید. رسیدن به خودکفایی در دانه‌های روغنی به اندازه‌ای دارای اهمیت است که رهبر معظم انقلاب در ابتدای سال‌ جاری بر رسیدن به این مرحله تأکید کردند و متذکر شدند: «باید در بحث دانه‌‌های روغنی بویژه کلزا به خودکفایی رسید.» به تازگی علی قاسمی، مشاور وزیر جهاد کشاورزی در گفت‌و‌گویی توجه به افزایش تولید داخلی و قطع وابستگی به واردات دانه‌های روغنی را از مهم‌ترین اولویت‌های کشور خوانده و افزوده است: «حدود ۹۰ درصد از نیاز کشور به روغن از خارج از کشور تأمین می‌شود و خودکفایی فعلاً صورت نگرفته است.» نیاز کشور به روغن خام سالانه حدود یک میلیون و 400 هزار تن است و همان طور که ذکر شد 90 درصد روغن و دانه‌های روغنی مورد نیاز کشور از طریق واردات تأمین می‌شود که متأسفانه یکی از وابسته‌ترین محصولات کشاورزی به واردات محسوب می‌شود. کلزا مهم‌ترین محصول در کاشت دانه‌های روغنی است که  سال زراعی 1401-1400  حدود 270 هزار هکتار کشت شده و متوسط عملکرد این حجم از سطح زیر کشت  حدود 1300 کیلوگرم است. این در حالی است که سطح زیرکشت کلزا در سال زراعی گذشته 220 هزار هکتار و سطح قابل برداشت آن  حدود 178 هزار هکتار بوده است. همین مقایسه حاکی از آن است ، سطح زیر کشت کلزا به‌عنوان مهم‌ترین محصول در تولید دانه‌های روغنی رو به رشد بوده است،به طور میانگین سالانه فقط 150 هزار تن روغن که معادل 10 درصد از نیاز داخل کشور است به تولید می‌رسد که با برنامه‌های توسعه‌ای کشت دانه‌های روغنی می‌توان تولید 10 درصدی را به 50 درصدی رساند. وزارت جهاد کشاورزی در دولت سیزدهم یکی از مهم‌ترین سیاست‌های خود را رسیدن به خودکفایی 50 درصدی دانه‌های روغنی تا سه سال آینده قرار داده است. در همین راستا نیز محمد قربانی معاون برنامه‌ریزی و اقتصادی وزیر جهاد کشاورزی وعده داده است  با ارائه تسهیلات ارزان قیمت در قالب بسته‌های حمایتی از کشاورزان تا سه سال آینده، خودکفایی 50 درصدی در تولید این محصول مهم محقق شود.
اقدامات دولت برای افزایش تولید دانه‌های روغنی
دولت به تازگی از اجرای الگوی کشت رونمایی کرد که نقطه عطفی در تولید محصولات کشاورزی و حمایت از کشاورزان محسوب می‌شود. یکی از اهداف اجرای این الگو توسعه کشت دانه‌های روغنی است تا به این واسطه سطح وابستگی به واردات  کاهش یابد. از سوی دیگر وزارت جهاد کشاورزی اقدام به افزایش نرخ خرید تضمینی دانه‌های روغنی از جمله کلزا، سویا، آفتابگردان، کنجد و سایر دانه‌های روغنی کرد و قیمت آن را از 7 هزار و 500 تومان به 23 هزار و 500 تومان افزایش داد تا با این رشد نرخ خرید تمایل بیشتری برای تولید دانه‌های روغنی در کشور ایجاد شود. علاوه‌ برموارد فوق، دولت با اعطای یارانه کشت 200 میلیارد تومانی سویا گام دیگری  برای رسیدن به افزایش تولید دانه‌های روغنی برداشته است، به طوری که به ازای هر هکتار کاشت سویا، سه میلیون تومان پرداخت و سه میلیون تومان هم پاداش بهره‌وری برای افزایش عملکرد پرداخت می‌شود. دولت با توجه به نیاز کشور به استفاده از محصولات اساسی و اعلام بموقع قیمت خرید تضمینی، مشوق پرداخت یارانه بلاعوض را برای حمایت بیشتر از تولید داخلی و کشاورزان و حمایت از توسعه دانه‌های روغنی درنظر گرفته است تا کشور را در جهت تولید بیشتر و تأمین امنیت پایدار غذایی کشور از طریق ترغیب و تشویق کشاورزان هدایت کند. تأکید ویژه رهبر معظم انقلاب بر خودکفایی در تولید دانه‌های روغنی و هدفگذاری مسئولان وزارت جهاد کشاورزی برای نزدیک شدن به این رتبه می‌تواند عقب‌ماندگی تاریخی در این حوزه را جبران کند و کشور را به وضعیت قابل قبولی در حوزه تأمین روغن برساند. از سوی دیگر با توجه به اینکه دیگر ارز 4200 تومانی به واردات روغن و دانه‌های روغنی اختصاص پیدا نمی‌کند، موضوع حمایت از تولید داخلی، سهم بسزایی در کاهش قیمت تمام شده برای روغن پیدا می‌کند و اهمیت سیاستگذاری برای اجرای این طرح را بیش از گذشته آشکار می‌کند.