اما و اگرهای سفرهای نوروزی در سایه کرونا

گروه اقتصادی/ به‌رغم پیش‌بینی پیک کرونا در اسفند و احتمال اجرای دستورالعمل‌هایی برای محدودیت سفر، شرکت‌های حمل و نقلی فروش بلیت‌های نوروزی را آغاز کرده‌اند. در دو سال گذشته به دلیل لغو سفرها، ضرر و زیان شرکت‌های حمل و نقلی افزایش یافت و به همین دلیل بازگشت هزینه بلیت مسافران به طول انجامید.
اقتصاد دنیا در دو سال گذشته، متأثر از شیوع کرونا، آسیب شدیدی دید، یکی از بخش‌هایی که بیشترین آسیب‌پذیری از شیوع کرونا را دارد، شرکت‌های حمل و نقلی مسافری در جهان است. در ایران نیز بخش‌های مختلف حمل‌ونقل مسافری کاهش تقاضا را در دو سال اخیر تجربه کرده اند. با افزایش واکسیناسیون و کاهش تعداد مبتلایان، شرکت‌های حمل و نقلی مسافری امیدوار بودند نوروز امسال بتوانند با افزایش بلیت فروشی، بخشی از زیان دو سال اخیر را جبران کنند، اما با شیوع سویه جدید ویروس کرونا و افزایش آمار مبتلایان، ستاد کرونا پیش‌بینی کرده است که نیمه دوم اسفند اوج همه‌گیری کرونا در پیک ششم در کشور رخ دهد. با وجود این، پیش‌بینی فروش بلیت مسافری برای نوروز آغاز شده است.
فروش بلیت فقط با کارت واکسن
شرط اصلی که ستاد کرونا برای فروش بلیت‌های نوروزی برای شرکت‌های حمل‌ونقل مسافری تعیین کرده است فروش بلیت فقط با ارائه کارت تزریق دو دوز واکسن است. محمد رجبی، رئیس انجمن شرکت‌های حمل‌ونقل ریلی مسافری، در گفت‌و‌گو با «ایران» در خصوص شرایط سفرهای نوروزی و فروش بلیت گفت: بر اساس اعلام ستاد کرونا شرکت‌های مسافری باید از سامانه وزارت کشور برای فروش بلیت استعلام بگیرند. این سامانه به سامانه‌های وزارت بهداشت متصل است. به این ترتیب هر کسی واکسن نزده باشد نمی‌تواند بلیت بخرد. مکانیزم‌های کنترلی نرم‌افزاری و سخت‌افزاری برای کاهش مخاطرات سفر پیش‌بینی شده است. متقاضیان بلیت حتماً باید دو دوز واکسن را تزریق کرده باشند. توصیه ما به متقاضیانی که قرار است به‌صورت خانوادگی سفر و بلیت تهیه کنند این است که همه اعضای خانواده حتماً واکسن را تزریق کنند در غیر این صورت امکان تهیه بلیت ندارند. رجبی افزود: برای سفرهای نوروزی نگرانی نداریم و بر اساس اعلام ستاد کرونا رعایت دستورالعمل‌ها در بخش ریلی رضایت بخش است. پروتکل جدیدی از طرف ستاد کرونا به ما ابلاغ نشده است. بر اساس اعلام شرکت راه‌آهن، پیش‌فروش بلیت قطارهای مسافری که از 20 بهمن‌ماه در سراسر کشور آغاز شده تا 24 اسفند‌ماه ادامه خواهد داشت.
 ضرر 2هزار میلیاردی
در همین زمینه، رئیس انجمن شرکت‌های حمل‌ونقل ریلی مسافری اظهار کرد: شرکت‌های مسافری ریلی از زمان شیوع کرونا 2هزار میلیارد تومان زیان دیده‌اند و با توجه به ادامه کرونا، این ضرر و زیان جبران نشده است.
به گفته رجبی، ستاد کرونا تسهیلاتی را برای پرداخت به شرکت‌های مسافری ریلی پیش‌بینی کرده بود که فقط 45درصد آن وصول شد. این ستاد پرداخت 940 میلیارد تومان تسهیلات را تصویب کرد که تا الان 450 میلیارد تومان توسط بانک‌ها پرداخت شده است. برخی شرکت‌های مسافری و واگن‌ساز تاکنون وام را دریافت نکرده‌اند. مشکل ما این است که فرآیند تأمین برخی کالاهای مورد نیاز چون وارداتی است، با تأخیر مواجه است و عدم پرداخت تسهیلات این مشکلات را چندبرابر کرده است. آثار کرونا حداقل چند سال بر بدنه شرکت‌ها باقی می‌ماند.
نوسازی واگن‌ها
رئیس انجمن شرکت‌های حمل‌ونقل ریلی مسافری همچنین با اشاره به فرسودگی ناوگان در این بخش گفت: در حال حاضر به‌خاطر شرایط مالی شرکت‌ها، برخی اقلامی که خریداری کرده‌ایم هنوز به دست ما نرسیده است، اما تلاش ما این است که تا نوروز واگن‌ها را بهسازی و نوسازی کنیم. نگهداری واگن‌های با عمر بالا و تعمیر و به روز کردن آن هزینه سنگینی دارد.
رجبی افزود: هزینه تعمیر و نوسازی هر واگن 6میلیارد تومان است. با این تعمیرات جلوه ظاهری قطارها و خدمات آن ارتقا پیدا می‌کند تا رضایت مسافران جلب شود. تلاش شرکت‌ها این است تا قبل از نوروز 60 واگن نوسازی شود. او با اشاره به شروع بلیت فروشی گفت: از 24 اسفند تا 16 فروردین پیک نوروزی است. البته با توجه به شروع ماه مبارک رمضان در 14 فروردین احتمال بازگشت مسافران زودتر از زمان پیک وجود دارد. به همین دلیل پیش‌بینی لازم برای این موضوع شده است. استقبال مردم برای خرید بلیت‌های نوروزی تحت‌الشعاع کرونا قرار نگرفته است و پیش‌بینی می‌کنیم 80 درصد بلیت‌ها فروخته شود. یک میلیون و 300 هزار صندلی برای سفرهای نوروزی در نظر گرفته شده است که معمولاً 60 درصد ظرفیت پر می‌شود. با توجه به اینکه در ایام نوروز معمولاً ناوگان در یک سر مسافر کمتر دارد یا حتی خالی است، در سال‌های قبل 25درصد افزایش قیمت بلیت، به‌خاطر جبران هزینه یک سر خالی اعمال می‌شد اما دولت امسال اجازه افزایش قیمت نداده است و قیمت بلیت برابر قیمت‌های سال 98 است در حالی که هزینه‌های جاری شرکت‌ها افزایش یافته است.
وی افزود: در سال 99 و 1400 افزایش دستمزد را داشته‌ایم. منابع ما از فروش بلیت است که عدم افزایش قیمت انگیزه سرمایه‌گذاری در صنعت را از بین برده است. اقتصاد بخش ریلی مسافری از کرونا متأثر شده است و این نگرانی را داریم به‌خاطر افزایش هزینه‌ها نتوانیم نوسازی را انجام دهیم.
اتوبوسرانی آماده است
حمل و نقل جاده‌ای و سفر با اتوبوس همیشه بیشترین جابه‌جایی را در میان انواع دیگر حمل‌ونقل دارد. این بخش نیز در دو سال گذشته با رکود در تقاضا مواجه بود. برای نوروز امسال نیز شرکت‌های مسافری اتوبوسرانی هم اعلام کرده‌اند فروش بلیت نوروزی اتوبوس فقط با کارت واکسن خواهد بود.
در این خصوص داریوش باقرجوان، مدیرکل حمل‌ونقل مسافری سازمان راهداری و حمل‌ونقل جاده‌ای گفت: شرکت‌های حمل و نقلی برای هیچ کس جز افرادی که واکسن زده‌اند یا تست پی سی آر منفی داشته باشند بلیت صادر نمی‌کنند. باقرجوان در گفت‌و‌گو با مهر با تأکید بر اینکه در حال حاضر تعداد مسافرگیری اتوبوس‌های بین شهری ۸۰ درصد ظرفیت است، تأکید کرد: اگر رانندگان اتوبوس‌ها در بین راه مسافر سوار کنند باید تعداد مسافران بین راهی به تعدادی باشد که از ۸۰ درصد ظرفیت اتوبوس بیشتر نشود.
سفرهای دریایی
از سویی دیگر وضع نامشخص طرح تسهیل سفرهای دریایی در نوروز ۱۴۰۱ نیز بر این ادعا که هنوز چشم‌اندازی برای سفرهای نوروزی 1401 وجود ندارد می‌افزاید، در همین باره حسین عباس‌نژاد، عضو هیأت عامل سازمان بنادر و دریانوردی در مصاحبه‌ای با تسنیم تأکید کرده است که اجرای طرح تسهیل سفرهای دریایى در نوروز ۱۴۰۱، منوط به تصویب و ابلاغ ستاد ملى مقابله با کرونا است.
سفرهای هوایی
 مسئولان شرکت‌های هواپیمایی نیز اعلام کرده‌اند، ایرلاین‌ها تا یکی، دو ماه آینده بلیت‌ها را فروخته‌اند و عملاً بلیت فروشی در بخش هوایی برای سفرهای نوروزی شروع شده است. تجربه نوروز 99نشان می‌دهد با شیوع کرونا و لغو سفرهای نوروزی، استرداد هزینه بلیت‌ها به مسافران ماه‌ها طول کشید و هزینه به‌طور کامل پرداخت نشد و درصدی از آن را شرکت‌ها نپرداختند. این نگرانی وجود دارد با پیش فروش بلیت هواپیما و احتمال لغو پروازها برای سفر نوروزی، برگشت هزینه بلیت دوباره با مشکلاتی همراه باشد.
قیمت مانند قبل
مقصود اسعدی سامانی، دبیر انجمن شرکت‌های هوایی در خصوص برنامه بخش هوایی برای سفرهای نوروزی در گفت‌وگو با فارس، اظهار داشته است که «طرح سفرهای نوروزی از روزهای پایانی اسفندماه 1400 شروع می‌شود و تا پانزدهم فروردین 1401 ادامه دارد. با توجه به آنکه اغلب شرکت‌های هواپیمایی برنامه پروازی خود را 6 ماهه می‌بندند و برنامه پروازی نیمه دوم سال از آبان‌ماه امسال آغاز شده است، بنابراین امکان تهیه بلیت تا اردیبهشت سال 1401 برای مسافران وجود دارد. بنابراین عرضه بلیت پروازهای نوروزی در حال انجام است.»
دبیر انجمن شرکت‌های هواپیمایی عرضه بلیت سفرهای نوروزی را بدون افزایش قیمت اعلام کرده و گفته است: «عرضه بلیت بدون افزایش قیمت نسبت به نرخ‌های فعلی و در دامنه نرخ‌های تعیین‌شده مصوب 13 دی‌ماه 1400 انجام خواهد شد و مسافران دقت کنند پیش از خرید بلیت، دامنه نرخ‌ها را مشاهده کنند.» به نظر می‌رسد که حمل‌ونقل هوایی برای سفرهای نوروزی تدارکات لازم را دیده است و حتی تلاش دارد که با تأکید بر این موضوع که «‌قیمت بلیت پروازهای نوروزی در سال ۱۴۰۱ افزایش نمی‌یابد» از بازار مسافری نوروز 1401 مسافران بیشتری را جذب حمل‌ونقل هوایی کند.
محدودیت تردد
البته با آنکه شبکه حمل‌ونقل کشور هنوز بر سر بود یا نبود سفرهای نوروزی در سال 1401 به نتیجه نرسیده است، احمد وحیدی، وزیر کشور اظهار داشته است که «اگر پروتکل‌ها رعایت شود و ما بتوانیم از پیک ششم کرونا عبور کنیم دلیلی برای اعمال محدودیت در سفرهای نوروزی وجود ندارد.»

نیم نگاه

شرط اصلی که ستاد کرونا برای فروش بلیت‌های نوروزی برای شرکت‌های حمل‌ونقل مسافری تعیین کرده است فروش بلیت فقط با ارائه کارت تزریق دو دوز واکسن است
رئیس انجمن شرکت‌های حمل‌ونقل ریلی مسافری: برای سفرهای نوروزی نگرانی نداریم و بر اساس اعلام ستاد کرونا رعایت دستورالعمل‌ها در بخش ریلی رضایت بخش است
دبیر انجمن شرکت‌های هوایی: عرضه بلیت بدون افزایش قیمت نسبت به نرخ‌های فعلی و در دامنه نرخ‌های تعیین‌شده مصوب 13 دی‌ماه 1400 انجام خواهد شد
مدیرکل حمل‌ونقل مسافری سازمان راهداری: تعداد مسافرگیری اتوبوس‌های بین شهری ۸۰ درصد ظرفیت است. اگر رانندگان اتوبوس‌ها در بین راه مسافر سوار کنند باید تعداد مسافران بین راهی به تعدادی باشد که از ۸۰ درصد ظرفیت اتوبوس بیشتر نشود.