کی‌یف در آستانه سقوط

 بنفشه غلامی


 هشتمین شهر بزرگ اروپا، کی‌یف، در حال سوختن در شعله‌های آتش و درگیری‌های مرگباری است که در تاریخ این کشور اگر نگوییم بی‌سابقه، کم سابقه بوده است. این درگیری‌ها که 25 کشته برجا گذاشت، نشست پارلمان را تا فردا به تأخیر انداخت، واکنش‌های بین‌المللی را برانگیخت و هشدار دادستان و دولت را به عوامل خارجی به دنبال داشت. اکنون شورش‌ها دیگر نه فقط کی‌یف که سراسر اوکراین و بویژه شهرهای غربی این کشور را در برگرفته است. احتمال به نتیجه رسیدن مذاکرات دولت و نمایندگان مخالف و حتی ادامه این مذاکرات نیز دیگر به چیزی بیش از یک رؤیا شبیه شده است. بدین ترتیب بحران ماه‌های اخیر در اوکراین به سمت یک فاجعه بزرگ کشیده شده و بالا گرفتن موج خشونت‌ورزی به جد خطر یک فروپاشی سیاسی را پیش آورده است.
تصاویری که از شبکه‌های خبری سراسر جهان منتشر می‌شود، شهر کی‌یف را در حالی نشان می‌دهد که در هر گوشه آن ستونی از دود به آسمان برمی‌خیزد، شماری از معترضان و همچنین پلیس در تصاویری شبیه به فیلم‌های علمی- تخیلی ماسک‌های ضدگاز به صورت زده‌اند، کپسول‌های گاز اشک‌آور از سمت نیروهای دولتی به سوی معترضان پرتاب می‌شود و معترضان نیز پاسخ پلیس را با پرتاب بطری‌های کوکتل مولوتف و وسایل آتش‌بازی می‌دهند. در این آتش‌افروزی‌ها تعداد زیادی از چادرهای معترضان در آتش سوخت. بخش دردناک از این تصاویر اختصاص به اجساد کشته شدگان درگیری‌ها دارد.  معترضان دیروز همچنین قصد ورود به سفارت کانادا در کی‌یف را داشتند که پلیس مانع آنها شد.
گفته می‌شود در این درگیری‌ها 500‌نفر زخمی و حداقل 25نفر کشته شدند که تعدادی از کشته‌شدگان پلیس هستند. این بالاترین آماری است که در جریان درگیری‌های اجتماعی بین پلیس و مخالفان در یک دهه اخیر اوکراین حاصل آمده است. سال 2004 در جریان انقلاب نارنجی تنها یک نفر از مخالفان کشته شد. اما در دو ماه و چهار هفته اخیر که فضای کی‌یف بحرانی شده است حداقل 39‌نفر جان خود را از دست داده‌اند.
درگیری‌های کی‌یف، دیروز به مناطق غربی اوکراین نیز کشیده شد. ازجمله در شهر لوبو مخالفان به چند ساختمان دولتی حمله کردند. در سایر شهرها نیز وقایعی مشابه روی داد.
هشدارهای دولتی به مخالفان
رویارویی خونین نیروهای امنیتی و مخالفان که کی‌یف را تبدیل به میدان جنگ کرده است، هشدار رئیس‌جمهوری و دادستان اوکراین را به دنبال داشته است. ویکتور یانوکوویچ، رئیس‌جمهوری اوکراین که در زمان وقوع انقلاب نارنجی نیز نخست‌وزیر این کشور بود، در سخنانی سران مخالفان را به خاطر درگیری‌های دو روز اخیر سرزنش کرد. وی به آنان هشدار داد از نیروهای تندرو فاصله بگیرند چرا که هنوز زمان برای پایان دادن به بحران وجود دارد. ویکتور پشونکا، دادستان کل اوکراین نیز به سازمان‌دهندگان تظاهرات خیابانی اخیر هشدار داد مجازات سنگینی در انتظار آنها خواهد بود. شماری از ناظران معتقد هستند راست‌های افراطی اروپا وارد اوکراین شده و حوادث خونبار را رقم می‌زنند. تصاویر تلویزیونی نیز نشان می‌دهد هر دو طرف درگیری شریک خشونت شده‌اند.
بسته شدن باب مذاکره
نمایندگان مخالفان اوکراین که امیدوارند بهار کی‌یف را به بهار پراگ پیوند بزنند، دیروز اعلام کردند نشست سه‌شنبه شب آنان با هیأت دولت اوکراین بدون هیچ نتیجه‌ای به پایان رسیده است. ویتالی کلیچکو قهرمان بوکس سنگین وزن جهان که در ماه‌های اخیر تبدیل به یکی از رهبران جناح مخالف کشورش شده و حتی از سوی یانوکوویچ پیشنهاد معاونت نخست‌وزیری را هم دریافت کرد، می‌گوید: گفت‌وگوها پس از آن بی‌نتیجه پایان گرفت که یانوکوویچ خواستار توقف بدون پیش شرط اعتراضات و خالی شدن خیابان‌ها از مخالفان شد.
کتک کاری در پارلمان
درگیری‌های خیابانی سه‌شنبه شب، به جلسه پارلمان اوکراین (رادا) نیز کشیده شد. حدود 50 تن از نمایندگان راه رسیدن به تریبون پارلمان را در اعتراض به مخالفت اکثریت با اصلاح قانون اساسی مسدود کردند. این اقدام با واکنش اکثریت روبه‌رو شد و کار به درگیری فیزیکی بین آنان انجامید. درگیری‌ها باعث شد رئیس پارلمان نشست بعدی را برای روز پنجشنبه تعیین کند. نمایندگان مخالف دولت می‌گویند اصلاح قانون اساسی متعلق به سال 2004 قدرت رئیس‌جمهوری را محدود می‌کند.
واکنش‌های بین‌المللی
وقایع خونین سه‌شنبه شب و دیروز واکنش‌های بین‌المللی زیادی به همراه داشت. در این بین کاترین اشتون، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا از یانوکوویچ خواست راه برون‌رفتی برای بحران پیدا کند. فرانک والتر اشتاین مایر، وزیرخارجه آلمان نیز مسببان خونریزی‌ها را تهدید به تحریم کرد. همچنین جو بایدن، معاون رئیس‌جمهوری امریکا در تماس تلفنی با ویکتوریانوکوویچ خواستار خویشتنداری دولت شد. این خواسته بان کی‌مون دبیرکل سازمان ملل نیز بود، اما در همین حال الکس پوشکف، رئیس کمیته امور بین‌الملل دومای روسیه، امریکا را متهم کرد اوکراین را به سمت جنگ داخلی پیش می‌برد.