با تئاتر دشمنی نکنیم

 گروه فرهنگی: «جای ما هنرمندان در سالن‌های تئاتر است و وظیفه‌مان هم تئاتر کار کردن.» این جمله کارگردان جوان ابوالفضل کریم‌زاده است که این روزها نمایش «توریست» را در تالار مولوی روی صحنه می‌برد. تعداد هنرمندانی مثل این هنرمند جوان کم ‌نیستند که باور و اعتقادشان به تئاتر، بسته به هیچ موج و جریانی نیست و حرف‌شان همیشه همین روشن و پرفروغ ماندن تئاتر در عرصه فرهنگ و هنر کشور است. این روزها که تئاتر ایران در حال سپری‌کردن روزهای برگزاری جشنواره تئاتر مناطق، به‌عنوان پیش‌نیاز جشنواره بین‌المللی تئاتر فجر است در گفت‌وگو با مدیران تماشاخانه‌ها و هنرمندانی که این روزها اثری روی صحنه دارند از چند و چون و الزام سرپانگه‌داشتن تئاتر پرسیده‌ و بی‌تعارف حرف‌های آن‌ها را شنیده‌ایم. یکی از این نمایش‌ها «عبدالرضا»ست که با استقبال خوبی هم از سوی مخاطبان روبه‌رو شده است.
نه گفتن به تجزیه‌طلب‌ها
هومن رهنمون، کارگردان تئاتر که این روزها نمایش «عبدالرضا» را در مجموعه تئاتر ایرانشهر روی صحنه می‌برد درباره لزوم استمرار چرخه تولید و اجرا در حوزه‌های نمایشی به «ایران» می‌گوید: «تئاتر در هیچ شرایطی نباید تعطیل شود و هر نوع تعطیلی را دشمنی با تئاتر می‌دانم و بهانه دادن به دست دشمن. این نگاه من است و اگر تمام جهان هم بگویند تئاتر باید تعطیل شود یا حرف‌هایی از این دست نظر من عوض نمی‌شود. اصلاً چه کسی گفته به فرض محال در نظریه اول، همیشه حرف اکثریت درست باشد؟ ما در تئاتر غذای روح مخاطب را تأمین می‌کنیم و همین یک مسأله کافی‌ است که بگوییم زنده و پویا نگه‌داشتن تئاتر رسالت و وظیفه همه ماست؛ با این حال بعضی‌ها افتاده‌اند دنبال جوی که مشخص است از کجا سرچشمه می‌گیرد. او در بخش دیگری از صحبت‌های خود به این نکته هم اشاره می‌کند که «به عقیده من اتفاقاً امروز و در این شرایط و مقطع بیش از هر زمان دیگری به تئاتر نیازمند هستیم. به عنوان نمونه درباره کار و منش خودم می‌گویم که اگر نمایش «عبدالرضا» بتواند باعث آگاهی جوانی شود که مقابل ویترین‌ سازمان‌ها و نهادهای دشمن و تجزیه‌طلب قرار گرفته، رسالت‌اش را انجام داده است.» رهنمون که در نمایش‌هایی مثل «کلوچه دارچینی»، «رؤیای شب تابستان»، «خسیس» و «غول بزرگ مهربان» به عنوان بازیگر روی صحنه رفته این بار در مقام کارگردان نمایشی را روی صحنه می‌برد که در آن با بحث جنگ روبه‌رو هستیم. خود او درباره موضوع نمایش «عبدالرضا» می‌گوید: «داستان شروع جنگ یکی از نقطه عطف‌های مهمی‌ است که آن‌طور که باید و شاید به آن پرداخته نشده است. می‌خواستم در همان طراحی‌های اولیه «عبدالرضا» فقط از میان لحظاتی که بازیگران نمایش خلق می‌کنند، جان بگیرد و دیده شود. سرنوشت آدم‌های نمایش را در آغاز فاش کردم تا مبادا تفکر مخاطب در این مسیر از دست برود چراکه تماشاگر را در ناب‌ترین لحظات زندگی با تعقل و توان تحلیلش لازم داشتم.»
تئاتر هنوز پویاست می‌کشد
عماد عامری مدیر هنری مجموعه تئاتر شهرزاد که این روزها آثار پرمخاطبی مثل «پرده‌خانه» گلاب آدینه را روی صحنه دارد در گفت‌وگو با «ایران»‌ از بهبودی وضعیت شرایط اجراها می‌گوید و نقش هنرمندان در چنین شرایطی. او می‌گوید: «پس از شرایط پیش آمده اجتماعی و تعطیلی فعالیت‌های هنری زنگ خطر جدی و هشداری بود که به این موضوع بیندیشیم که آیا تعطیلی تئاتر و موسیقی و توقف تولید آثارهنری به معنای حضوراجتماعی و همسوشدن با جریانات پیش آمده است یا با نگاهی اعتراضی و سیاسی به شرایط جامعه می‌توان حرکتی هنرمندانه برای انتقال نگاه هنرمند در جامعه باشد... از اواخر شهریور برخی از هنرمندان تئاتر با تعطیلی اجراهایی که روی صحنه بود، اعتراض خود را به شرایط موجود اعلام داشتند اما واقعیت این است که دراین سال‌ها با فقدان آثاری که بتواند بازگوکننده شرایط اجتماعی ایران زمین باشد مواجهیم. در واقع چنین آثار هنرمندانه و دغدغه‌مندی یا تولید نشده یا به دلایل گوناگونی ازجمله سخت‌گیری یا عدم استقبال مخاطب امکان عرضه پیدا نکرده است. از نیمه آبان تا امروز تنها نمایشی که با آفرینش هنرمندانه بهرام بیضایی در حدود 40 سال قبل نگارش شده بود توسط بانوی هنرمند گلاب آدینه به عنوان تنها اثر حرفه‌ای این روزها روی صحنه میزبان مخاطبانی بود که همچنان مشتاقانه به هنرتئاترعشق می ورزند و فقط با نگاهی گذرا به نظرات و نقدهای مخاطبان می‌توان فهمید «پرده‌خانه» بیانیه هنرمندانه‌ای است برای زنانی که درهمه اعصار و قرون برای حقوق خود تلاش کرده‌اند.» او در پایان به این نکته اشاره می‌کند که «این روزها حال تئاتر به واسطه تلاش آن‌هایی که عرصه صحنه را خالی نگذاشته‌اند کم‌کم رو به بهبودی می‌رود و سالن‌های نمایش چشم انتظار حضورهنرمندان برای اجرا ومخاطبان برای دیدن آثار خاطره‌انگیز نمایشی است.»
تئاتر یک بحث فرهنگی‌ است
شاهین چگینی کارگردان تئاتر و مدیرتماشاخانه ایرانشهر در گفت‌وگو با «ایران» و در پاسخ به این سؤال که چگونه می‌شود به صورت جدی، به تئاتر نگاهی حمایتی و بلندمدت داشت، می‌گوید: «به‌عنوان کسی که سال‌هاست در بدنه تئاتر حضور دارم، چه از جایگاه یک هنرمند چه از جایگاه مدیر یک تماشاخانه، این نکته مهم به نظرم می‌آید که مدیران فرهنگی کشور باید به طور جدی سیاست‌ها را در این حوزه مورد بازنگری قرار بدهند و آنچه پیش‌تر آزموده شده و راه به جایی نبرده را دوباره امتحان نکنند. تئاتر دستوربردار نیست و هنرمندان این حوزه بیش از تمامی عرصه‌های فرهنگی و هنری دیگر نیاز به حمایت جدی و واقعی دارند و اگر این حمایت‌ها نباشد وضعیت آن‌ها چه به لحاظ معیشتی چه به لحاظ فرهنگی به خطر می‌افتد.» او در بخشی از صحبت‌های خود به این موضوع تأکید می‌کند که «هنرمندان هم به گوش‌هایی شنوا نیاز دارند تا بتوانند دغدغه‌ها و مشکلات خود را بازگو کنند و به‌صورت جدی راه‌حلی برای آن‌ها از زبان مدیران فرهنگی بشوند و این راه‌حل‌ها از زبان به عمل‌گرایی مدام تبدیل شود. یک‌بار دیگر به این مسأله می‌خواهم تأکید کنم که مسأله تئاتر هرگز یک مسأله سیاسی نبوده و نیست؛ بحث تئاتر یک بحث فرهنگی ا‌ست.»