آیا ارمغان همه گیری، صلح است

باری آر پوسن
گروه جهان/ جنگ یک تجارت پرریسک و به‌طور بالقوه بسیار پرهزینه است. «جیئوفری بلینی»، تاریخ نگار در کتاب «دلایل جنگ» نوشته است که اکثر جنگ‌ها در مرحله آغازین یک ویژگی مشترک دارند و آن خوشبینی است. جنگاوران معمولاً در ابتدا درباره موفقیت‌های نظامی خود خوشبین و امیدوار هستند. هنگامی که نخبگان نظامی دو طرف یا تمام طرف‌ها از چیزی مطمئن هستند، مشتاق‌تر می‌شوند که آن چیز را شروع کنند و کمتر پیش می‌آید که درباره آن چیز گفت‌و‌گو کنند زیرا فکر می‌کنند با جنگیدن دستاورد بهتری خواهند داشت. برعکس، به صلح بدبینانه نگاه می‌شود. حتی بدبین بودن یک طرف به جنگ می‌تواند کمک‌کننده باشد: آن طرف بدبین برای مذاکره مشتاق‌تر خواهد بود و حتی ممکن است یک توافق نامطلوب را فقط برای جلوگیری از بروز جنگ بپذیرد. اما هنگامی که یک طرف در میدان جنگ یک پیشروی ناگهانی و چشمگیر می‌کند این منطق ممکن است از بین برود: طرف خوشبین به جنگ با افزودن سریع بر خواسته‌های خود حتی فرصت مذاکره را به طرف بدبین به جنگ نمی‌دهد. برخی تحلیلگران نگران هستند به‌خاطر همه‌گیری ویروس کرونا در جهان بین روابط چین و ایالات متحده اتفاق‌های اینچنینی رخ دهد. ایالات متحده در حال حاضر دارد یک بحران داخلی را تجربه می‌کند و برخی می‌ترسند، چین همه‌گیری ویروس کرونا را امتیازی برای خود تلقی کند و قدرت نظامی را در غرب اقیانوس آرام به‌کار گیرد.
اما آنچه که از دید این تحلیلگران دور مانده است، این است که کووید 19 تمام قدرت‌های بزرگ و متوسط را کم و بیش به یک اندازه تضعیف کرده است و هیچ کشوری از این همه‌گیری امتیاز و بهره معناداری در قبال دیگر کشورها نمی‌برد. تمام کشورهای جهان دلیل کافی برای بدبین بودن به توانایی‌های نظامی خود و آمادگی کلی‌شان برای آغاز جنگ دارند.
محققان بارها و بارها مستندسازی کرده‌اند که چگونه جنگ شرایط لازم برای شیوع بیماری‌ها چه در میان نظامیان و چه در میان شهروندان گرفتار در جنگ را فراهم می‌کند. اما به ندرت می‌توان یک مطلب مستند یافت که نشان دهد همه گیری‌ها باعث بروز جنگ شده‌اند یا در میانه یک بیماری همه گیر یک جنگ آغاز شده است. این موضوع که بیماری مارش‌های جنگی را کند می‌کند تا حدی به این خاطر است که جنگ وابسته به نیروی انسانی است. هنگامی که افراد بیمار هستند در میدان جنگ خوب عمل نخواهند کرد. بروز بیماری در ارتش در سال‌هایی که منتهی به جنگ جهانی اول شد، خسارات زیادی به کشورها زد و ارتش‌ها بیش از آنکه در جنگ نیروهایشان را از دست بدهند بر اثر بیماری آنها را از دست می‌دادند. همین حالا هم همه گیری‌ها برای ارتش یک تهدید جدی است و به‌عنوان نمونه در ناوهای هواپیمابر ایالات متحده و فرانسه صدها تن از نظامیان این دو کشور آلوده به ویروس کرونا شده‌اند. البته در زمان‌های همه گیری، جنگ‌های زمینی در مناطق شهری همچنان بیشترین خطر را برای نظامیان دارد. جنگ‌های زمینی که در حال حاضر در جهان وجود دارد در شهرهای کشورهای فقیر است. کشورهایی که منابع بهداشت عمومی کمی دارند یا اصلاً این منابع را ندارند. جنگ‌های زمینی همچنین معمولاً اسیر و زندانی دارند و هر کدام از این اسرا و زندانیان می‌تواند آلوده به ویروس و بیماری باشند. یک واکسن ممکن است سرانجام تمام این مشکلات را حل کند اما احتیاط بیش از حد احتمالاً مانع خواهد شد که واکسن تولیدی بسرعت مورد استفاده قرار بگیرد.
مهم‌ترین دلیل که بیماری مانع بروز جنگ می‌شود اقتصاد است. حتی چین که توانسته روند همه‌گیری ویروس کرونا را کنترل کرده و کاهش دهد و اقتصاد خود را بازگشایی کند تا سال‌ها بعد از این همه‌گیری آسیب خواهد دید. این همه‌گیری به تولید ناخالص داخلی چین در سه ماهه اول 2020 بشدت آسیب زده و به 40 سال رشد مداوم اقتصادی این کشور پایان داده است. شرکای تجاری چین هم به خاطر اینکه برای بسیاری از تجهیزات لازم مقابله با ویروس کرونا به چین وابسته بودند، آسیب جدی دیده‌اند و مطمئناً واردات خود را کاهش خواهند داد. چین که یک کشور متکی به صادرات است از این پس مجبور خواهد بود به بازارهای داخلی خود اتکا کند؛ اتفاقی که سال‌ها قبل از سوی پکن تجربه شده بود اما موفقیت محدودی داشت. حتی پس از آنکه واکسن کووید 19 کشف شود و به تولید انبوه برسد مشکلات اقتصادی جهان برای سال‌ها بعد باقی خواهد ماند. کشورها از این بحران با بدهی‌های کلان خارج خواهند شد و سال‌ها باید این بدهی‌ها را بپردازند و همین مسأله یک دلیل دیگر برای بدبین بودن به آغاز جنگ است.
منبع: Foreign Affairs