مریم طالشی
گزارش نویس
لباس‌‌های مشکی را با تخفیف می‌‌فروشند برای دهه محرم، رسم هر ساله فروشگاه است. امسال هم به روال سال‌‌های پیش همین کار را می‌‌کنند. گرچه امسال مراسم عزاداری به شیوه متفاوتی برگزار می‌‌شود اما پوشیدن لباس مشکی در عزای امام حسین (ع) آیینی است که هرگز در آن خللی وارد نمی‌‌شود؛ مثل نمادی که نشان می‌‌دهد ما همه پیرو این خط هستیم. این را مدیر فروشگاه می‌‌گوید. او معتقد است فرقی نمی‌‌کند کجا و چگونه عزاداری را برگزار کنیم، حتی اگر کسی لباس مشکی هم نپوشد و در دلش عزادار امام حسین(ع) باشد، باز هم نباید به او خرده‌‌ای گرفت اما به هرحال پوشیدن لباس مشکی، احترام  به ابا عبدالله و آیین محرم است و به خاطر همین آنها را با تخفیف زیاد ارائه می‌‌دهیم تا اگر کسی در وسعش هم نباشد، حداقل بتواند یک لباس مشکی برای خودش تهیه کند. لباس‌‌های مشکی فروشگاه در طرح‌‌ها و مدل‌‌های مختلف هستند و به نظر می‌‌رسد هر نوع سلیقه‌‌ای را تأمین کند. «جوان‌‌ها دنبال مد روز هستند و من فکر می‌‌کنم چه بهتر که لباس مشکی مطابق سلیقه آنها هم در بازار وجود داشته باشد، گرچه بعضی طرح‌‌ها دیگر خیلی از اصل عزاداری فاصله می‌‌گیرد و حالت خودنمایی پیدا می‌‌کند که موافق آن نیستم اما به هرحال باید سلیقه جوان‌ترها را در نظر گرفت.»
هرسال محرم علاوه بر لباس‌‌های مشکی در طرح‌‌ها و مدل‌‌های مختلف، لوازم جانبی هم در بازار پیدا می‌‌شود، خصوصاً راسته ناصرخسرو که محل فروش لوازم عزاداری است. در سال‌های گذشته هم چنین لوازمی آنجا پیدا می‌‌شد، دستبندهای چرمی با طرح‌های محرمی، گردنبند و همچنین سربندهایی که به «دستمال اشک» معروف بود. می‌‌گفتند آن را به سر می‌‌بندند و موقعی که اشک از چشم عزادار جاری می‌‌شود، می تواند سربند را از سر باز کند و اشک‌‌هایش را با آن پاک کند. برای همین به آن دستمال اشک می‌‌گویند. امسال اما خبری از چنین کالاهایی نیست. به نظر می‌‌رسد به خاطر شیوع کرونا و همچنین متفاوت برگزار شدن مراسم عزاداری، بازار فروش لوازم جانبی هم رونق چندانی ندارد. البته به نظر می‌‌رسد فروش وسایلی از جمله ماسک‌‌های طرح محرم، امسال رونق داشته باشد اما به گفته یکی از فروشندگان خیابان ناصرخسرو، فروش آن حداقل در این مکان چندان هم با اقبال مواجه نبوده و دلیلش شاید این باشد که مردم ترجیح می‌‌دهند بیشتر از ماسک‌‌های پزشکی استفاده کنند که در داروخانه‌ها به فروش می‌‌رسد و قابلیت آن در جلوگیری از ورود ویروس به دهان بیشتر است.
در صفحه‌‌های اینستاگرام اما تبلیغ و فروش ماسک‌‌های طرح محرمی از چندی پیش آغاز شده که بازارش البته داغ‌تر از راسته ناصرخسرو است؛ این را می‌‌شود از گستردگی طرح‌‌ها و مدل‌‌ها فهمید.
«پارچه ماسک مشکی شارژ شد.» این را در صفحه اینستاگرامی یک پارچه فروشی نوشته‌‌اند و تصویر پارچه‌‌های مورد نظر هم بالای نوشته به چشم می‌‌خورد.  قرار است پارچه‌‌ها به ماسک‌‌های مشکی تبدیل شوند و به صورت ساده یا طرحدار به فروش برسند. با جست وجو در صفحات و از طریق هشتگ ماسک محرم، به صفحه‌‌ای می‌‌رسم که ماسک‌‌های متفاوت و جذابی ارائه می‌‌دهد؛ ماسک‌‌هایی که طرح‌‌ها  و نوشته‌‌های عاشورایی روی آن به صورت دستی و با رنگ‌های قابل شست و شو طراحی شده و بیشتر شبیه تابلویی کوچک به نظر می‌‌رسد؛ تابلویی کوچک روی صورت. دختر جوانی که گرداننده صفحه است و دانش‌‌آموخته گرافیک، درباره هدفش از تولید این ماسک‌‌ها توضیح می‌دهد: «با فرا رسیدن ماه محرم فکر کردم ایده خوبی است که ماسک‌‌های مناسبتی تولید کنم چون چند ماهی می‌‌شود که ماسک طراحی می‌‌کنم و حالا هم می‌‌شود طرح‌‌ها را با توجه به مناسبت، ایجاد کرد. به نظر من ماسک دیگر جزو پوشش ما شده و شاید خسته کننده به نظر برسد که مدام از ماسک‌‌های سفید استفاده کنیم، مثل این است که آدم مدام یک دست لباس بپوشد و وقتی می‌‌خواهد دوباره لباس بخرد، یکی درست شکل قبلی را انتخاب کند. وقتی ماسک جزو پوشش ما شده، طبیعی است که طراحان بخواهند آن را در طرح‌‌های متنوع وارد بازار کنند که اگر دارای شرایط لازم و بهداشتی باشد، به نظرم خیلی هم خوب است و حتی می‌‌تواند برخی را به استفاده از ماسک تشویق کند. الان هم ماسک‌‌های محرمی می‌‌تواند جزو لباس و پوشش افراد باشد و همان طور که با پوشیدن لباس مشکی احترام و ارادت‌مان را به آیین عزاداری محرم نشان می‌‌دهیم، ماسکی متناسب با لباس‌مان هم به صورت می‌‌زنیم که هم سلامت خودمان و دیگران را حفظ کرده باشیم و هم نمادی از محرم روی آن باشد.»
بعضی ماسک‌‌های موجود در صفحات اینستاگرام هم البته خیلی مجلسی‌‌تر هستند و کنار پارچه مشکی طرح دار، سنگ دوزی و ملیله دوزی هم دیده می‌‌شود که مشخصاً مخصوص خانم‌‌هاست و احتمالاً با روسری و چادر مشکی ست می‌‌شود.
شاید شما هم سال‌‌های گذشته مدل‌‌های موی مردانه محرمی را دیده باشید. برخی آرایشگاه‌‌های مردانه هرسال چند روز مانده به محرم، با مشتری‌‌هایی مواجه می‌‌شوند که دوست دارند موهایشان را متناسب با محرم اصلاح کنند. مثلاً کنار سرشان نوشته‌‌ای حک شود که نشانی از محرم دارد. امسال و با توجه به اینکه دسته‌‌های عزاداری به شیوه سال‌های پیش برپا نمی‌‌شود، باید دید تقاضا برای چنین خدماتی مثل سال‌‌های قبل است یا نه. برای دانستن پاسخ این سؤال با فرشاد محمدی، آرایشگر مردانه صحبت می‌‌کنم. او این طور می‌‌گوید: «امسال برخلاف سال‌های پیش تعداد چنین تقاضاهایی از طرف مشتریان کم شده. راستش را بخواهید من این کار را انجام می‌‌دهم اما به نظرم خیلی هم جالب نیست و بیشتر حکم جلب توجه را دارد. ممکن است کسی بخواهد خیلی مد روز باشد اما بعضی وقت‌‌ها به نظرم باید حرمت مراسم را نگه داشت. اگر قرار است عزادار واقعی امام حسین(ع) باشیم، چه نیازی به خودنمایی و جلب توجه وجود دارد؟! مثلاً این طوری می‌‌خواهیم بگوییم ما عزادارتریم؟ امسال چون دسته به آن شکل بیرون نمی‌‌رود و تجمعات کم شده، تقاضای اصلاح مو به آن شکل هم کم شده. تا حالا برخلاف سال‌های قبل هیچ موردی به خود من مراجعه نکرده وهمین هم نشان می‌‌دهد این کار فقط برای جلب توجه بوده است. به نظرم بهتر است از فرصت محرم متفاوت امسال استفاده کنیم و به معنویات بیشتر توجه کنیم. با خودمان فکر کنیم در دل‌مان چه می‌‌گذرد و آیا واقعاً یاد امام حسین(ع) آن طور که باید در دل‌مان  زنده هست یا نه.»
از جمله دیگر کارهایی که همزمان با دهه محرم انجام می‌‌شود، ماشین نویسی است که اتفاقاً خیلی طرفدار دارد. «ماشین نویسی محرم به صورت رایگان.» پلاکاردی با این نوشته نظرم را در حال عبور از خیابانی شلوغ جلب می‌‌کند. کمی جلوتر دو جوان مشغول خطاطی روی شیشه عقب ماشینی هستند و البته چون نباید دید راننده محدود شود و مورد مؤاخذه پلیس راهنمایی و رانندگی قرار نگیرد، به نوشته‌ای کوچک زیر شیشه بسنده می‌کنند.
کرونا امسال محرم متفاوتی را رقم زده. نوشته‌‌هایی با عنوان اینکه امسال شعور حسینی را غالب بر شور حسینی می‌‌پنداریم در سرتاسر شهر به چشم می‌‌خورد. عزاداران با رعایت پروتکل‌‌ها، آیین محرم را برگزار می‌‌کنند تا هرچه زودتر شاهد روزهای خوبی باشیم که سایه سنگین کرونا از سرمان کم شده باشد.