حس ترحم به جامعه معلولان وجود نداشته باشد

احمد ارجمندی: جامعه معلولان از نگاه ترحم‌آمیز خسته شده است. عموماً ما در سریال‌ها و فیلم‌هایی که می‌بینیم، معلولان بدبخت و بیچاره هستند و هر آدمی که بد بوده و خدا می‌خواسته که او را تنبیه کند به شکل معلول نشان داده می‌شود.
در همین راستا جامعه معلولان به صداوسیما و همچنین وزارت ارشاد نامه نوشته و بیانیه داده است اما آنها اهمیتی به این موضوع نداده‌اند و این روال همچنان تکرار می‌شود و ادامه دارد. دوست داشتم این دلسوزی و حس ترحم به جامعه معلولان وجود نداشته باشد و در پایان این نمایشنامه هم که روح این معلول خرابکار از بدنش جدا می‌شود، می‌بینیم که یک روح سالم دارد و مثل دیگران است اما در این بدن گیر
کرده است.
بخشی از گفت‌وگوی این کارگردان با ایران تئاتر

متن «قند خون» پایان خوشی دارد

لیلی عاج: در مورد نمایشنامه «باباآدم»؛ در کاراکترها، شخصیت و محتوای نمایشنامه تغییر ایجاد نمی‌کردم اما شاید ریتم آن را تغییر می‌دادم چون می‌دانم در ساختاری که برای نمایشنامه تعریف کردم همه‌چیز سر جای خود قرار دارد اما الان وقتی به نمایشنامه «قند خون» نگاه می‌کنم، می‌بینم نسخه چاپ‌شده «قند خون» پایان خوشی دارد، کارگرها امیدوار هستند و نمایش با حال خوبی تمام
می‌شود.
شاید بعد از چهار سال وقتی به آن نگاه می‌کنم، می‌بینم هیچ اتفاق خوشایندی برای کارگرها نیفتاده است و همچنان اوضاع معیشتی‏ شان خیلی بد است، با اطمینان می‌گویم که پایان نمایش را اگر امکان داشت تغییر می‌دادم و تلخ و گزنده می‌کردم.
بخشی از گفت‌وگوی این کارگردان با ایران تئاتر

آرمان راهگشا
خبرنگار
بعد از تماشای نمایش «ننه مده‌آ» در جشنواره
سی ‌و هشتم، بار دیگر این گروه خلاق فسایی با خوانشی ایلیاتی از هملت شکسپیر قدم به جشنواره چهلم نهاده و به واقع یکی از اتفاقات قابل اعتنای این رخداد هنری را رقم زده. چه در اجرا و چه در صحنه‌آرایی و تلفیق فضاها و موقعیت‌ها، نمایش «هَملُر بیژنی» خلاقانه عمل می‌کند و به قولی از یک منظر محلی به چشم‌اندازی بین‌المللی پل می‌زند. جشنواره تئاتر فجر آنگاه که گشوده به اجراهایی این چنین باشد و محلی برای معرفی جوانان پرشور و پیگیر گوشه و کنار کشور، به واقع که به اهداف عالیه خویش نزدیک شده و به دیگر سخن، امکانی است برای کشف استعدادها و مواجهه گروه‌های نمایشی مختلف با رویکردها و شیوه‌های اجرایی متفاوت. امید است این گروه فسایی فرصت یابد که مدتی در تالار اصلی تئاتر شهر، اجرای «هَملُر بیژنی» را به صحنه آورد و نمایشی از رنگ و موسیقی و موسیقی را به آنان عرضه دارد. گفت‌وگو با آژمان بیژنی‌نسب به شکل کتبی صورت گرفت و پاسخ‌ها به نظر بیش از اندازه کوتاه می‌نماید.
  درباره ایده‌‌ای که به «هَملُر بیژنی» منتهی شد توضیح بدهید. نسبت نمایش‌نامه‌ای که یوسف شکوهی نوشته با هملت شکسپیر چگونه برقرار می‌شود.
 ایده اولیه در مواجهه با کتاب «هملت از زبان مردم کوچه و بازار» نوشته  «شل سیلور استاین»به وجود آمد. در ادامه خوانشی متفاوت و برگرفته از اتفاقات تاریخی «ایل خمسه» در زمان قاجار مد نظر قرار گرفت، اما در نهایت کلیت نمایشنامه هملت شکسپیر  در ساختار دراماتیکی آن حفظ شده است.
به نسبت نمایش «ننه مده‌آ» با گروه بزرگ‌تری کار کرده‌اید و می‌توان گفت که اجرای «هَملُر بیژنی» قدمی رو به جلو است، اما این اجرا اندکی از محلی بودن فاصله گرفته و کمابیش می‌خواهد خود را در استاندارد جهانی تعریف ‌کند. آیا این یک تغییر استراتژی است؟
 خیر، این جهان بینی و خوانش یک استراتژی است که طی سالیان متمادی شکل گرفته و تولید هر اثر جدید تلاشی است برای رسیدن به استانداردهای جهانی.
بازخوانی هملت در اجرایی که شما تدارک دیده‌اید خلاقانه است. می‌شود گفت با نمایشی روبه‌رو هستیم که مقهور متن اصلی نشده و خوانشی یکسره متفاوت ارائه می‌دهد. در این باره توضیح دهید.
 همین زاویه دید متفاوت است که اثر را متمایز می‌کند. تمام تلاش من در این راستا بود که خوانشی بومی و ایلیاتی از هملت شکسپیر داشته باشم.
تئاتر کار کردن در جغرافیایی مثل فسا چگونه است؟ چه امکان‌ها و چه محدودیت‌هایی پیش‌ روی گروه‌های اجرایی است؟ منظورم بیشتر نوعی قیاس با تئاتر مرکز در تهران است.
فاصله تئاتر در تهران با شهری چون فسا از زمین است تا آسمان. بی‌هیچ تجهیزات سخت افزاری و حرفه‌ای، اما دارای انجمن نمایشی پویا، همدل، پرکار، مقاوم و مدام.
از پروژه‌های آتی گروه خود بگویید. آیا همچنان همین فرم اجرایی ادامه خواهد داشت و مواجهه با متون کلاسیک تاریخ درام و بازخوانی آنان مد نظر خواهد بود؟
  بله. همچنان با جهان بینی خودمان تلاش داریم تا همین مسیر را پر قدرت‌تر و دغدغه‌مندتر ادامه دهیم. و پروژه آتی گروه نیز مجموعه‌ای از داستان‌های «محمد بهمن بیگی» به نام «ایل من بخارای من» خواهد بود که به مراتب اثری بسیار بسیار سنگین است.

مسعود صفری
خبرنگار
نمایش «هملتک» اثر مهدی احمدی یکی از سه اثری بود که بواسطه جشنواره استانی به دبیرخانه فجر معرفی شد. یکی از آثار که در جشنواره استانی خراسان‌رضوی تندیس کارگردانی را هم گرفته بود، اساساً به فجر راه نیافت. یکی مشروط به جشنواره آمد؛ اما هملتک توانست در مسیر هموارتری جای خودش را در جدول این دوره از جشنواره باز کند. اگر مصاحبه را بخوانید بلافاصله درخواهید یافت که مهدی احمدی بسیار جوان است. آن‌طور که خودش می‌گوید شروع علاقه‌اش از بازیگری بوده است. آرزوهای بزرگ در سر دارد. از جمله آ‌نکه قصد دارد با این اثر مردم جهان را با نمایش‌های ایرانی آشنا کند.

مهدی احمدی، تئاتر را از کجا شروع کرد؟
متولد ۷۸ و‌ زاده مشهد هستم. علاقه شخصی من به تئاتر از دوران دانش‌آموزی شروع شد و پس از چند سال تحصیل و دوری از نمایش‌های مدارس، پدرم علیرضا خان، مادرم طاهره بانو و خواهرم مریم جان به من یادآوری کردند که چقدر به این هنر علاقه دارم و حمایتشان را تا همین لحظه از من دریغ نکردند. از سال ۹۲ به‌صورت حرفه‌ای آموزش بازیگری دیدم و سال ۹۶ برای فراگیری آکادمیک بازیگری به همراه خانواده به تهران مهاجرت کردیم و من رسماً دانشجوی کارشناسی بازیگری شدم. «هملتک» به‌صورت حرفه‌ای و خارج از فضای دانشگاهی دومین کاری که کارگردانی کردم محسوب می‌شود. قبل از آن هم در جشنواره اندیشه مطهر نمایشنامه‌ای با نام «مستند محمود‌ آقا» را کارگردانی کردم که نامزد جایزه کارگردانی و طراحی صحنه شد. در دانشگاه هر ترم یک تئاتر آماده می‌کردم و در پایان ترم به سایر دانشجوها ارائه می‌دادم البته این به دروسی که پاس می‌کردم هیچ ارتباطی نداشت. فقط عارفانه می‌خواستم کار کنم.
ایده اولیه نمایش هملتک از کجا شکل گرفت؟
یک ارائه پایان ترم برای درس کارگاه بازیگری و کارگردانی پیشرفته.
برای تولید این نمایش چه پروسه‌ای طی شد؟
نمایشنامه هملتک برای حضور در بیستمین جشنواره نمایش‌های آیینی و سنتی تأیید شد و از آنجایی که من در مشهد ارتباطات بیشتری نسبت به تهران داشتم ترجیح دادم این اثر را در مشهد آماده و به تهران ارائه دهم. یک روز اتفاقی به انجمن هنرهای نمایشی رفتم و متوجه آغاز ثبت‌نام جشنواره تئاتر استانی شدم. با تردید فرم حضور در جشنواره را پر کردم. بعد از بازبینی آثار، نتایج اعلام شد و نام هملتک در لیست آثار به چشمم خورد. دور از انتظارم نبود چرا‌که ماحصل تفکر پشت متن، کارگردانی و تلاش بی‌دریغ گروهم دیده شده بود و سرانجام بعد از دو اجرا در جشنواره، هملتک با شش جایزه و معرفی به جشنواره تئاتر‌فجر، پرافتخارترین اثر سی‌ویکمین جشنواره تئاتر استانی خراسان‌رضوی شد. ۷ ماه دوری از خانه (تهران) به همراه یک دوست همیشه همراه یعنی امید علیزاده که طی این چهار سال در تمامی کارهای من مشاور، طراح گریم و طراح لباس بوده و ثابت کرده که همراه و همکار حرفه‌ای و درجه یکی است بالاخره ثمره داد و هملتک به چهلمین جشنواره تئاتر فجر راه یافت.
آیا در‌ پروسه تولید و تمرین و آماده‌سازی، ایده اولیه دگرگون شد؟
ایده کلی خیر. تنها تغییر نمایشنامه این بود که ابتدا با دو پرسوناژ نوشته شده بود، درحالی که بعد از پذیرفته شدن اثر در جشنواره استانی، هشت بازیگر به کار اضافه شد و خانواده «هملتک» گسترش یافت.
نمایش دربرگیرنده چه موضوعاتی‌ است؟
داستان، همان روایت شاهکار ادبی ویلیام شکسپیر یعنی «هملت» است. با این تفاوت که «هملتک» به شیوه نمایش‌های ایرانی اجرا می‌شود. این نمایش‌ها اعم از پرده‌خوانی، تخته‌حوضی، تعزیه‌خوانی، خیمه‌شب‌بازی و نقالی است. در عین حال رگه‌هایی از کلاسیک و مدرنیسم در آن وجود دارد که آن را به یک اثر پست‌مدرن تبدیل می‌کند.
با توجه به اینکه در شیوه اجرایی خودت از سنت‌های نمایش‌ ایرانی وام گرفته‌ای، در این‌‌باره قدری صحبت می‌کنید؟
مدتی بود علاقه‌مند شده بودم به نمایش‌های ایرانی و با تمام وجود می‌خواستم نمایش‌های آیینی و سنتی کار کنم. به فراموشی سپرده شدن این گونه از نمایش‌ها را به چشم می‌دیدم، بنابراین خود را درقبال این‌گونه از نمایش‌ها مسئول دانستم. پس ایده‌ای به ذهنم رسید تا هم مردم ایران را با آثار شاخص ادبیات نمایشی جهان و هم مردم جهان را با نمایش‌های ایرانی آشنا کنم. این شد که ناگهان شبی هملت خودش را در دفترم و در میان نمایش‌های ایرانی دید.
و به‌عنوان آخرین سؤال، از نظر شما تفاوتی هست میان زیست کسی که در خراسان هست با مثلاً تهران؟ می‌خواهم بگویم فکر‌ می‌کنید اگر این نمایش در تهران تولید می‌شد بازهم این فرم را به خود می‌گرفت یا چه تفاوت‌هایی نسبت به این اجرا حاصل می‌شد؟
قطعاً تفاوت‌هایی وجود دارد میان شهری مثل مشهد و تهران، اما من خودم را درگیر این چیزها نکردم و نگذاشتم مشکلات به هملتک لطمه‌ای بزند. من در راستای هملت شکسپیر تا آنجا که توانسته‌ام سعی کردم به متن اصلی لطمه‌ای وارد نشود و درد‌های مردم جامعه را نیز بازگو کردم. با وجود همه سختی‌ها و دوری‌هایی که از خانه و خانواده داشتیم با مشکلات بسیاری روبه‌رو بودیم و پس از گذشت دو‌ماه هنوز کمک‌هزینه ناچیز آثار شرکت‌کننده در جشنواره استانی پرداخت نشده است.

احسان گرایلی
کارگردان تئاتر
پیش از هر چیز خیلی خوشحال بودم از اینکه این نمایش در روزهای اجرا با چنین استقبالی مواجه شده بود. استقبال گسترده‌ای که امکان تهیه بلیت را حداقل یکی دو هفته به تعویق می‌انداخت و این تجربه، دیریاب بود برای من در تئاتر و چقدر حال خوبی دارد در یک سالن مملو از جمعیت نمایشی را به تماشا بنشینی. نمایشی که در نگاه نخست طراحی صحنه و لباسی خوب و هماهنگ و خلاقه دارد. احتمالات، محاکات کتابخانه‌ای‌ است که قرن‌ها پرورده شده است، بزرگ و بزرگ‌تر شده است. روایت قومی که در طی این اعصار تولید دانش کرده است و به قول نویسنده کتاب‌های کلفت و نازک به قفسه‌های این گنجینه افزوده است؛ اما نتوانسته تولید آگاهی کند. دانش به منزله‌ علم به پیشنهاد احتمالات نتوانسته منجر به آگاهی به مثابه یک کنش مسئولانه‌ اجتماعی و عمل بخردانه‌ای بشود. نقطه‌ جذاب عزیمت نمایش احتمالات اینجاست. ما را با خود به سطرهای پراکنده‌ای از این جریان تولید اندیشه می‌برد. نمایش برای ما انبوهی از کلمات درهم ریخته‌ معلقی‌ است که در فضا شناورند. کلماتی که تلاش می‌کنند تجسد پیدا کنند و روایتی واحد را ایجاد و معنایی خلق کنند. نمایش احتمالات به قلم شیرین و جوان‌ علی‌شمس، تلاش می‌کند کلمه را بازشناسی کند و روایت را باز‌تولید. برای همین است که ما را، با سطحی از دانش، در مواجهه‌ دیگرگونه‌ای با قصه‌های آشنا، دعوت می‌کند که با کلمات، آدم‌های نمایش را از برخورد و درهم‌آمیختگی با آنچه تاریخ است، شناسایی و پیگیری کنیم. یکی از اصلی‌ترین نقدهای جامعه‌ای که احتمالات در آن نفس می‌کشد، وجود مردمی هستند که حافظه‌ تاریخی ندارند. ما اگر بلد بودیم تاریخ را درک می‌کردیم تاریخ را؛ تاریخ در ما هی به هی نمی‌زایید. مَثلی داریم، که آدم عاقل از یک سوراخ دو بار گزیده نمی‌شود. این مثل یعنی خیلی‌ها دارند هی به هی گزیده می‌شوند و کلمات مَثل، هی به هی دارند تلاش می‌کنند تجربه‌ای را یادآوری کنند. تلاشی که از پی فراموشی، ناکارآمد باقی می‌ماند. احتمالات در کتابخانه‌ ملی اتفاق می‌افتد و با ذهن پرسشگری آغاز می‌شود که در پی یافتن پاسخی‌ است که او را در پرسش بعد فرومی‌غلتاند. انگار این کار غباری را از روی کلمات برمی‌دارد و رستاخیزی تازه آغاز می‌شود. سطور کتاب‌ها جان می‌گیرند و ما را به تماشای جان‌بخشی مردگانی دعوت می‌کنند که قرن‌هاست در گور خفته‌اند.
احتمال دارد نبارد
علی‌شمس در احتمالات گویی نقدی به فراموشی دارد. نقد به دانشی که به کنشی نینجامیده است. خود، آگاه است که این مسیر ناگزیر کتاب احتمالات علی‌شمس نیز هست. کتاب نازکی که عطفی هم ندارد و لابه‌لای این حجم عظیم کتاب‌های کتابخانه به فراموشی سپرده خواهد شد. اما امید دارد روزی جایی کسی سراغش را از کتابداری بگیرد. فارغ از اینکه این پیش‌فرض را بپذیریم یا نپذیریم، ما در این نمایش بیش از اینکه با احتمالات طرف باشیم، با امکانات مواجه می‌شویم. نمایش سعی می‌کند خلاقه باشد و با خلق تصاویر متکثر، رنگ‌های متنوعی ایجاد کند و ریتم را هدایت کند. اما گاهی این تلاش خلاقه بودن، بیش از حد به رخ تماشاگر کشیده می‌شود و هنوز خام و ناپخته در روند اجرا رها می‌شود. پیشنهادهایی که در بازی یک کاراکتر حتی نمایان شده و رها می‌شود. پیشنهادهایی که گاه کارگردان‌های دیگری را به یاد می‌آورد که آن تم را در اثر خود تنی‌تر کرده بودند. این ویژگی از متن به اجرا تحمیل می‌شود و کارگردان را مجبور به چنین طراحی می‌کند.
متن گاهی به چاهی که نقطه آغاز خود است فرو می‌غلتد، یعنی ادعای متن این است که تولید این دانش به مثابه علم که منجر به آگاهی اجتماعی نشده است تاریخی اسفبار را رغم می‌زند. اما گاهی کتاب احتمالات علی‌شمس خود در این چاه فرو می‌غلتد و کدو را ندیده وارد اسطبل می‌شود. و چراغی روشن نکرده رها می‌شود بی‌شک نویسنده‌ هوشمندی دارد احتمالات، که در سیر متن روندهایش را ناخودآگاه تصحیح می‌کند. اما نقدی که بر این اثر باقی می‌گذارد احساسی از آگاهی و دانش است و نه خودآگاهی دانش. متن جایی میان کاتب و مکتوب گیج می‌زند. پراکندگی روایات و جابه‌جایی از منظر نویسنده در مواجهه با روایات گاهی منطق خود را از دست داده یا حداقل امکان ارتباط با مخاطب را از دست می‌دهد. ولی مخاطب در برخورد با اثر، مقهور ادبیات آن می‌شود و احتمالی از معنا را متصور می‌شود. مخاطب بیشتر از معنا احساسی از معنا خواهد داشت. این مسأله در فرم اجرا، مسبب حسی از شلختگی و درهم‌ریزی است. اگر انتخاب‌ها کمی دقیق‌تر صورت می‌گرفت و فقط یک چیزهایی حذف می‌شد و مهار زیاده‌گویی کشیده می‌شد، هم متن و هم اجرا و در پی آن مخاطب فرصت تأمل بیشتری داشت. فرصتی که تصویرها را خواناتر می‌کرد و سکوت‌ها را شنیدنی‌تر. احتمالات برای من به تصویر کشیدن مواجهه‌ «ما»ی اجتماعی بود، با تاریخ و اندیشه‌مان. مواجهه‌ای از جنس همان پوستینی که اخوان ثالث می‌گوید برایمان از نیاکان باقی مانده است. اما خود گرفتار همان فریب آگاهی شده گاهی و زیاده تلاش می‌کند خودش را به رخ بکشد. فارغ از اینکه ببارد یا نبارد احتمالات پیشنهاد تأمل‌برانگیز و جذابی بود برای دیدن.

قادر آشنا گفت نمایش «تابوت»، کار مشترک کشور افغانستان و ایران، به ما درس علوم سیاسی داد. او تأکید کرد اگر بخواهیم از یکی از کار‌های ضدامپریالیستی چهلمین جشنواره بین‌المللی تئاتر فجر نام ببریم، همین نمایش است. به گزارش ایران تئاتر ،مدیرکل هنر‌های نمایشی، رضا بصیرت، مدیرعامل انجمن هنر‌های نمایشی، حجت‌الاسلام محمدمهدی بهداروند، مشاور عالی مدیرکل هنر‌های نمایشی و مژگان وکیلی، مدیر بین‌الملل اداره‌کل هنر‌های نمایشی روز شنبه ۲۳ بهمن، در طبقه پنجم ساختمان معاونت هنری با دو گروه حاضر از کشور افغانستان در چهلمین جشنواره بین‌المللی تئاتر فجر که اقدام به تولید دو اثر مشترک با ایران کرده‌اند، دیدار کردند.
سناتور حسینی، کارگردان نمایش «تابوت» در ابتدای نشست در صحبت‌های کوتاهی گفت: «بسیار خوشحالم که در این‌جا حضور دارم. من اصالتاً افغانستانی اما متولد ایران هستم. محل سکونت ما، استان سمنان است و همراه با چند نفر دیگر از اعضای گروه‌مان از سمنان به تهران آمده‌ایم اما دیگر اعضای گروه، ساکن تهران هستند. تمام تمرینات ما در تهران انجام شد و پیش از این در پردیس تئاتر شهرزاد روی صحنه رفته بودیم.» این کارگردان جوان افغانستانی ادامه داد: «صادقانه بگویم که من خود، کارگر ساختمان هستم و کار کردن در تهران برایم دشوار است. خودتان بهتر می‌دانید که هزینه‌ها، چه میزان بالاست و صادقانه می‌گویم اگر سالن شهرزاد با ما مساعدت نمی‌کرد شاید نمی‌توانستیم آن چند اجرای عمومی را هم روی صحنه ببریم.» نویسنده و کارگردان نمایش «تابوت» در پاسخ به سؤال قادر آشنا درباره تحصیلاتش گفت: «من تا سوم راهنمایی بیشتر نخوانده‌ام.»
عمادالدین تاجیک، کارگردان نمایش «کوه چهل‌دختر»، دیگر کار مشترک ایران و افغانستان که در چهلمین جشنواره بین‌المللی تئاتر فجر میزبان علاقه‌مندان شد، در ادامه گفت: «بسیار مفتخرم که کنار شما و در این جشنواره حضور داشتم. من کار تئاتر را از سال ۱۳۷۹ آغاز کردم و رشته تحصیلی‌ام خبرنگاری است، لیسانس خبرنگاری دارم و تحصیلات دانشگاهی‌ام را در هرات افغانستان انجام داده‌ام. ما سال‌هاست که در حال تئاتر کار کردن با بچه‌های افغانستان هستیم و در مؤسسه «مام میهن» علاوه بر تدریس تئاتر، بازیگرانی را به پروژه‌های سینمایی معرفی می‌کنیم.» تاجیک با بیان این‌که این نمایش پیش‌تر در تماشاخانه خصوصی مهرگان روی صحنه رفته است، ادامه داد: «شیوع کرونا، منجر به اجرایی محدود شد اما اکنون سعادتی است که در جشنواره تئاتر فجر حضور داریم.» او در پاسخ به سؤال قادر آشنا که پرسید چند نفر از اعضای گروه نمایش «کوه چهل‌دختر» اصالت افغانستانی دارند، گفت: «همه اعضای گروه‌مان منهای آهنگساز کار، اصالتاً افغانستانی هستند.» رضا بصیرت نیز در صحبت‌های کوتاهی در همین مورد توضیح داد: «حضور شما را در چهلمین جشنواره بین‌المللی تئاتر فجر گرامی می‌دارم و امیدوارم تن‌تان سلامت و بهره‌مند از مواهب این رویداد که به مناسبت سالگرد شکوهمند پیروزی انقلاب اسلامی ایران برگزار می‌شود، باشید.»
قادر آشنا سخنران پایانی این دیدار بود و صحبت‌های خود را این‌طور آغاز کرد: «از صمیم قلب خوشحالم که در جمع شما هستم. از زمانی که متوجه شدم دو گروه از کشور افغانستان در جشنواره تئاتر فجر حضور دارند تقاضا کردم که با شما دیدار کنیم و در خدمت‌تان باشیم. همین درخواست، موجب شد خانم مژگان وکیلی، پیشنهاد دیدار با همه گروه‌های خارجی حاضر در چهلمین جشنواره بین‌المللی تئاتر فجر را مطرح کنند و این گونه شد که ما با همه این عزیزان دیدار کردیم و خواهیم کرد.» او ادامه داد: «من راجع به افغانستان زیاد خوانده‌ام و زیاد هم می‌خوانم. آخرین کتابی که خوانده‌ام، «وطن‌دار: روایت ۲۸ افغانستانی از مهاجرت به ایران» نوشته زنده‌یاد محمدسرور رجایی بود. من مطالعه این کتاب را از ساعت سه نیمه‌شب آغاز کردم، تا نماز صبح ادامه دادم و پس از نماز به پایان رساندم. از حسین مسافرآستانه نیز خواهش کرده‌ام با پایان مسئولیت‌شان در جشنواره، کاری نمایشی در مورد این کتاب انجام دهند. پیش از آن، کتاب «چرا افغانستان برای ایران مهم است؟» به اهتمام امیر هاشمی‌مقدم را خوانده بودم؛ پس می‌توانم بگویم شناختی نسبی از افغانستان و توانمندی‌های این کشور دارم. من از مشکلات افغانستانی‌های عزیز در ایران مطلعم. می‌دانیم که تنها دو کشوری هستیم که هم زبان و هم خط‌ مان فارسی است، ادبیات‌مان فارسی است و یکدیگر را بخوبی می‌شناسیم.» او که نمایش «تابوت» را تماشا کرده بود، از مژگان وکیلی درخواست کرد لینکی از نمایش «کوه چهل‌دختر» برایش ارسال کند تا به تماشای این اثر هم بنشیند، ادامه داد: «من از تماشای نمایش «تابوت» لذت بسیار بردم و حیرت‌زده و خشنودم که کسی متن این اثر را نوشته است که می‌گوید تا سوم راهنمایی درس خوانده و کارش، کارگری ساختمان است و این، وظیفه ما را در قبال او بسیار سنگین می‌کند. افغانستان حداقل در یک قرن اخیر مصایب فراوانی به خود دیده است و به دوستانم هم گفتم، نمایش شما به ما درس علوم سیاسی می‌داد. اگر بخواهیم از یکی از کار‌های ضدامپریالیستی جشنواره چهلم نام ببریم، همین نمایش است. دکترای من علوم سیاسی بوده است و برای همین بشدت با این نمایش احساس قرابت می‌کنم. خواهش من از شما قدم زدن در همین مسیر است به‌رغم این که می‌دانم و اذعان می‌کنم که در مسیر کار فرهنگی و هنری، نامهربانی‌ها دیدن و مورد کج‌فهمی‌ها واقع شدن و دلسرد شدن‌های بسیاری پیش می‌آید اما خواهشم از شما این است که به کارتان ادامه دهید.» آشنا در پایان گفت: «من تلاش خواهم کرد حتماً زمینه اجرای نمایش «تابوت» را در سالنی دولتی فراهم کنم تا همگان باور کنند که جوانان فهیم و برومند افغانستان که مرد و زن روزگار سخت‌اند از چه توانایی بالایی در کار هنری برخوردارند.»