40 درصد دانشآموختگان دانشگاهی در دولت گذشته بیکار بودند
مهارتآموزی، دروازه بازار کار برای فارغ التحصیلان
گروه اقتصادی / دولت گذشته به بیکاری دانشآموختگان دانشگاهی توجه نمیکرد، مسألهای که به کاهش 30 درصدی تعداد دانشجویان طی سالهای اخیر منجر شد، اما این دولت با افزایش مراکز فنی و حرفهای و مهارتآموزی به فارغالتحصیلان با استفاده از برنامههای ترکیبی مهارتافزایی توانسته است نرخ بیکاری را در این قشر کاهش دهد و باعث شود که نه تنها اقبال به تحصیلات عالیه کاهش پیدا نکند، بلکه با مهارتآموزی در کنار درس، زمینه استفاده از این ظرفیت بزرگ را برای اشتغالزایی و افزایش بهرهوری نیروی کار در بنگاههای اقتصادی کشور فراهم کند که نشانه آن را میتوان در کاهش نرخ بیکاری در سهماهه اول امسال بین دانشآموختگان دانشگاهی مشاهده کرد. اما به گفته علی حسین شهریور، معاون پژوهش، برنامهریزی و سنجش مهارت سازمان آموزش فنی و حرفهای کشور همچنان حدود 40 درصد از بیکاران کشور را فارغالتحصیلان دانشگاهی تشکیل میدهند.
دلایل ناکامی در دولتهای گذشته
بیتردید افزایش نرخ بیکاری بین دانشآموختگان دانشگاهی در سالهای اخیر بویژه در دولت روحانی از اصلیترین عوامل کاهش دانشجو بوده است. اگر چه توجه به مهارتآموزی برای دانشآموختگان دانشگاهی از همان دولت پنجم مورد توجه قرار گرفت و دولتهای گذشته هزینههای هنگفتی را برای این موضوع اختصاص داده بودند، اما در این بازه 30 ساله هرگز در امر مهارتآموزی دانشآموختگان دانشگاهی نتوانستند موفقیتی کسب کنند. قرار نگرفتن رابطه آمایش سرزمینی با رشتههای دانشگاهی، نبود رابطه نظاممند میان نظام اشتغال و آموزش و نبود انعطافپذیری لازم برای انطباق با تغییرات پیوسته فناوری و نیازهای مهارتی حاصل از آن، از عوامل اصلی ناکامی مراکز فنی و حرفهای برای مهارتآموزی دانشآموختگان دانشگاهی برای یافتن فرصت شغلی در این سالها بوده است.
توجه به سرمایه انسانی در دولت سیزدهم
از زمانی که دولت سیزدهم با برچسب مردمی خود زمام امور اجرایی کشور را در مردادماه سال 1400 به عهده گرفت؛ این چرخه به نوعی در حال تغییر است. نشانه آن نیز توجه دولت و بویژه وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی به مقوله مهارتآموزی دانشآموختگان دانشگاهی است؛ به طوری که میتوان در این مدت کوتاه اثرگذاری آن را در اقتصاد کشور مشاهده کرد و آن هم کاهش نرخ بیکاری بین دانشآموختگان دانشگاهی در بهار سال 1401 بود. از آنجا که دولت سیزدهم معتقد به نظریه سرمایه انسانی بوده، از اینرو معتقد است که بالندگی و کارآمدی هر نهاد فرهنگی، آموزشی، اقتصادی و اجتماعی به توانایی، دانش و مهارت نیروهای انسانی است. به همین خاطر است که اهتمام دولت سیزدهم به مقوله ارتباط میان محیط کار و آموزش برای رشد کارایی و بهرهوری نیروی کار معطوف شده و برای پاسخگویی به نیازهای بازار کار، از ظرفیت مراکز آموزش فنی و حرفهای نهایت استفاده را میخواهد داشته باشد.
این گفته علی حسین شهریور، معاون پژوهش، برنامهریزی و سنجش مهارت سازمان آموزش فنی و حرفهای کشور مبنی بر ارائه آموزش فنی و مهارتی به دانشآموختگان دانشگاهها و مراکز آموزش عالی از اولویتهای سازمان آموزش فنی و حرفهای محسوب میشود که نتیجه اولیه آن بهبود آمار اشتغالزایی دانشآموختگان دانشگاهی در سهماهه اول امسال بوده است.
اما مهمترین برنامههای اشتغالزایی این دولت برای کسب مهارتآموزی دانشآموختگان دانشگاهی برای کسب فرصتهای شغلی چه بوده است.
طرح نخلستان
حرفهای علیاوسط هاشمی، رئیس سابق سازمان فنی و حرفهای کشور مبنی براینکه کشور در حوزه مهارت و اشتغال دچار عقبماندگی است، نشان میدهد که دولتهای یازدهم و دوازدهم نتوانستند این عقبماندگی را جبران کنند. حالا دولت سیزدهم طی یکسال اخیر برای جذب دانشآموختگان دانشگاهی به کار و همچنین بازگشت امید به تحصیل در دانشگاهها اقداماتی را انجام داده است.
طرح نخلستان برای فارغالتحصیلان دانشگاهی است. در این طرح برای فارغالتحصیلان دانشگاهی که رشته تحصیلی آنها مورد تقاضای بازار کار نباشد با همکاری پارکهای علم و فناوری و وزارت علوم دورههای تخصصی مهارتآموزی برگزارمیشود.
همچنین با همکاری دانشگاه تهران، مرکزی در یکی از شهرستانهای استان تهران به عنوان اردوگاه مهارتآموزی دانشجویان راهاندازی شده که در دورههای کوتاهمدت و به صورت یک تا چند ماهه دانشجویان در این دورهها شرکت خواهند کرد.
همچنین سازمان فنی و حرفهای کشور برای مهارتآموزی دانشآموزان نیز برنامههای مهارتآموزی در نظر گرفته است که از آن جمله طرح مدرسه تابستانی مهارت برای دانشآموزان 15سال به بالا است.
طرح کهاد و مهارتافزایی ترکیبی
در این طرح نخستین هدف آموزش دورههای ۵۴۰ ساعتی برای دانشجویان است. برنامه دوم سازمان برای آموزش دانشجویان «Sand Box» است و جامعه هدف آن دانشجویانی هستند که رشته تحصیلی آنها در بازار کار متقاضی ندارد. سومین برنامه آموزشی نیز، گذراندن دوره آموزشی در کنار واحدهای درسی است. گام برداشتن به سوی آموزشهای مهارتی یک الزام است. به گفته علی حسین شهریور، معاون سازمان آموزش فنی و حرفهای کشور، پیشبینی میشود ۵۰۰ هزار دانشجو در این طرح مشارکت کنند.
فعالیت 271 مرکز مهارتآموزی و مشاوره شغلی در دانشگاهها
به گفته رئیس سازمان آموزش فنی و حرفهای کشور، مراکز مدیریت مهارتآموزی و مشاوره شغلی در دانشگاهها و مراکز آموزش عالی در راستای توانمندسازی دانشجویان تشکیل شده و در حال حاضر نزدیک به 271 مرکز مهارتآموزی و مشاوره شغلی در دانشگاهها در حال فعالیت هستند.
غلامحسین حسینینیا، اتصال مراکز مدیریت مهارتآموزی و مشاوره شغلی به پرتال آموزشی سازمان را موجب تسهیل فرایندهای اجرایی مهارتآموزی در بین دانشجویان و فارغالتحصیلان دانشگاهی برشمرده که به گفته وی میتواند به یک فرهنگ ملی تبدیل شود.
به گفته وی، دانشگاهها باید به یک شهر بیدار مهارتآموزی تبدیل شوند و در هر استان یک مرکز به پارک علم و فناوری مهارتی تبدیل و در امور مربوط به بخش خصوصی تسهیلگری شود.
بازار نیازمند تکنیسین است
معاون سازمان آموزش فنی و حرفهای کشور نیز با بیان اینکه دانشآموختگان تحصیلات تکمیلی بیشترین میزان تحصیلکردهها را به خود اختصاص دادهاند، افزود: دانشآموختگان دوره دکتری ۴۶ درصد، کارشناسی ارشد ۷۸ درصد و دوره کارشناسی ۷۴.۴ درصد بیکار هستند. وی گفت: ۵.۶ درصد از دانشآموختگان دورههای کاردانی بیکار هستند و این بدان معنا است که بازار کار کنونی بیشتر به تکنیسین نیاز دارد. وی با اشاره به کاهش ۳۰ درصدی شمار دانشجویان کشور از سال ۹۴ تاکنون خاطرنشان کرد: سه میلیون و ۲۰۰ هزار دانشجو در سال گذشته در دانشگاههای کشور تحصیل کردند.
به نظر میرسد که در دولتهای گذشته بین بازار کار و دانشگاهها تناسبی ایجاد نکردند و این مسأله در این دولت مدنظر قرار گرفته است که با ایجاد برنامههای مناسب در این راستا و ایجاد مشاغل جدید نخستین گام را در این راستا برداشته است.
اختصاص ۲هزار میلیارد تومان اعتبار برای تجهیز و توسعه مراکز فنی و حرفهای
معاون وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی از اختصاص ۲هزار میلیارد تومان اعتبار برای تجهیز و توسعه مراکز فنی و حرفهای در سفرهای استانی دولت خبر داد و گفت: طی ۱۰ ماه گذشته بیش از 6 هزار موافقتنامه اصولی جدید برای متقاضیان تأسیس آموزشگاههای آزاد فنی و حرفهای صادر شده است.
به گزارش ایسنا، غلامحسین حسینینیا در نشست آغاز هفته ملی کارآفرینی و آموزشهای فنی و حرفهای اظهار کرد: ششم مرداد ماه به نام روز ملی کارآفرینی و آموزشهای فنی و حرفهای نامگذاری شده است. آموزشهای فنی و حرفهای ابزار حیاتی برای هدایت، توسعه و پیشرفت کشورها از طریق توانمندسازی جوانان و بزرگسالان است و دامنه و ارتباطات آموزشهای مهارتی با توجه به پیشرفتهای تکنولوژیکی شگرفی که در دنیا رخ داده و تغییراتی که به سمت یادگیریهای مادامالعمر صورت گرفته موجب شده تا ما هم بر مقوله فنی و حرفهای و سایر مؤلفههای اشتغال پایدار متناسب با نیازها و روندهای روز دنیا متمرکز شویم.
وی افزود: با توجه به اجرای فناوریهای دیجیتال باید هر چه بیشتر ظرفیتهای خود را بهبود بخشیده و به سمت شناسایی مهارتهای روز برویم چرا که تا سال ۲۰۳۰ شکاف مهارتی باید بسته شود و برآوردها نشان میدهد که ۶,۵ تریلیون دلار در سطح دنیا از رهگذر بستن شکاف مهارتی به دست خواهد آمد از این رو موظفیم در این رهگذر کشورمان را در مسیر مهارتآموزی به سمتی ببریم که سهم شایستهای از اقتصاد جهانی را به دست گیریم.
معاون وزیر کار از اختصاص 2 هزار میلیارد تومان اعتبار برای توسعه مراکز فنی و حرفهای در سفرهای استانی خبر داد و گفت: در سفرهای دولت به استانهای مختلف، اعتبارات خوبی برای توسعه و تجهیز مراکز فنی و حرفهای در نظر گرفته شده است به نحوی که تاکنون ۲ هزار میلیارد تومان از رهگذر سفرهای استانی برای سالهای ۱۴۰۱ و ۱۴۰۲ در جهت توسعه مراکز فنی و حرفهای و تکمیل طرحهای ناتمام اختصاص پیدا کرده است.
حسینینیا از اجرای سه برنامه شاخص توسط سازمان آموزش فنی و حرفهای خبر داد و گفت: در حال حاضر سازمان طرح تحول آموزش مهارتی در محیط واقعی کار را در کنار طرحهایی همچون «نخلستان» و «کهاد» مهارتآموزی در دست اجرا دارد و درصدد است تا مجموعهای از مهارتها را به فراگیران عرضه کند. به موجب طرح تحول آموزش مهارت در محیط واقعی کسب و کار، بستهای از مهارتها در محیط واقعی کار به فراگیران ارائه میشود و در این بسته مجموعهای از مهارتهای نرم، ارتباط با مشتری، دخلوخرجداری، تولید ثروت و تجاریسازی توانمندیها در محیط کار به فرد منتقل میشود و فردی که به کارگاه یا واحد صنفی معرفی میشود در واقع بستهای از انواع مهارتها را در قالب دورههای آموزش مهارتی میبیند.
رئیس سازمان آموزش فنی و حرفهای با اشاره به تغییر رویکرد سازمان در دور جدید، از تدوین هزار استاندارد شایستگی در ۱۰ ماه اخیر خبر داد و اظهار کرد: رویکرد سازمان آموزش فنی و حرفهای از شغلمحوری به شایستگیمحوری تغییر کرده و آمادگی حرفهای به توسعه حرفهای تبدیل شده است. تاکنون 3 هزار و 760 استاندارد شایستگی طراحی شده که هزار استاندارد طی ۱۰ ماه اخیر تدوین شده است.
دلایل ناکامی در دولتهای گذشته
بیتردید افزایش نرخ بیکاری بین دانشآموختگان دانشگاهی در سالهای اخیر بویژه در دولت روحانی از اصلیترین عوامل کاهش دانشجو بوده است. اگر چه توجه به مهارتآموزی برای دانشآموختگان دانشگاهی از همان دولت پنجم مورد توجه قرار گرفت و دولتهای گذشته هزینههای هنگفتی را برای این موضوع اختصاص داده بودند، اما در این بازه 30 ساله هرگز در امر مهارتآموزی دانشآموختگان دانشگاهی نتوانستند موفقیتی کسب کنند. قرار نگرفتن رابطه آمایش سرزمینی با رشتههای دانشگاهی، نبود رابطه نظاممند میان نظام اشتغال و آموزش و نبود انعطافپذیری لازم برای انطباق با تغییرات پیوسته فناوری و نیازهای مهارتی حاصل از آن، از عوامل اصلی ناکامی مراکز فنی و حرفهای برای مهارتآموزی دانشآموختگان دانشگاهی برای یافتن فرصت شغلی در این سالها بوده است.
توجه به سرمایه انسانی در دولت سیزدهم
از زمانی که دولت سیزدهم با برچسب مردمی خود زمام امور اجرایی کشور را در مردادماه سال 1400 به عهده گرفت؛ این چرخه به نوعی در حال تغییر است. نشانه آن نیز توجه دولت و بویژه وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی به مقوله مهارتآموزی دانشآموختگان دانشگاهی است؛ به طوری که میتوان در این مدت کوتاه اثرگذاری آن را در اقتصاد کشور مشاهده کرد و آن هم کاهش نرخ بیکاری بین دانشآموختگان دانشگاهی در بهار سال 1401 بود. از آنجا که دولت سیزدهم معتقد به نظریه سرمایه انسانی بوده، از اینرو معتقد است که بالندگی و کارآمدی هر نهاد فرهنگی، آموزشی، اقتصادی و اجتماعی به توانایی، دانش و مهارت نیروهای انسانی است. به همین خاطر است که اهتمام دولت سیزدهم به مقوله ارتباط میان محیط کار و آموزش برای رشد کارایی و بهرهوری نیروی کار معطوف شده و برای پاسخگویی به نیازهای بازار کار، از ظرفیت مراکز آموزش فنی و حرفهای نهایت استفاده را میخواهد داشته باشد.
این گفته علی حسین شهریور، معاون پژوهش، برنامهریزی و سنجش مهارت سازمان آموزش فنی و حرفهای کشور مبنی بر ارائه آموزش فنی و مهارتی به دانشآموختگان دانشگاهها و مراکز آموزش عالی از اولویتهای سازمان آموزش فنی و حرفهای محسوب میشود که نتیجه اولیه آن بهبود آمار اشتغالزایی دانشآموختگان دانشگاهی در سهماهه اول امسال بوده است.
اما مهمترین برنامههای اشتغالزایی این دولت برای کسب مهارتآموزی دانشآموختگان دانشگاهی برای کسب فرصتهای شغلی چه بوده است.
طرح نخلستان
حرفهای علیاوسط هاشمی، رئیس سابق سازمان فنی و حرفهای کشور مبنی براینکه کشور در حوزه مهارت و اشتغال دچار عقبماندگی است، نشان میدهد که دولتهای یازدهم و دوازدهم نتوانستند این عقبماندگی را جبران کنند. حالا دولت سیزدهم طی یکسال اخیر برای جذب دانشآموختگان دانشگاهی به کار و همچنین بازگشت امید به تحصیل در دانشگاهها اقداماتی را انجام داده است.
طرح نخلستان برای فارغالتحصیلان دانشگاهی است. در این طرح برای فارغالتحصیلان دانشگاهی که رشته تحصیلی آنها مورد تقاضای بازار کار نباشد با همکاری پارکهای علم و فناوری و وزارت علوم دورههای تخصصی مهارتآموزی برگزارمیشود.
همچنین با همکاری دانشگاه تهران، مرکزی در یکی از شهرستانهای استان تهران به عنوان اردوگاه مهارتآموزی دانشجویان راهاندازی شده که در دورههای کوتاهمدت و به صورت یک تا چند ماهه دانشجویان در این دورهها شرکت خواهند کرد.
همچنین سازمان فنی و حرفهای کشور برای مهارتآموزی دانشآموزان نیز برنامههای مهارتآموزی در نظر گرفته است که از آن جمله طرح مدرسه تابستانی مهارت برای دانشآموزان 15سال به بالا است.
طرح کهاد و مهارتافزایی ترکیبی
در این طرح نخستین هدف آموزش دورههای ۵۴۰ ساعتی برای دانشجویان است. برنامه دوم سازمان برای آموزش دانشجویان «Sand Box» است و جامعه هدف آن دانشجویانی هستند که رشته تحصیلی آنها در بازار کار متقاضی ندارد. سومین برنامه آموزشی نیز، گذراندن دوره آموزشی در کنار واحدهای درسی است. گام برداشتن به سوی آموزشهای مهارتی یک الزام است. به گفته علی حسین شهریور، معاون سازمان آموزش فنی و حرفهای کشور، پیشبینی میشود ۵۰۰ هزار دانشجو در این طرح مشارکت کنند.
فعالیت 271 مرکز مهارتآموزی و مشاوره شغلی در دانشگاهها
به گفته رئیس سازمان آموزش فنی و حرفهای کشور، مراکز مدیریت مهارتآموزی و مشاوره شغلی در دانشگاهها و مراکز آموزش عالی در راستای توانمندسازی دانشجویان تشکیل شده و در حال حاضر نزدیک به 271 مرکز مهارتآموزی و مشاوره شغلی در دانشگاهها در حال فعالیت هستند.
غلامحسین حسینینیا، اتصال مراکز مدیریت مهارتآموزی و مشاوره شغلی به پرتال آموزشی سازمان را موجب تسهیل فرایندهای اجرایی مهارتآموزی در بین دانشجویان و فارغالتحصیلان دانشگاهی برشمرده که به گفته وی میتواند به یک فرهنگ ملی تبدیل شود.
به گفته وی، دانشگاهها باید به یک شهر بیدار مهارتآموزی تبدیل شوند و در هر استان یک مرکز به پارک علم و فناوری مهارتی تبدیل و در امور مربوط به بخش خصوصی تسهیلگری شود.
بازار نیازمند تکنیسین است
معاون سازمان آموزش فنی و حرفهای کشور نیز با بیان اینکه دانشآموختگان تحصیلات تکمیلی بیشترین میزان تحصیلکردهها را به خود اختصاص دادهاند، افزود: دانشآموختگان دوره دکتری ۴۶ درصد، کارشناسی ارشد ۷۸ درصد و دوره کارشناسی ۷۴.۴ درصد بیکار هستند. وی گفت: ۵.۶ درصد از دانشآموختگان دورههای کاردانی بیکار هستند و این بدان معنا است که بازار کار کنونی بیشتر به تکنیسین نیاز دارد. وی با اشاره به کاهش ۳۰ درصدی شمار دانشجویان کشور از سال ۹۴ تاکنون خاطرنشان کرد: سه میلیون و ۲۰۰ هزار دانشجو در سال گذشته در دانشگاههای کشور تحصیل کردند.
به نظر میرسد که در دولتهای گذشته بین بازار کار و دانشگاهها تناسبی ایجاد نکردند و این مسأله در این دولت مدنظر قرار گرفته است که با ایجاد برنامههای مناسب در این راستا و ایجاد مشاغل جدید نخستین گام را در این راستا برداشته است.
اختصاص ۲هزار میلیارد تومان اعتبار برای تجهیز و توسعه مراکز فنی و حرفهای
معاون وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی از اختصاص ۲هزار میلیارد تومان اعتبار برای تجهیز و توسعه مراکز فنی و حرفهای در سفرهای استانی دولت خبر داد و گفت: طی ۱۰ ماه گذشته بیش از 6 هزار موافقتنامه اصولی جدید برای متقاضیان تأسیس آموزشگاههای آزاد فنی و حرفهای صادر شده است.
به گزارش ایسنا، غلامحسین حسینینیا در نشست آغاز هفته ملی کارآفرینی و آموزشهای فنی و حرفهای اظهار کرد: ششم مرداد ماه به نام روز ملی کارآفرینی و آموزشهای فنی و حرفهای نامگذاری شده است. آموزشهای فنی و حرفهای ابزار حیاتی برای هدایت، توسعه و پیشرفت کشورها از طریق توانمندسازی جوانان و بزرگسالان است و دامنه و ارتباطات آموزشهای مهارتی با توجه به پیشرفتهای تکنولوژیکی شگرفی که در دنیا رخ داده و تغییراتی که به سمت یادگیریهای مادامالعمر صورت گرفته موجب شده تا ما هم بر مقوله فنی و حرفهای و سایر مؤلفههای اشتغال پایدار متناسب با نیازها و روندهای روز دنیا متمرکز شویم.
وی افزود: با توجه به اجرای فناوریهای دیجیتال باید هر چه بیشتر ظرفیتهای خود را بهبود بخشیده و به سمت شناسایی مهارتهای روز برویم چرا که تا سال ۲۰۳۰ شکاف مهارتی باید بسته شود و برآوردها نشان میدهد که ۶,۵ تریلیون دلار در سطح دنیا از رهگذر بستن شکاف مهارتی به دست خواهد آمد از این رو موظفیم در این رهگذر کشورمان را در مسیر مهارتآموزی به سمتی ببریم که سهم شایستهای از اقتصاد جهانی را به دست گیریم.
معاون وزیر کار از اختصاص 2 هزار میلیارد تومان اعتبار برای توسعه مراکز فنی و حرفهای در سفرهای استانی خبر داد و گفت: در سفرهای دولت به استانهای مختلف، اعتبارات خوبی برای توسعه و تجهیز مراکز فنی و حرفهای در نظر گرفته شده است به نحوی که تاکنون ۲ هزار میلیارد تومان از رهگذر سفرهای استانی برای سالهای ۱۴۰۱ و ۱۴۰۲ در جهت توسعه مراکز فنی و حرفهای و تکمیل طرحهای ناتمام اختصاص پیدا کرده است.
حسینینیا از اجرای سه برنامه شاخص توسط سازمان آموزش فنی و حرفهای خبر داد و گفت: در حال حاضر سازمان طرح تحول آموزش مهارتی در محیط واقعی کار را در کنار طرحهایی همچون «نخلستان» و «کهاد» مهارتآموزی در دست اجرا دارد و درصدد است تا مجموعهای از مهارتها را به فراگیران عرضه کند. به موجب طرح تحول آموزش مهارت در محیط واقعی کسب و کار، بستهای از مهارتها در محیط واقعی کار به فراگیران ارائه میشود و در این بسته مجموعهای از مهارتهای نرم، ارتباط با مشتری، دخلوخرجداری، تولید ثروت و تجاریسازی توانمندیها در محیط کار به فرد منتقل میشود و فردی که به کارگاه یا واحد صنفی معرفی میشود در واقع بستهای از انواع مهارتها را در قالب دورههای آموزش مهارتی میبیند.
رئیس سازمان آموزش فنی و حرفهای با اشاره به تغییر رویکرد سازمان در دور جدید، از تدوین هزار استاندارد شایستگی در ۱۰ ماه اخیر خبر داد و اظهار کرد: رویکرد سازمان آموزش فنی و حرفهای از شغلمحوری به شایستگیمحوری تغییر کرده و آمادگی حرفهای به توسعه حرفهای تبدیل شده است. تاکنون 3 هزار و 760 استاندارد شایستگی طراحی شده که هزار استاندارد طی ۱۰ ماه اخیر تدوین شده است.
آدرس مطلب
http://old.irannewspaper.ir/newspaper/page/7963/13/620732/0
ارسال دیدگاه
ضمن تشکر از بیان دیدگاه خود به اطلاع شما رسانده می شود که دیدگاه شما پس از تایید نویسنده این مطلب منتشر خواهد شد.
دیدگاه ها ویرایش نمی شوند.
از ایمیل شما فقط جهت تشخیص هویت استفاده خواهد شد.
دیدگاه های تبلیغاتی ، اسپم و مغایر عرف تایید نمی شوند.
ویژه نامه




























