نگاه اول

آیناز محمدی
 خبرنگار

رویکرد عرفانی مولانا
«رویکرد عرفانی مولانا به محیط‌ زیست» عنوان کتابی است به قلم سیدحمید رضارئوف که از سوی مؤسسه چاپ و نشر عروج (وابسته به مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی(ره) ) منتشر شد.
نویسنده در این پژوهش طی دو فصل، نخست بحث محیط‌ زیست را مطرح می‌کند و رویکردهای انسان محور یا جزء نگر، رویکردهای محیط‌ زیست محور یا کل‌نگر را توضیح می‌دهد و در ادامه چالش‌های زیست‌ محیطی به همراه عوامل ایجاد این چالش و راه‌حل‌های چالش‌های زیست‌ محیطی را تشریح و تبیین می‌کند. در بخش دوم نویسنده رویکرد عرفانی مولانا به محیط‌ زیست را بررسی می‌رسد. عناصر اصلی در جهان بینی مولانا را برمی‌شمارد و جایگاه انسان در هستی، هم سنخی انسان با طبیعت، نسبت انسان با طبیعت و عناصر طبیعت در عرفان مولانا را مورد توجه قرار می‌دهد و به‌شکل مبسوط توضیح می‌دهد.
نویسنده سعی کرده در این پژوهش از طریق افکار و اندیشه‌های این عارف بزرگ الگویی برای تغییر نوع نگاه انسان به طبیعت ارائه دهد که بر نوع نگاه وی به‌ جهان و انسان مبتنی است. با این‌حال در تبیین الگوی مستخرج از نظام فکری مولانا، اقدامی در ریشه‌یابی افکار و اندیشه‌های مولانا درباره این امر صورت نگرفته است؛ زیرا این مسأله خود پژوهشی مستقل را می‌طلبد. همچنین موضوع جایگاه طبیعت در عرفان یا طبیعت نزد عارفان مسلمان نیز چنین است. نویسنده در پژوهش خود نتیجه می‌گیرد عنصر اصلی در پیدایش مسائل و چالش‌های زیست‌ محیطی، عمل انسان و نوع نگاه او به طبیعت است که مبنا قرار گرفته و کوشش شده تا از طریق مفاهیم عرفانی مولانا این‌ نوع عملکرد و نگاه به عالم تغییر یابد.
دختر مردم
«دختر مردم» رمانی از اورهان کمال نویسنده توانای ترکیه است که با ترجمه ارسلان فصیحی از سوی انتشارات کتابسرای نیک به بازار آمد. «دختر مردم» دومین رمان و شاخص‌ترین اثر اورهان کمال است که به فارسی منتشر می‌شود. اورهان کمال نویسنده‌ای جامع‌گرا که در رمان‌هایش معمولاً دغدغه‌های اجتماعی و وضعیت اقشار آسیب‌پذیر جامعه را بازتاب می‌دهد و مشکلاتی که زنان فرودست اجتماع با آن درگیرند. وی در رمان «دخترمردم» نیز زن‌محور است‌ و به روایت مشکلات و معضلات زنان در جامعه ترکیه می‌پردازد.
در معرفی این نویسنده و آثارش گفته‌اند، جهات گوناگون زندگی فردی را در پس زمینه زندگی اجتماعی استادانه به تصویر می‌کشد. نه تنها سرگذشت انسان‌هایی را که در کوچه و خیابان در جست‌وجوی نان، جان می‌کنند، بلکه کشمکش‌های خانوادگی را نیز به رساترین شکل روایت می‌کند. این‌ رمان که تعداد زیادی شخصیت دارد به‌عنوان شاخص‌ترین رمان اورهان کمال روایت دغدغه‌های درون خانه و خانواده است که تضادهای اجتماعی نیز در آیینه روابط خانوادگی به بهترین شکل ممکن بازتاب پیدا می‌کند.
پیرایه، دختری از استانبول
«پیرایه، دختری از استانبول» نام رمانی از جانان‌ تان نویسنده اهل ترکیه است که با ترجمه چکامه رضوانی از سوی مؤسسه انتشارات نگاه به بازار آمد.
این رمان داستان دختری است به اسم پیرایه که با وجود علاقه‌اش به رشته تئاتر و نمایش، به اصرار و ترفند خانواده ناگزیر در رشته دندانپزشکی در دانشگاه مشغول تحصیل می‌شود، چرا که پدر پیرایه خود نیز به‌عنوان دندانپزشک با 25 سال سابقه کار، عمری با عزت و احترام در جامعه زندگی کرده و نمی‌تواند ادامه تحصیل دخترش را در رشته تئاتر و نمایش بپذیرد.
پیرایه که عشق به ادبیات و نمایش در خونش موج می‌زند، در مواجهه با پدری که اهل شعر وادبیات ممنوعه‌ است می‌گوید: پدرجان این شما بودید که با گذاشتن نام پیرایه بر من عشق به ادبیات و حتی تئاتر را در چین خوردگی‌ لایه‌های مغز و قلبم پدید آوردید.
پیرایه‌ نام همسر ناظم حکمت بود. شعرها و نامه‌هایی که ناظم حکمت برای همسرش نوشته، چهره درخشان ادبیات ترکیه به حساب می‌آید. پیرایه، شخصیت اصلی این رمان می‌گوید: پدرم تا چه حد شیفته ادبیات بوده که حاضر شده اسم همسر شاعری را که ممنوع‌القلم محسوب می‌شده روی دخترش بگذارد.
رمان «پیرایه، دختری از استانبول» روایت سنت و مدرنیته است، در قالب یک داستان جذاب عاشقانه، تضاد سنت و مدرنیته عموماً در کشورهای شرقی و در اجتماع خانواده‌ها بروز و ظهور پیدا می‌کنند، که وجه بارز آن در روابط عاشقانه دوتن بازتاب دارد و عموماً منجر به فایق آمدن سنت و تسلیم مدرنیته می‌شود و جز آن نوعی عصیان و سرکشی تلقی می‌شود.
پیرایه دختر دندانپزشکی باتجربه که به همسری مردی از یک خانواده سنتی درمی‌آید و به ناگزیر از شهر زادگاهش، استانبول راهی دیاربکر می‌شود. (تضاد پایتخت با شهری کوچک، تضاد جامعه‌ای با اکثریت ترک با جامعه‌ای اقلیت کُرد) پیرایه تسلیم این مهاجرت ناخواسته از پایتخت به شهرستانی کوچک، از میان اکثریتی ترک به میان اقلیتی کُرد می‌رود تا با شوهرش که او هم دندانپزشک است زندگی تازه‌ای را آغاز کند. اما دخالت‌های مداوم مادرشوهر، تکیه بر مسائل خرافی و تعصب ورزی شوهر، زندگی او را به بن‌بست می‌کشاند؛ زندگی زنی که امروزی است. سرانجام او عصیان می‌کند و با گسستن رشته‌های اسارت، زندگی مستقلی را جدا از همه قید و بندهای مرسوم در پیش می‌گیرد و...
سال‌های شکسته
«سال‌های شکسته» جدید‌ترین رمان روح‌انگیز شریفیان نویسنده مقیم خارج ازکشور است که از سوی انتشارات مروارید به بازار آمد. شریفیان با رمان موفق و خوشخوان «چه‌کسی باور می‌کند، رستم» به جامعه ادبی معرفی شد، رمانی که سوژه اصلی‌اش مهاجرت است‌ و جایزه بنیاد گلشیری را از آن خود کرد و تا امروز بارها تجدید چاپ شده است. شریفیان در رمان «سال‌های شکسته» نیز موضوع مهاجرت و یک نسل سرگشته را دستمایه‌ای برای نوشتن یک اثر ادبی موفق انتخاب کرده است. این رمان که از زبان راوی دانای کل روایت می‌شود در فضایی جریان دارد که شخصیت‌ها با ملیت‌های مختلفی گردهم آمده‌اند. مثلاً در منطقه‌ای مهاجرنشین در کانادا. اما همزیستی آنها در کنار یکدیگر موجب بروز اختلافات عقیدتی و فرهنگی می‌شود که خواننده رمان در خلال مطالعه متن رمان سرچشمه اصلی اختلافات شخصیت‌ها را کشف می‌کند. موضوعاتی مثل بازگشت به وطن یا ماندن در غربت و ادامه دادن به هر قیمتی از جمله مسائلی است که ذهن فرد مهاجر را همیشه به خود مشغول می‌کند. در رمان سال‌های شکسته در جریان گفت‌وگوی بین شخصیت‌های رمان یا فلاش بک‌هایی که نویسنده به گذشته افراد و خاطرات به جامانده خصوصی مهاجر می‌زند، به‌ خواننده کمک می‌کند تا ریشه این تردیدها و اختلافات را پیدا کند.
شریفیان در این رمان و دیگر آثار صدای همنسلان خود است نسلی که یک پا در نظام پیشین داشتند و یک پا در نظام اسلامی، نسلی که با انقلاب بیدار شد و برای تحقق بخشیدن به عدالت ذبح شده در نظام پیشین تلاش می‌کرد. نسلی آرمانخواه که برای آرمانگرایی‌اش تاوان سختی داد و با مرور داستانی که روایتگر وقایعی است که بر او در آن سال‌ها گذشت احساس همذات‌پنداری می‌کند.