عمو نوروز در راه است، ننه سرما خوابت نبرد

نلی محجوب
فعال حوزه ادبیات کودک و نوجوان
نوروز برای ما پر بود از خاطرات خوش دید و بازدید، خرید و عید دیدنی، بازی‌های دورهمی، خانه‌های بزرگ و جمع شدن دور سفره هفت‌سین. عیدی گرفتن و لذت جمع کردن عیدی‌ها. لباس نو و بازی‌های محلی و... این روزها اما خیلی چیزها تغییر کرده. نه خانه بزرگی مانده نه حال و حوصله‌ای. بچه‌ها یک‌سال است که در محدودیت قرار گرفته‌اند از پارک رفتن و تفریح، دورهمی دوستانه و از جمع دوستان دورمانده‌اند، زندگی‌ها پر شده از محدودیت. دیگر خرید عید نه تنها به‌دلیل کووید19 که به‌دلیل وضع معیشت محدود شده است. دید و بازدید و دیدن مادربزرگ‌ها و پدربزرگ‌ها محدود شده و به حداقل رسیده است. اما در هر شرایطی بهار می‌آید، نوروز در راه است و بچه‌ها چشم انتظار. انگار ما همه ننه سرما هستیم منتظر عمو نوروز و باید حواس‌مان باشد موقع آمدنش خوابمان نبرد و حسرت یکبار دیگر به دلمان نماند. امسال منتظر بهار بودیم تا بیاید و شادی بیاورد. این روزها می‌توانیم اشعار کودکانه بهاری را با بچه‌ها زمزمه کنیم و با هم بخوانیم و با شادی به استقبال بهار برویم. این شعر از پروین دولت آبادی را بخوانید. پر از امید است:
بهار آمد، گل آمد / نسرین و سنبل آمد / گل‌های سرخ و زیبا / در باغ خانه آمد / چشم‌ها را باز کردند / با خنده ناز کردند / بنفشه دسته دسته /  کنار جو نشسته / در روز آفتابی / در آسمان آبی / پرنده خوش آواز / پر زد و کرد پرواز / بهار آمد، گل آمد / نسرین و سنبل آمد
یا اشعار دیگری که با جست‌و‌جو براحتی می‌شود پیدا کرد و بچه‌ها را تشویق کرد به فراگرفتن و خواندن آن‌ها. می‌توانیم برای بچه‌ها از نوروز بگوییم از داستان امید به زایش؛ نو شدن. از هفت سین بگوییم و اینکه هر کدام نماد چیست. از نمادها بگوییم و از آداب کهن. شاید بد نباشد از افراد قدیمی‌تر و اقوام دور و نزدیک از رسوم محلی بپرسیم. در کنار بچه‌ها کارهای تحقیقی انجام دهیم. بچه‌ها را تشویق کنیم به جست‌و‌جو و کارهای خلاقه. تهیه یادداشت و گزارش. مبادله این تحقیق‌ها با هم درباره ایران و فرهنگ‌ها و سنت‌های کهن. می‌توانیم بچه‌ها را تشویق کنیم به ساخت کاردستی‌های نوروزی. تهیه سفره هفت سین با سلیقه خودشان، رنگ آمیزی تخم مرغ وساخت هدیه‌های عید دست ساز. خوب است بچه‌ها آشنا بشوند که در هر منطقه جغرافیایی سنت‌های مختلفی در شب عید وجود دارد و در برگزاری مراسم شیوه و آیینی جذاب نهفته است و اینکه همه ما به‌عنوان ایرانی مشترکاتی داریم. همه ما پای هفت سینی مشترک می‌نشینیم به انتظار رویشی دوباره. اینکه باید در هر شرایطی امید را زنده نگه داریم و بدانیم بعد از هر زمستان بهاری خواهد بود و شکوفه و طراوتی. مثلاً در میان زرتشتیان مراسم نوروز اینگونه بود که پدربزرگ آتش روشن می‌کرد و روشن نگاه می‌داشت و نیایش می‌خواند. هیزم و توده‌های خار و خاشاک را بچه‌ها کنار بیل بزرگش می‌نهادند و او هیمه را باید چنان می‌سوزاند که تا دمیدن سپیده بتواند آتش را روشن نگه دارد.*
این نوروز هم به‌دلیل محدودیت‌ها دید و بازدید مرسوم انجام نمی‌شود اما می‌توانیم برای شادی و سرگرمی بازی‌های محلی را در خانه اجرا کنیم مثل تخم مرغ بازی و... می‌توانید از بزرگترها کمک بگیرید و آنها را هم سرگرم کنیم. همین‌طور می‌توانیم زمانی را به خواندن داستان و کتاب‌هایی با موضوع نوروز و عمو نوروز با بچه‌ها بگذرانیم. کتاب‌های «گل اومد بهار اومد» اثری از منوچهر نیستانی و تصویرگری پرویز کلانتری، «عمونوروز» نوشته جمال‌الدین اکرمی، «عمو نوروز» نوشته فریده فرجاد و م. آزاد و تصویرگری فرشاد مثقالی و «بنفشه‌های عمو نوروز» به قلم محمد هادی محمدی از دسته کتاب‌های نوروزی خوب و ارزشمند هستند.
کم‌کم صدای نوروزخوان‌ها شنیده می‌شود. سر و کله حاجی فیروزها پیدا شده است. هدیه‌های نوروزی را آماده می‌کنیم و منتظریم تا دور هفت سین امسال بنشینیم به امید رسیدن بهار و تازه شدن دل‌ها.در این تازه شدن کتاب را فراموش نکنیم و به بچه‌ها کتاب هدیه بدهیم و با آنها وقت بگذرانیم به امید شادی و نو شدن.
*برگرفته از  ketabak.org