سیاوش رضایی
 خبرنگار
بورس تهران پس از 11 روز سقوط و دلهره دیروز را سبز به پایان برد. از روز 20 مرداد تا روز سوم شهریور ماه جاری شاخص کل بورس با افت 22.6 درصدی مواجه شده بود و ارزش بازار نیز دراین مدت بیش از 1700 هزار میلیارد تومان تبخیر شد.
دراین مدت شاخص کل بورس از ارتفاع 2 میلیون و 78 هزار و 546 واحد به یک میلیون و 608 هزار و 581 واحد در روز سوم شهریور رسید. اما با ورود حقوقی‌ها بازی در بورس حداقل برای کوتاه مدت عوض شد. درحالی که انتقادات زیادی به حقوقی‌ها درخصوص عدم حمایت مناسب از بازار مطرح می‌شد، پس از جلسه شورای عالی بورس در روز دوم شهریور، حقوقی‌های بازاردر روز سوم شهریور 8 هزار و 800 میلیارد تومان سهم خریدند. ولی جو سنگین منفی همچنان در بازار موج می‌زد و به‌همین دلیل حضور پررنگ حقوقی‌ها هم دراین روز نتوانست بازار را مثبت کند. با این حال این روند در روز گذشته جواب داد. دراین روز در شرایطی که ارزش معاملات خرد به حدود 2.2 هزار میلیارد تومان می‌رسید، حقوقی‌ها بیش از 10 هزار میلیارد تومان خرید کردند.
با تمرکز حقوقی‌ها روی سهم‌های شاخص ساز و بزرگ، بازار ارز ساعت 10 صبح تغییر جهت داد و به همراه آنها، حقیقی‌ها نیز برای خرید این سهم‌ها هجوم آوردند و درمدت کوتاهی سهم‌های شاخص‌ساز بازار که شرکت‌هایی از گروه پالایشی، بانکی و فلزی و چندرشته ای‌ها را شامل می‌شد، به صف خرید تبدیل شد. دراین روز نماد فارس با 4 هزار و 600 واحد بیشترین تأثیر مثبت را بر شاخص داشت و پس از آن نمادهای فولاد با 4 هزار و 522، فملی با 3 هزار و 738، شستا با 3 هزار و 227، شپنا با هزار و 921، شتران با هزار و 763 واحد و وامید با هزار و 514 واحد به ترتیب بیشترین سهم را در مثبت شدن بازار برعهده داشتند.
بدین ترتیب همان سهم‌هایی که طی روزهای اخیر با صف‌های فروش سنگین همراه بودند، به یک باره به برترین تقاضای بازار تبدیل شدند و تقاضای شدید دراین سهم‌ها باعث شد تا در نهایت بازار به رنگ سبز بسته شود.
در روز گذشته شاخص کل توانست 2.59 درصد از 22.6 درصدی را که در روزهای گذشته از دست داده بود  جبران کند. دیروز شاخص کل بورس با رشد 41 هزار و 737 واحدی به یک میلیون و 650 هزار و 319 واحد رسید. بدین ترتیب بازدهی بورس تهران از ابتدای سال تا روز گذشته به 221.7 درصد رسید، این درحالی است که تا پیش از آغاز ریزش‌های اخیر این بازدهی به 250 درصد نزدیک شده بود. طبق اخباری که از شورای عالی بورس منتشر شده است، حقوقی‌های بازار به منظور حمایت از بازار و با نگاه بلندمدت مکلف شده‌اند تا روزانه 10 هزار میلیارد تومان خرید کنند.
البته دیروز با وجود مثبت شدن شاخص کل بورس، همچنان شاخص کل هم وزن منفی بود و با افت 234 واحدی به 445 هزار و 967 واحد رسید. این نشان می‌دهد که همچنان کلیت بازار مثبت نشده است و تنها به لطف سهم‌های شاخص‌ساز بازار با رشد همراه شده است و بدین ترتیب شرکت‌های کوچک بسیاری همچنان منفی هستند. با این حال دیروز 71 سهم بزرگ در صف خرید قرار داشتند. دراین روز ارزش معاملات نیز به 14 هزار و 424 میلیارد تومان رسید که نسبت به روزهای قبل رشد قابل توجهی داشت. البته همچنان نسبت به روزهای اوج بازار که ارزش معاملات به 30 هزار میلیارد تومان نزدیک می‌شد، رقم اندکی است. ارزش بازار بورس تهران نیز که در روز 19 مرداد و پیش از آغاز سقوط به 7727 هزار میلیارد تومان رسیده بود در روز سوم شهریور به 6021 هزار میلیارد تومان رسیده بود که حاکی از کاهش 20 درصدی آن است. دراین مدت ارزش بازار بیش از 1700 هزار میلیارد تومان کم شده بود. اما دیروز ارزش بازار با رسیدن به عدد 6177 هزار میلیارد تومان 6.3 درصد بالا رفت.

 پیش‌بینی آینده بورس
دراین زمینه امیر سیدی کارشناس بازار سرمایه درگفت‌و‌گو با «ایران» گفت: در دو سال اخیر شاخص کل بورس 20 برابر رشد داشته است و چنین اصلاح مقطعی ایرادی ندارد و طبیعی است. در بحران مالی امریکا نیز شاخص داوجونز به یک باره از 29 هزار واحد به 18 هزار واحد افت کرد ولی به مرور دوباره به سطح عدد قبلی بازگشت.
به‌گفته وی، با این حال همواره بررسی روند 10 ساله شاخص بورس حکایت از روند صعودی دارد که دراین میان نوساناتی نیز دیده می‌شود. وی ادامه داد: در ماه‌های اخیر برخی از عوامل دست به دست هم داد تا اصلاح شدید روزهای اخیر رخ دهد. دراین مدت بانک مرکزی اقدام به افزایش نرخ سود بانکی کرد نرخ سودی که با افت زیادی مواجه شده بود. علاوه براین دولت نیز برای جبران بخشی از کسری بودجه خود اقدام به فروش حجم بالایی از اوراق در قالب‌های مختلف از جمله ETF کرد.
سیدی تأکید کرد: طی ماه‌های اخیر شاهد تغییر سریع برخی از سیاست‌ها توسط بانک مرکزی و سازمان بورس بودیم این درحالی است که همواره سیاست‌ها باید به تدریج اصلاح و تغییر کند.
وی درخصوص آنچه طی دو روز اخیر اتفاق افتاد توضیح داد: درروزهای اخیر حقوقی‌ها برای حمایت از بازار وارد عمل شدند و سهم‌هایی را که طی روزهای گذشته تا 50 درصد افت کرده بودند خریدند و دراین میان حقیقی‌ها نیز وارد عمل شدند.
این کارشناس بازار سرمایه گفت: یکی از نقص‌هایی که در بازار سرمایه ایران وجود دارد این است که رکن بازارگردان به‌صورت تخصیصی وجود ندارد و صندوق‌های سرمایه‌گذاری این نقش را بازی می‌کنند. این درحالی است که بازارگردان‌ها در بورس‌های دنیا درمواقعی که تقاضا زیاد است سهم عرضه می‌کنند و درمواقع نزولی خرید می‌کنند و نقش زیادی در تعادل بازار دارند.
به‌گفته وی با توجه به وضع مالی خوب حقوقی‌ها، میزان خرید آنها روزانه به 10 هزار میلیارد تومان رسیده که این روند قابل تداوم است. سیدی درپاسخ به این پرسش که آیا روند صعودی بازار ادامه خواهد داشت اظهارکرد: به‌طور معمول هرگاه شاخص به‌صورت سریع با اصلاح و سقوط مواجه می‌شود متعادل شدن بازار زمان می‌برد و گاه ممکن است تا دو ماه طول بکشد. به هر روی ممکن است در روزهای آینده شاهد نوساناتی باشیم که طبیعی است ولی پس‌از مدتی دوباره بازار به تعادل بازخواهد گشت.

برش
جزئیات پذیره‌نویسی صندوق پالایشی یکم

درحالی که عمده نمادهای موجود در صندوق ETF دوم روزگذشته به صف خرید رسیدند و با رشد 5 درصدی همراه شدند، امروز قرار است پذیره‌نویسی این صندوق آغاز شود.رئیس کل سازمان خصوصی‌سازی جزئیات مربوط به پذیره‌نویسی واحدهای صندوق پالایش یکم را تشریح کرد. به‌گزارش روابط عمومی سازمان خصوصی سازی، علیرضا صالح گفت: پذیره‌نویسی صندوق پالایشی یکم که شامل باقی مانده سهام دولت در پالایشگاه‌های تهران، بندر عباس، اصفهان و تبریز است، از امروز(5 شهریور) با تخفیف 20 درصدی آغاز خواهد شد. وی افزود: بر این اساس کلیه آحاد مردم بدون هیچ محدودیت سنی می‌توانند واحدهای این صندوق را از طریق درگاه بانکی و کارگزاری‌ها خرید کنند. وی اضافه کرد: شهروندان برای خرید واحدهای این صندوق تنها نیاز به کد ملی دارند و افرادی که کد معاملاتی دارند نیز از طریق کارگزاری‌ها می‌توانند اقدام به خرید واحدهای صندوق پالایشی یکم کنند.صالح ادامه داد: مدت زمان پذیره‌نویسی واحدهای صندوق پالایشی یکم که با نماد پالایش انجام می‌شود از امروز بمدت دو هفته یعنی تا پایان 19 شهریورخواهد بود و بر این اساس زمان مناسب و کافی برای پذیره‌نویسی این واحدها در نظر گرفته شده است.
وی گفت: سقف خرید این واحدها 5 میلیون تومان است و افرادی که قبلاً واحدهای دارا یکم را به میزان 2 میلیون تومان خرید کرده‌اند، برای این واحدها می‌توانند تا سقف 3 میلیون تومان خرید انجام دهند.رئیس کل سازمان خصوصی‌سازی با اشاره به این که برای این واحدها تخفیف 20 درصدی در نظر گرفته شده است، افزود: مبنای قیمت سهام موجود در این صندوق قیمت پایانی سهام این 4 پالایشگاه در پایان معاملات دیروز با درنظر گرفتن تخفیف 20 درصدی است.

غلامرضا مصباحی مقدم
عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام
با توجه به نوسان شاخص‌ها در بازار اوراق بهادار، افرادی که در بورس سرمایه‌گذاری کردند یا قصد رفتن به بورس را داشتند، این روزها نمی‌دانند که کار درست چیست؛ اینکه در بورس بمانند یا اصلاً وارد بورس نشوند. با توجه به شرایط به‌وجود آمده به ملت عزیز ایران توصیه می‌کنم، اگر منابع مالی دارید که آزاد است یعنی سرمایه‌تان به شکل مسکن، خودرو، ارز و طلا نیست؛ این منابع را در بورس سرمایه‌گذاری کنید. بهترین بازاری که طی سال‌های متمادی بازدهی مثبت داشته بورس است؛ البته بورس با افت و خیز همراه است و احتمال دارد که برخی از سهام‌ها ریزش پیدا کند، ولی نگاه به بورس باید یکساله باشد و نگاه منتفع شدن مقطعی یک ماه و دو ماه به هیچ عنوان درست و منطقی نیست. اگر شما وارد بورس شوید و خرید سهام انجام دهید و هفته دیگر که سهم اوج گرفت خارج شوید، اشتباه کردید. نگاه به بورس باید بلندمدت باشد. در این میان ذکر یک نکته ضروری است، افرادی که در زمره تازه واردهای بازار اوراق بهادار هستند، نباید خودشان به‌صورت مستقل وارد بورس شوند چرا که اکثر افراد آگاهی نسبت به بورس و سازوکار آن ندارند. بدین جهت تازه‌واردهای بورس باید از افراد با تجربه و نهادهایی که در قالب کارگزاری فعالیت می‌کنند، کمک بگیرند. آنها با وکالت به کارگزاری‌ها می‌توانند خرید و فروش سهام را پیگیری کنند در چنین شرایطی ریسک سرمایه‌گذاری در بورس کاهش پیدا می‌کند. اگر افرادی هستند که نمی‌خواهند افت و خیز بورس را تجربه کنند، توصیه می‌کنم به سمت صندوق‌های بورسی بروند. دو نوع صندوق بورسی وجود دارد؛ یک صندوق با بازدهی متغیر و دیگری صندوق با بازدهی ثابت است. آنهایی که نگران افت شاخص‌ها در بازار سرمایه هستند، در صندوق‌های بورسی با بازدهی ثابت سرمایه‌گذاری کنند. مطمئناً این روند به نفع خود فرد، ملت ایران و حتی شرکت‌های بازار سرمایه است که مهم‌ترین شرکت‌های کشور به حساب می‌آیند.
بردن پول به سمت سکه، ارز، مسکن و هر بخش دیگر(به غیر از بورس) شاید برای خود فرد نفع و سود داشته باشد اما برای جامعه ضرر دارد چرا که حرکت به این سمت سبب افزایش هزینه‌های مردم، افزایش نرخ تورم و حتی گرانی کالاها می‌شود. هر زمان سرمایه‌های سرگردان به این سمت رفته است، بازارها آسیب شدیدی دیدند. بنابراین و با توجه به تجربیات به دست آمده از سال‌های گذشته، توصیه می‌کنم اگر مردم منابع مالی آزاد دارند که در قالب مسکن و خودروی مصرفی نیست، پول خود را به بورس ببرند. در این میان از افرادی که در بورس هستند هم می‌خواهم که از بورس خارج نشوند و سهامدار باقی بمانند.
این شعر مصداق این روزهای افرادی است که می‌خواهند وارد بورس شوند،
«بی پیر مرو تو در خرابات/ هرچند سکندر زمانی» افرادی که وارد بورس می‌شوند، بدون راهنما وارد بازار سرمایه نشوند. بازار سرمایه بسیار پیچیده است؛ زمانی که عده‌ای در صف فروش قرار می‌گیرند، عده‌ای دیگر در پیروی از آنها در صف فروش قرار می‌گیرند و همین امر باعث افت شاخص‌ها می‌شود. افت شاخص‌ها که شاهد آن هستیم به خاطر شرکت‌های بورسی نیست؛ یعنی در واقعیت، اتفاق ناگواری در شرکت‌های بورسی رخ نداده است.
اتفاق‌هایی که به آن اشاره شد به خاطر این است که یکسری از افراد تبحر و آگاهی از بورس ندارند، چه بسا با افزایش اطلاعات و آموزش این گروه‌ها، تصمیم‌ها احساسی نشود. صف‌های فروش و خرید بدون پشتوانه علمی مشکلات متعددی را برای سهامداران ایجاد می‌کند. مطمئناً دولت می‌تواند از طریق شرکت‌های حقوقی بازار را متعادل و از ریزش‌ها جلوگیری کند؛ منتهی باید اقدام بهنگام صورت گیرد و اگر با تأخیر باشد جواب مناسب به دست نمی‌آید.