گزارش «ایران» از ضرورت گفت وگو با دانش‌آموزان و نسل جدید

دیوار میان مدرسه و جامعه کوتاه شود


اکرم رضایی ثانی
خبرنگار

توجه به نظر دانش‌آموزان به‌عنوان قشر نوجوان و آینده‌ساز جامعه همانقدر اهمیت دارد که نظر دانشجویان باید مورد توجه دانشگاهیان باشد  این قشر باید قوانین و حقوق خود را بدانند، به نیت رسانه آگاه باشند و با موج‌های هیجانی همراه نشوند. آموزش همه اینها به عهده نظام آموزشی کشور است که ظاهراً در دو سال کرونا و دوری دانش‌آموزان از مدرسه نسبت به آن غفلت شد.
به دنبال اقدامات سلبی در مواجهه با دانش‌آموزان نیستیم
محمدمهدی کاظمی، معاون آموزش متوسطه وزارت آموزش و پرورش در گفت‌و‌گو با «ایران» درباره اقدامات اخیر برخی دانش‌آموزان در مدارس کشور و تأثیر دو سال دوری آنها از محیط مدرسه بر فعالیت‌ها اینگونه توضیح می‌دهد؛ تعداد این اتفاق در کل جمعیت ۱۶ میلیون نفری دانش‌آموزان بسیار اندک بوده که ناشی از هیجانات دانش‌آموزی و اقتضای سن  یا بخشی هم ناشی از فضای مجازی بوده است. خیلی از این موضوعات با گفت‌و‌گو حل شده و اگر با دانش‌آموزی گفت‌و‌گو شده و با اولیا آنها نیز صحبت و گفت‌و‌گو شود، مسأله حل خواهد شد.
وی درباره چگونگی مواجهه با نظرات دانش‌آموزان به‌عنوان قشری که بخش قابل توجهی از جامعه را تشکیل می‌دهند، گفت: برگزاری جلسات و نشست‌های هم‌اندیشی با دانش‌آموزان، اولیا و معلمان جزو رویکردهای ما است. ما در استان‌هایی که حضور پیدا می‌کنیم تلاش داریم با معلمان نشست داشته و از آنجا که مدارس آغاز شده قطعاً نشست با دانش‌آموزان نیز مدنظر ما خواهد بود.
معاون آموزش متوسطه وزارت آموزش و پرورش در ادامه خاطرنشان کرد: بالاخره دانش‌آموزان هم مانند سایر افراد در کشور نظراتی دارند که می‌تواند به ما در امر برنامه‌ریزی‌ها و آموزش کمک کند. دانش‌آموزان ذهن خلاقی دارند و خلاقیت آنها به ما کمک خواهد کرد تا ما این فرصت را مغتنم بشماریم.
کاظمی در پاسخ به این سؤال که به گفته شما دشمن این خواست را داشت تا آموزش مجازی ادامه پیدا کند و در عین حال ما نیز تنها کشوری بودیم که آموزش مجازی را تا این اندازه ادامه داد، بنابراین اکنون غیبت طولانی مدت دانش‌آموزان در مدرسه چه آسیبی به بدنه تربیتی، آموزش نظم و قانون زده است، گفت: جامعه جهانی به حوزه آموزش در کشورها حساس است و در حوزه‌های مختلفی اگر مشکلاتی به وجود بیاید قطعاً به کشورها اعلام می‌کند ولی در این موضوع هیچ پیگیری از اینکه چرا آموزش حضوری برگزار نمی‌شود، اتفاق نیفتاد. من کاری به فضای گذشته دولت ندارم ولی قطعاً فضای رسانه‌ای در رفتار امروز دانش‌آموزان ما تأثیر‌گذار بوده و بالاخره اقتضائاتی دارد. نیاز است که فضای مجازی چهارچوب بیشتری داشته باشد. همچنین بستر «شاد» همین فرصت را فراهم کرد که یک اینترنت و یک فضای امنی برای دانش‌آموزان به وجود بیاید.
معاون وزیر آموزش و پرورش گفت: در حال حاضر این فضا، فضای آزادی است ولی دانش‌آموزان در سایر فضاهای مجازی هم بوده‌اند و تحت‌تأثیر هم قرار گرفته‌اند. باید کارهای ایجابی در این زمینه انجام بدهیم و ما به‌دنبال کارهای سلبی نیستیم. کار ایجابی به معنی گفت‌و‌گو و آگاهی‌بخشی به دانش‌آموزان و اولیا آنها است که اگر خطر یا آسیبی به وجود بیاید اول از همه لطمه آن به خود دانش‌آموز خواهد خورد. زیرا دیگران ممکن است از این جریان موج‌سواری کنند و دانش‌آموزان ابزاری برای آنها شوند تا یک‌سری از آنها سوءاستفاده کنند.
دانش‌آموزان امروزی چقدر با واقعیت رسانه و جامعه آشنا هستند؟
داود حسین‌پور، پژوهشگر تعلیم و تربیت و بنیانگذار «زیست‌بوم تربیتی نُهی» در گفت‌و‌گو با «ایران» در پاسخ به این سؤال که عدم تعهد برخی دانش‌آموزان در دوره متوسطه نسبت به مدرسه و قوانینش چقدر نشأت گرفته از دوری آنها از فضای مدرسه، نظم و قانون طی دو سال درگیری کشور با کرونا بود، توضیح داد: اساساً باید تلقی درستی از ماهیت نوجوانی و نسبت نظم و نظم‌پذیری با آن پیدا کنیم. نوجوانی با حرکت، فعالیت و برخاستن گره خورده است، هر نظام آموزشی یا برنامه تربیتی که این را به درستی درک نکند و نپذیرد، موفق نخواهد شد.
وی در ادامه اظهار داشت: ما شاهد یک نظم غلطی که حاصل آموزش‌زدگی و کنکورزدگی فضای آموزشی است، هستیم. در حالی که در انگاره‌ها و در تربیت اسلامی؛ برنامه‌های تربیتی مبتنی بر حرکت، بلوغ و استقلال‌خواهی است. به‌عنوان مثال شهید باهنر ایده‌ای درباره مدرسه اسلامی دارند که به تعبیر من یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های آن کوتاه شدن دیوار بین جامعه و مدرسه است. در فضای انقلاب و جنگ تحمیلی شما می‌بینید که مدرسه و دانش‌آموزان در متن حوادث جامعه حضور دارند که می‌توانند خودشان را پیدا کرده و نقش‌پذیر باشند.همچنین تعطیل شدن معاونت امور تربیتی واقعاً صدمه بزرگی  بود که  موجب شد ما روز به روز به سمت آموزش‌زدگی و کنکورزدگی حرکت کنیم.
این پژوهشگر تعلیم و تربیت بیان کرد: این نوع نظم تحمیلی که به دانش‌آموزان اضافه شد در یک جایی خودش را بیرون می‌زند و این انرژی خفته را می‌بینیم که فوران می‌کند این هم به خاطر سیاست‌های غلطی است که بعضاً تحت تأثیر فضاهای علم‌زده و فضاهایی که صرفاً از تربیت، آموزش را می‌فهمد و موجب فروکاهش تربیت می‌شود، است.
وی تأکید کرد: نوجوان و دانش‌آموز امروزی با واقعیت‌های جامعه خودش آشنا نیست و کرونا هم این مسأله را به دو دلیل تشدید کرد، یکی اینکه دوباره همان نشستن را دعوت می‌کند و شما می‌بینید همان مقدار فعالیت را که دانش‌آموزان در بستر مدرسه، تعاملات اجتماعی، کنش‌ها و واکنش‌هایی که در تعاملات واقعی فردی در بستر مدرسه تجربه می‌کردند از دست دادند. ضمن اینکه فضای مجازی شامل یک واقعیت‌گریزی است، به این معنی که واقعیت را الزاماً آنگونه که هست بازنمایی نمی‌کند.
حسین‌پور با اشاره به واقعیت رسانه‌ها گفت: در ذات رسانه و فضای مجازی اغراق و گزینش واقعیت‌ها وجود دارد، این دو عامل به مثابه دو سر قیچی در مجازی شدن آموزش اتفاق افتاد،یعنی پیوند نوجوانان با واقعیت اجتماعی، بینش‌ها، شناخت‌ها و مهارت‌هایی که در پی این ارتباط برای نوجوانان به وجود می‌آمد را روزبه‌روز کمتر کرد و مدرسه اگر بخواهد از این آسیب عبور کند باید به همان ایده کوتاه شدن دیوار مدرسه و جامعه و درگیر شدن دانش‌آموزان با واقعیت‌های جامعه برگردد.
وی ادامه داد: فرصت فضای مجازی برای توسعه عدالت آموزشی یک فرصت بی‌نظیر بوده و نمی‌توان کلیت آموزش مجازی را به خاطر آسیب‌هایش رد کرد اما باید توجه داشت که عناصر هویت بخش خصوصاً عناصر بومی، محلی و خانوادگی است که با مجازی شدن مورد تهدید قرار می‌گیرد و باید برای جبرانش برنامه‌ریزی کرد،زیرا عناصر بومی و محلی یعنی حضور بچه‌ها در خانواده.
این پژوهشگر تعلیم و تربیت در واکنش به این پرسش که نوجوانان ما تا چه اندازه دانش رسانه‌ای دارند، گفت: چالشی که اکنون وجود دارد این است که کودکان در فضای مجازی تنها هستند و تکثر فضای مجازی روز به روز افراد را تنهاتر می‌کند و پیوندهای واقعی را از بین می‌برند و یک پیوند برساختی در فضای سایبر که مبتنی بر تخیل است، دارند.
حسین‌پور گفت: از طرف دیگر نوع مواجهه دانش‌آموزان در فضای مجازی به سمت مصرف‌گرایی جلو می‌رود یعنی بچه‌ها صرفاً مصرف‌کننده‌های خوب فضای مجازی هستند؛ درحالی که باید به آنها آموزش دهیم در فضای مجازی کنشگر و تولید کننده باشند و دارای حضور مولد و ابتکاری . این رویکرد متناسب با ذات آن‌هاست زیرا نوجوانان طبیعتی دال بر خود را در نشان دادن، تکان خوردن و برخاستن دارند. وقتی قرار شد فرد تولید کننده باشد آن موقع بستر تفکر، نقد و گزینش‌گری به وجود می‌آید.
این پژوهشگر تعلیم و تربیت در پایان گفت: بچه‌های امروز بشدت از خانواده‌ها و جامعه خدمات می‌گیرند. جامعه تبدیل به محیطی شده که کودکان و نوجوانان سختی نبینند؛ شاید مهیا کردن همه امکانات از سر دلسوزی باشد اما موجب می‌شود این نسل موجودات مصرف کننده‌ای بار بیایند، بنابراین از نظر تربیتی غلط بوده که اصطلاحاً به آن تربیت گلخانه‌ای می‌گویند. گیاهی که در گلخانه رشد کرده به وزش یک باد خشک می‌شود و تحمل روبه رو شدن با واقعیت‌ها را ندارد اما درختی که با تحمل سختی‌ها و شرایط طبیعی رشد کرده و ریشه دارد به راحتی از بین نمی‌رود. تربیت گلخانه‌ای نیز همین است یعنی فرد با واقعیت‌ها و سختی‌ها روبه رو نمی‌شود.
وی افزود: وضع فعلی ما تلاقی دو جریان است، یکی پیگیری ایده‌های سکولار مبتنی بر ایده توسعه، رفاه، مصرف، تمرکززدایی و ایدئولوژی‌زدایی از آموزش و پرورش که بعد از انقلاب اسلامی جریان جدی داشته و تأثیر گذاشته است. این فضای مجازی نمونه‌ای است که نشان می‌دهد انتهای ایدئولوژی‌زدایی به کجا می‌انجامد و آخر این قضیه به آنارشیسم آشوب و بحران اجتماعی کشیده می‌شود. آن متفکران و دوستانی که با هر دغدغه‌ای دارند از تمرکززدایی نظام تعلیم و تربیت دفاع می‌کنند باید توجه کنند که این نتیجه و پیامد همین سیاست است که ما خواسته یا ناخواسته در دوران کرونا تشدیدش کردیم. جریان دیگر کارهای کلیشه‌ای و نمایشی در حوزه دینی و مذهبی است یعنی تبدیل کردن دین به کلیشه و محافظه کاری که بر این موضوع حاکم است و موجب می‌شود دانش‌آموزان جذابیت دینی را نبینند. البته تمرکز‌گرایی حاد هم به اندازه تمرکززدایی حاد نادرست است.

آدرس مطلب http://old.irannewspaper.ir/newspaper/page/8027/22/629764/0
ارسال دیدگاه
  • ضمن تشکر از بیان دیدگاه خود به اطلاع شما رسانده می شود که دیدگاه شما پس از تایید نویسنده این مطلب منتشر خواهد شد.
  • دیدگاه ها ویرایش نمی شوند.
  • از ایمیل شما فقط جهت تشخیص هویت استفاده خواهد شد.
  • دیدگاه های تبلیغاتی ، اسپم و مغایر عرف تایید نمی شوند.
captcha
انتخاب نشریه
جستجو بر اساس تاریخ
ویژه نامه ها