ذخایر کالاهای استراتژیک پر شد

نفیسه امامی
خبرنگار
​​​​​​​

نیاز به واردات برخی کالاهای اساسی با وجود تولید در کشور امری ضروری است که بدون ورود این کالاها امنیت غذایی در کشور با چالش‌های جدی روبه‌رو می‌شود. در این شرایط وزارت جهاد کشاورزی که مسئول تولید و تأمین امنیت غذایی درکشور است، ذخایر کافی از کالاهای اساسی را تأمین کرده است و با اجرای برنامه‌های تهیه کالاهای اساسی مورد نیاز و تأمین امنیت غذایی کشور طی ۹ ماه گذشته، به طور متوسط هر هفته ۶ کشتی حامل انواع کالاهای اساسی از مبادی ورودی وارد کشور شده است.
در همین رابطه شرکت بازرگانی دولتی ایران اعلام کرده است که از ابتدای سال‌جاری تا پایان آذر با ورود هفتگی کشتی حامل کالاهای اساسی به بنادر ایران و تخلیه، بارگیری و ارسال محموله‌های آنها به اقصی نقاط کشور، تاکنون 5 میلیون و 213 هزار تن کالا برای نگهداری در مراکز ذخیره‌سازی و عرضه در شبکه‌های توزیع وارد کشور شده است. بر اساس این گزارش، کالاهای اساسی یاد شده در قالب 234 فروند کشتی و 11 هزار و 500 کانتینر که محموله‌های آنها شامل بیش از 4 میلیون و 167 هزار تن گندم، 613 هزار تن روغن خام، 366 هزار تن برنج و 67 هزار تن شکر است، در بنادر ایران تخلیه شده است.
رشد 60 درصدی خرید گندم
با تعیین منطقی قیمت خرید تضمینی گندم در سال قبل به 11 هزار و 500 تومان و 13 هزار تومان در سال زراعی جدید و به دنبال افزایش ۱۳۰ درصدی قیمت خرید تضمینی گندم در کشور در سال‌جاری میزان تولید این محصول با وجود خشکسالی گسترده با افزایش ۳ میلیون و ۵۰۰ هزار تنی روبه رو شد و به 11 و نیم میلیون تن رسید. میزان نیاز کشور با احتساب خودمصرفی تولید کنندگان، بخش صنعت و بذر کشاورزان حدود 14 میلیون تن در سال است.
با توجه به افزایش خرید تضمینی گندم، واردات گندم در سال‌جاری ۲ تا ۳ میلیون تن کاهش یافت.
در سال گذشته ۴ و نیم میلیون تن گندم از محل تولید داخلی خریداری و ۶ میلیون و ۴۰۰ هزار تن نیز وارد شد در حالی‌که خرید گندم امسال در مقایسه با سال قبل از رشد 60 درصدی برخوردار شد که حاصل اعتماد کشاورزان در کاشت و فروش گندم به دولت است. با توجه به هدفگذاری در افزایش تولید گندم، سال آینده میزان خرید تضمینی گندم به بیش از ۹ میلیون تن خواهد رسید و در صورت بارش مناسب رسیدن به خودکفایی در تولید گندم در سال آینده دور از انتظار نیست.
طبق اعلام عطااللّه هاشمی رئیس بنیاد ملی گندمکاران، بنابر پیش‌بینی سازمان هواشناسی، با استمرار شرایط مساعد بارش، نیازی به واردات گندم برای تأمین نان وجود نخواهد داشت.
به گفته وی، با توجه به خرید بیش از ۷.۵ میلیون تن گندم و واردات کسری نیاز کشور، مشکلی در تأمین آرد نداریم. پیش‌بینی می‌شود که در صورت کاهش ضایعات نان و جلوگیری از قاچاق، سال آینده برای تأمین آرد نان مورد نیاز، بی‌نیاز از واردات شویم.
بر اساس این گزارش در پی افزایش تولید گندم، واردات گندم ایران از روسیه در سال‌جاری میلادی 54.5درصد کاهش یافته است. مقایسه فروش گندم روسیه به ۵ خریدار بزرگ این کشور در دو سال‌۲۰۲۱ و ۲۰۲۲ میلادی حاکی از افت و خیز بسیار در صادرات گندم روسیه دارد. ترکیه، مصر، ایران، عربستان و الجزایر ۵ خریدار بزرگ گندم این کشور هستند و در این میان رتبه‌ سوم واردات گندم از روسیه به ایران می‌رسد. این در حالی است که سال‌گذشته ایران از روسیه 3.9‌میلیون‌ تن گندم خریداری کرد که این عدد با افت 54.5‌درصدی به 1.8میلیون ‌تن رسید.
وزارت جهاد کشاورزی با اقداماتی از جمله اجرای کشت قراردادی، کاهش 45 درصدی قیمت نهاده‌ها، افزایش بیش از دو برابری نرخ خرید تضمینی گندم به 11 هزار و 500 تومان و پرداخت بموقع مطالبات گندمکاران تلاش کرد تا انگیزه و رغبت کشاورزان را برای تولید بیشتر گندم افزایش دهد.
خرید تضمینی گندم در سال‌جاری نسبت به سال گذشته با وجود کاهش بارش‌ها در 28 استان مثبت بوده و این افزایش در برخی استان‌ها حتی به بیش از 4 برابر رسیده است که کارشناسان دلیل آن را ایجاد سازکارهای تشویقی و حمایتی دولت می‌دانند.
حمایت‌های دولتی، عامل مهم در افزایش تولید گندم
یکی از اصلی‌ترین دلایل کاهش واردات به لحاظ وزنی، به حمایت‌های بی‌سابقه دولت سیزدهم و وزارت جهاد کشاورزی از خودکفایی در تولید بسیاری از محصولات کشاورزی خصوصاً گندم از طریق افزایش نرخ‌های خرید تضمینی و اجرای کشت قراردادی و کاهش قیمت نهاده‌های تولید بازمی گردد.
از سوی دیگر کشور با مشکل خشکسالی و کاهش بارندگی روبه‌رو شده و دولت برای جبران این مسأله اقدام به افزایش ظرفیت تولید گندم در مزارع دیم کرده است. کشت دیم بخش مغفول کشاورزی ایران است درحالی‌که از طریق ظرفیت کشت دیم می‌توان خودکفایی در بسیاری از محصولات کشاورزی را محقق کرد.
 با شروع به کار دولت سیزدهم میزان اراضی کشت دیم تحت‌پوشش به 2.6 میلیون هکتار افزایش پیدا کرده که می‌تواند یک میلیون و 500 هزار تن تولید محصولات کشاورزی را افزایش دهد. وزارت جهاد کشاورزی برای سال زراعی آینده تحت پوشش قرار دادن 5.2 میلیون هکتار از اراضی دیم را مدنظر قرار داده است که این اقدام در سال آینده ۴، ۵ میلیون تن افزایش محصول به دنبال خواهد داشت.
افزایش مزارع دیم می‌تواند جهش بزرگی در تولیدات کشاورزی و امنیت غذایی کشور ایجاد کند و حداقل غذای ۲۰۰ هزار نفر را پوشش می‌دهد، از طرف دیگر میانگین تولید در سطح دیم‌زارهای کشور ۳۰۰ تا ۵۰۰ کیلوگرم در هکتار است که با استفاده از بذرهای مناسب تولید در سطح افزایش پیدا می‌کند.