هدی هاشمی
خبرنگار
سال تحصیلی جدید دانش‌آموزان از 10 روز دیگر  آغاز خواهد شد. آغازی متفاوت‌تر و با برنامه جدیدتری نسبت به سال‌های گذشته مدارس. در این روزها هر چه به زمان بازگشایی مدارس نزدیک می‌شویم خانواده‌ها بیشتر  این سؤال را می‌پرسند که آیا باید همه دانش‌آموزان به مدرسه بروند و در کنار هم چند ساعت آموزش ببینند. آن طور که مسئولان آموزش و پرورش اعلام کرده‌اند، آغاز سال تحصیلی، لزوماً به معنای بازگشایی فیزیکی مدارس نیست. این یعنی ممکن است به خاطر شرایط ویروس کرونا در مناطق مختلف همه دانش‌آموزان نتوانند بر سر کلاس‌های درس حاضر شوند. موضوعی که علیرضا کمرئی، معاون آموزش متوسطه وزارت آموزش و پرورش به آن اشاره می‌کند و می‌گوید: بحث بازگشایی مدارس به صورت فیزیکی یکی از مباحث  است و موضوع دیگر زدن زنگ آموزش در مدارس است.  البته موضوع اصلی ما آمدن بچه‌ها به مدرسه نیست بلکه آغاز رسمی آموزش مدارس است.» با  وی در این باره به گفت‌وگو پرداختیم که می‌خوانید:
این روزها بسیاری از خانواده‌ها نگران زیرساخت‌های آموزشی هستند در سه ماهی که آموزش به صورت مجازی انجام شد بیشتر اولیای دانش‌آموزان می‌گفتند که   بار اصلی آموزش برعهده خانواده‌ها بوده است و زیرساخت‌های آموزشی به طور نسبی  فراهم بوده است  آیا برای سال تحصیلی جدید مشکلات ما در این بخش‌ها حل شده است؟
خانواده‌ها باید به این نکته توجه کنند که ما در شرایط اضطرار این آموزش‌ها را ارائه کردیم. دقت کنید تا قبل از ویروس کرونا ما آموزش‌های حضوری داشتیم و در همان آموزش حضوری هم تعدادی از خانواده‌ها گله داشتند اما با وجود کرونا و اینکه سلامت دانش‌آموزان در کلاس‌های حضوری به خطر می‌افتاد. در هر صورت باید بگویم که ما در سال تحصیلی جدید به مشارکت خانواده‌ها نیاز داریم. در شرایطی که مدارس تعطیل است این مشارکت بیش از گذشته می‌شود. بویژه در دوره ابتدایی خانواده‌ها باید به عنوان دستیار معلمان ظاهر شوند و البته برخی از اولیا هم ممکن است در حوزه متوسطه و دروس تخصصی متوسطه اول و دوم هم توانمندی داشته باشند اما در اینجا باید بگویم که کار آموزش و کار تعلیم و تربیت کار تخصصی است و مدارس هم باید در آموزش مجازی توانمندی‌های خودشان را افزایش دهند چرا که ممکن است همه خانواده‌ها از عهده آموزش فرزندان‌شان برنیایند.
دقیقاً همین طور است اما یک انتقاد جدی که به وزارت آموزش و پرورش می‌شود این است که هنوز این آموزش‌ها را به معلمان نداده است. آیا شما معلمان را برای تدریس مجازی توانمند کرده‌اید؟
ما یک دسته از آموزش‌ها را طراحی کردیم و بخشی از آنها را هم اجرا کردیم. ابتدا ٢٤ ساعت آموزش را پیش‌بینی کردیم که شامل یک دوره مقدماتی، تکمیلی و پیشرفته بود. این دوره ها هفته‌های آینده آغاز خواهد شد و فکر می‌کنیم آموزش معلمان به عنوان اصلی‌ترین عنصر در بهبود کیفیت آموزش مجازی خواهد بود. در این آموزش‌ها معلم‌ها می‌توانند یاد بگیرند که چگونه فیلم آموزشی تولید کنند. چگونه فیلم‌ها را ادیت کنند . نحوه بارگذاری برای دانش‌آموزان چگونه باشد . اصول ساخت فیلم‌های آموزشی را یاد خواهند گرفت و البته بسیاری از مطالبی که باید در فضای آموزشی آن را بدانند.
وزیر آموزش و پرورش اعلام کرد که زنگ آغاز سال تحصیلی مدارس ١٥ شهریورماه به صدا درمی‌آید خانواده‌ها می‌پرسند که با توجه به افزایش آمار مبتلایان به کرونا چگونه آموزش و پرورش سلامت دانش‌آموزان‌شان را تضمین می‌کند؟
یک بحث بازگشایی مدارس به صورت فیزیکی است و موضوع دیگر زدن زنگ آموزش در مدارس است. موضوع اصلی ما آمدن بچه‌ها به مدرسه نیست بلکه آغاز رسمی آموزش مدارس است.  بر اساس مصوبه ستاد ملی مقابله  با کرونا وزارت آموزش و پرورش مکلف است ١٥ شهریور ماه رسماً سال تحصیلی را آغاز کند و ما هم برای این تاریخ  برنامه‌های خودمان را اجرا خواهیم کرد. البته به خانواده‌ها اعلام می‌کنیم در برخی مناطق به خاطر شرایط قرمز بودن آن منطقه، دانش‌آموزان به مدرسه نمی‌آیند بنابراین اینکه می‌گویم سال تحصیلی ١٥ شهریور شروع می‌شود، به معنای حضوری دانش‌آموزان نیست.
آیا پیش‌بینی کرده‌اید که چه تعداد از دانش‌آموزان و در کدام مناطق می‌توانند سر کلاس درس حضور پیدا کنند؟
این موضوع بستگی به شرایط آن روزها دارد و البته ستاد، وضعیت مناطق را اعلام می‌کند.
شما به بحث زوج و فرد بودن اشاره کردید با کمبود نیروی معلمی که دارید، چطور می‌توانید این سناریو را اجرایی کنید؟
معلم‌ها بیش از ساعاتی که مجاز به تدریس هستند در مدرسه نمی مانند و ما از معلمان چیزی فراتر از آن چیزی که تکلیف‌شان است تقاضا نخواهیم کرد. اگر چه معلمان خودشان خودجوش و متعهدانه تلاش می‌کنند که فراتر از آن چیزی که وظایف‌شان است کاری را انجام دهند. با این حال این بخش داوطلبانه است. ما یک برنامه هفتگی را در نظر می‌گیریم که این برنامه هفتگی مدرسه باید برای   متوسطه اول ٣٠ ساعت آموزش، برای متوسطه دوم ٣٥ ساعت آموزش و ابتدایی ٢٥ ساعت آموزش باید ارائه شود. هر معلمی به میزان ساعتی که در برنامه دارد کار می‌کند.
وقتی شما مجبور باشید دانش‌آموزان کلاس را به خاطر فاصله‌گذاری به دو قسمت تقسیم کنید آیا معلمان مجبور خواهند شد که دو برابر آموزش بدهند؟
به هیچ عنوان این گونه نیست. اینجا با استفاده از زوج و  فرد معلمان طبق برنامه می‌آیند. این دانش‌آموزان هستند که دروس‌شان جابه‌جا می‌شود معلمان هر چند ساعت موظفی خود را دارند انجام می‌دهند اما آموزش‌ها متناسب با دانش‌آموزان انجام می‌شود. دانش‌آموز خودش را با مدرسه و آموزش تطبیق می‌کند و نتیجه‌اش این است که ما زمان آموزش کمتری را خواهیم داشت. فقط روزهای زوج یا فرد به مدرسه بیایند بخشی از زمان آموزش کم خواهد شد که این بخش را در متوسطه دوم می‌توانیم تا دو روز آموزش غیرحضوری جبران کنیم. در متوسطه اول اگر ٥ روز برنامه نوشته شده باشد مدرسه می‌تواند یک روز آموزش غیرحضوری دهد. آموزش‌های غیر حضوری ما در هر دو گروه دانش‌آموزان وجود خواهد داشت؛ یک بخشی از آموزش‌ها اینجا جبران می‌شود. خب ما از ١٥ شهریور آموزش را شروع می‌کنیم و در برنامه‌ها تأکید کردیم که مدارس در بین امتحانات فاصله کمتر بگذارند، زمان آموزش‌ها را تقویت کنند و وزارت آموزش و پرورش اجازه ندهد مدارس تعطیلات مکرر داشته باشند و در هر صورت سعی کنیم آنچه که محتوای آموزشی است را ارائه کنیم.
آیا پنجشنبه‌‌ها هم مدارس باز می‌شوند؟
بله این روز هم یک فرصتی است که در اختیار مدارس و دانش‌آموزان باشد. مدرسه مجاز شده است که پنجشنبه برای آموزش برنامه‌ریزی کند چون قبلاً نمی‌توانستند پنجشنبه‌ها برنامه‌ریزی کنند. الان در شرایط جدید و با مصوبه ستاد ملی ، مدرسه می‌تواند فعال باشد ولی این استفاده در اختیار خود مدرسه است.
برای سرفصل‌های آموزشی چه برنامه‌ای دارید محتوای برخی از کتاب‌های درسی سنگین است و دانش‌آموز در آموزش حضوری هم با برخی از این محتواها مشکل دارد؟
یک اصل ، پوشش کامل دروس است. اگر در رشته‌ای  ١٤ ماده درسی داریم باید هر ١٤ ماده تدریس شود. هیچ درسی حذف نخواهد شد. از نظر ما همه دروس مهم هستند اما اگر شرایطی به وجود آید که بخش‌هایی از کتاب درسی را آموزش ندهیم این را باید سازمان پژوهش اعلام کند.

حسین میرزایی
مردم‌شناس، عضو هیأت علمی دانشگاه علامه طباطبایی
همه جوامع بشری، از غرب گرفته تا شرق، با شکلی از دین‌ورزی و معنوی‌گرایی مواجه هستند و در بسیاری از این جوامع، دین جزو بنیادی و اساسی از فرهنگ به شمار می‌رود. به طور خلاصه، دین ترکیبی از باورها و کنش‌هاست. مراسم و مناسک نیز بخشی از کنش‌های دینی است که طیف وسیعی از رفتارهای اجتماعـی را شکل می‌دهند. مناسک دینی در هر جامعه‌ای گوناگونی، وسعت، پـویایی، اثرات فـرازمـانی و فرامکانی خاصی دارد.
در بین مناسک دینی در فرهنگ ایران، مراسم دهه اول محرم، بویژه ایام تاسوعا و عاشورا، یکی از باشکوه‌ترین و عظیم‌ترین مناسک است که با گذشت بیش از هزارسال همچنان به شکلی پویا در زندگی اجتماعی-فرهنگی ایرانیان جریان دارد و موجب دگرگونی‌ها و تغییرات بسیاری در کنش‌های فردی و اجتمـاعی شده است. عزاداری به‌عنوان یک مناسک دینی و علنی، اولین بار در دوره آل بویه در ایران شکل می‌گیرد و دسته‌های عزاداری در کوی و برزن به مرثیه‌خوانی می‌پردازند. با برآمدن حکومت سلجوقیان، این مناسک از حالت رسمی خارج و به درون خانه‌ها کشانده می‌شود. این روند برپایی مناسک عاشورایی تا دوره صفویان ادامه می‌یابد و با روی کار آمدن شاه اسماعیل صفوی و رسمی شدن مذهب شیعه، بار دیگر در شهرهای ایران به‌صورت علنی و باشکوه برگزار می‌شود و این مناسک تنوع پیدا می‌کند: مرثیه‌خوانی، مقتل‌خوانی، روضه‌خوانی، زنجیرزنی و... در دوره قاجار شبیه‌خوانی (تعزیه)، برپایی سقاخانه، تیغ‌زنی، سخنوری، مراسم تشت‌گذاری و... نیز رواج می‌یابد و تنوع برگزاری این مناسک افزایش می‌یابد. اما در دوره پهلوی اول، با طرح پروژه مدرن‌سازی ایران، مخالفت با سنت و دین آغاز می‌شود و ورود دسته‌های عزاداری به خیابان‌ها ممنوع و تکیه‌ها و حسینیه‌ها تعطیل می‌شوند و بدین شکل، نوع جدیدی از مناسک عزاداری ایجاد می‌شود که همانا «روضه‌های خانگی» است. پهلوی دوم تلاش زیادی کرد تا بتواند راه پدر را سرسخت‌تر ادامه دهد اما در عمل، ریزش بنیان‌های حکومت او از همین مناسک عاشورا (سال 1342) آغاز شد و آخرین تیر را شاید مراسم عاشورای سال 1357 بر تابوت شاهنشاهی ایران روانه کرد تا اهمیت مناسک محرم بیش از پیش در تاریخ ایران خودنمایی کند.
بدین ترتیب، همان طور که ملاحظه شد، این فراز و فرود مناسک محرم، همیشه باعث ایجاد شیوه‌های نوینی در عزاداری شده است.
امسال، با پیدایش پاندمی کرونا در جهان و ضرورت فاصله‌گذاری اجتماعی، امکان برگزاری مراسم عزاداری به روال سال‌های گذشته وجود نداشت. بنابراین، همانطور که انتظار می‌رفت، شیوه‌های جدیدی برای بزرگداشت عاشورای حسینی ایجاد شد. از برگزاری مراسم در فضاهای باز با رعایت فاصله اجتماعی گرفته تا حسینیه‌های سیار مداحان مشهور، تبدیل هر خانه به حسینیه، برگزاری مراسم‌ سخنرانی و مداحی و شبیه‌خوانی به‌صورت آنلاین در بستر اینترنت، تغییر نذرهای خوراکی به نذرهای فرهنگی و بهداشتی (توزیع ماسک و محلول‌های ضدعفونی) و... همه نشان از پویایی‌های بالقوه این مناسک دارد که می‌تواند همبستگی و وفاق اجتماعی، بازیابی هویت جمعی و ایجاد پیوندهای فرانسلی را بنابر شرایط زمان و مکان رقم بزند. انتظار می‌رود این پویایی‌ها در طول زمان بیش از پیش نمایان گردد و حیات اجتماعی این مناسک را تقویت سازد.

 وزیر بهداشت دستور افتتاح ۱۶۴ پروژه آموزشی، بهداشتی و درمانی را صادر کرد و از اضافه شدن ۱۰ هزار و ۶۰۰ تخت بیمارستانی و ۲۰۰۰ تخت آی‌سی‌یو به تخت‌های بیمارستانی کشور و همچنین اجرای گسترده برنامه پزشک خانواده، نظام ارجاع و نسخه‌نویسی و نسخه پیچی الکترونیک از نیمه دوم امسال خبر داد. دکتر سعید نمکی همچنین از مردم خواست با تمام شدن کنکور بار و بندیل سفر نبندند و به این جاده و آن جاده نروند. به گزارش ایسنا، دکتر سعید نمکی در آیین بهره‌برداری از ۱۶۴ پروژه آموزشی، بهداشتی و درمانی، ضمن تبریک هفته دولت و روز کارمند، گفت: از ویژگی‌های این پروژه‌ها این است که در محروم‌ترین و کم برخوردارترین نقاط این کشور قرار دارند. ممکن است ما در استان تهران هم دو الی سه هزار تخت اضافه کنیم اما در اسلامشهر، ملارد، شهر قدس و... که حاشیه شهر تهران محسوب می‌شوند و با جمعیت دو تا سه میلیونی حتی یک تخت هم ندارند.
بار سفر نبندید
وزیر بهداشت با اشاره به وضعیت کرونا در کشور گفت: خواهشم از مردم این است که عادی انگاری نکنند، باروبندیل سفر نبندند و در ایام محرم به گونه‌ای عزاداری کنند که هم محرمی باشکوه داشته باشیم و هم هیچ عزادار امام حسین(ع) تب دار از مجلسی خارج نشود. دکتر نمکی گفت: خواهشم این است که مردم به همکاران در کاهش این بار سنگین کمک کنند. در زمانی که در اردیبهشت ماه پیک اول را مهار کردیم، بارها گفتم مراقب باشیم و به‌دلیل این کاهش ابتلا مغرور نشوید. این ویروس پیچیده، خطرناک و غیرقابل پیش‌بینی است. کرونا می‌تواند در دقیقه ۹۰ از گوشه‌های زمین به ما گل بزند و زد. آنچه که به ما گل زد، حاصل بی‌توجهی و عادی انگاری بیماری بود. نمکی تأکید کرد: خواهشم از مردم این است که عادی انگاری نکنند. با تمام شدن کنکور فرزندان‌شان دوباره بار و بندیل نبندند و به این جاده و آن جاده نروند. ما بیشترین گرفتاری را هنوز در استان مازندران داریم. هنوز هم وضعیت بد استان مازندران را شاهدیم. بیشترین عارضه را در استان مازندران به‌دلیل سفرها داریم. اگر سفر در اشاعه بیماری نقش نداشت، اصلاً ویروس ووهان چین چگونه منتشر می شد؟ خواهشم این است که سفرها را واقعاً انجام ندهند.