ستایش نور در تاریکی شب




میترا فردوسی
 پژوهشگر مطالعات فرهنگی
دارم هر سال آگاهانه‌تر با آیین‌های جمعی ارتباط برقرار می‌کنم مثل بقیه هم‌نسلانم. به گمانم وجوه زیبایی شناختی و خلاقانه جشن‌های ملی ما به قدری پررنگ است که من سخت گیر به هر چیز سنتی و قدیمی را هم شیفته خودش کرده. یلدا از متفاوت‌ترین این آیین‌هاست که هر سال یک جور جدیدی باز می‌شناسمش و مؤمن می‌شوم به اصل وجودی‌اش و کاری که با مردمان این سرزمین کرده است.
یلدا یعنی دریغ از خورشید که نتابد، دریغ از نور که نباشد و کجا دیده‌ایم ملتی را که چنین رو به مهر و خورشید، با هر چه سیاهی و تاریکی ستیز کنند؟ کجا دیده‌ایم مردمی را که پا به پای تولد نور صبوری کنند در شب طولانی و با نورهای کوچکی که در محافلشان روشن می‌کنند، همدلی کنند با خورشید. اصلاً کجا دیده‌ایم حال مردمی به نور اینقدر خوش باشد که جشن بگیرند و عیش ونوش کنند برای طولانی ترشدن روشنایی؟
امروز یلدا با این اصل بنیادین که یادمان می‌آورد بیداری برای تولد روشنایی خیلی ارزشمند است، کنار ماست با چیزهای دیگری که در مشتش دارد. شعرها و داستان‌ها، خوراک‌ها و میوه‌های پرجان و پرخون و دیدارهای جانی. هر کدام به نوبه خود و همه در کنار هم پادزهری برای روزهای زهرآگین غم‌زده و ناامید ماست. یلدا با همه اینها یادآوری می‌کند در گوش ما که تاریکی رفتنی و کمر سرما شکستنی است؛ که سال‌هاست مای ایرانی بیدار مانده در این شب و شهادت می‌دهد که صبح فردا طلوع می‌کند خورشید و همه چیز دور جدیدی را آغاز می‌کند. ما با کمک یلدا دست روی زانوهایمان می‌گذاریم و تعارض‌های فکری و اجتماعی‌مان را برای ساعاتی کنار می‌گذاریم. به قول ویکتور ترنر، نظام‌های آیینی اصلاً آمده‌اند تا ساز و کارهایی برای اصلاح تضادهای موجود در درون جامعه و در میان اعضای آن باشند.
و واقعاً که آیین روزنه‌ای است به دنیای مردمان، که می‌توان از طریق آن، دریافت که آنان چگونه دنیای خود را می‌آفرینند و باز می‌آفرینند و در پستو‌های این آیین‌ها راهی برای امیدوار ماندن پیدا می‌کنند. یلدا پر از این پستوهاست: در شب یلدا فال حافظ می‌گیریم نه به خاطر اینکه تقدیرمان را بدانیم بلکه با تمسک به ابهام و ایهام پررنگ شعرهای حافظ، راهی می‌گشاییم برای اینکه هر طور شده امیدوار از گرفتن فال بیرون بیاییم. گویی نمی‌خواهیم راهی برای ناامید شدن بر خودمان باقی بگذاریم. در فال گرفتن ما نه به‌دنبال آگاهی از آینده‌مان بلکه به‌دنبال دست بردن در آن و آفرینش امیدوارانه آینده هستیم. که حافظ، این رند پیر، هم خودش خوب می‌داند که می‌گوید: به نا امیدی از این در مرو بزن فالی/ بود که قرعه دولت به‌نام ما افتد.



آدرس مطلب http://old.irannewspaper.ir/newspaper/page/6953/11/494096/0
ارسال دیدگاه
  • ضمن تشکر از بیان دیدگاه خود به اطلاع شما رسانده می شود که دیدگاه شما پس از تایید نویسنده این مطلب منتشر خواهد شد.
  • دیدگاه ها ویرایش نمی شوند.
  • از ایمیل شما فقط جهت تشخیص هویت استفاده خواهد شد.
  • دیدگاه های تبلیغاتی ، اسپم و مغایر عرف تایید نمی شوند.
captcha
انتخاب نشریه
جستجو بر اساس تاریخ
ویژه نامه ها