بازار آی‌تی درانتظار روزهای تازه

   صادق سلمانی


بر اساس مصوبه هیأت وزیران که در کتاب مقررات واردات و صادرات سال 93 به چاپ رسیده است، تعرفه واردات کالاهای مرتبط با آی‌تی افزایش قابل توجهی خواهد داشت که انتشار این خبر در چند روز گذشته علاوه بر اینکه با واکنش‌های مختلف از سوی فعالان بازار محصولات آی‌تی روبرو شده، تا حدودی هم به نگرانی خریداران این قبیل کالاها، دامن زده است. بر اساس مصوبه هیأت وزیران، نرخ گمرکی واردات تبلت با قابلیت نصب سیم‌کارت 4 درصد، نت بوک 10 درصد، کارتریج چاپگر لیزری 8 درصد، کیبورد 26 درصد، ماوس 22 درصد، انواع بردها شامل برد اصلی، گرافیک صدا و همچنین دستگاه کامل کامپیوتر (سرور) 4 درصد،‌ سایر اقلام کامپیوتری همچون کیس 26 درصد، CPU 4 درصد، پانل جلوی جعبه رایانه 15 درصد، دیسک خوان نوری 4 درصد، گوشی تلفن همراه 6 درصد، سوییچ شبکه 4 درصد، جعبه توزیع مربوط به تجهیزات ارتباطی و مخابراتی 15 درصد، کارت شبکه بی‌سیم 4 درصد و مانیتور با صفحه نمایش CRT نیز 26 درصد و... تعیین شده است که مالیات بر ارزش افزوده این کالاها 8 درصد خواهد بود.
 شوک به بازار آی‌تی
نیمه دوم دی ماه سال گذشته بود که کمیسیون ماده یک متشکل از نمایندگان وزارت صنعت، معدن و تجارت (سازمان توسعه تجارت ایران)، وزارت جهاد کشاورزی، بانک مرکزی، اتاق بازرگانی و صنایع و معادن ایران، اتاق تعاون مرکزی، معاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی ریاست‌ جمهوری، گمرک و ستاد مرکزی مبارزه با قاچاق کالا و ارز اعلام کردند که برای حمایت از تولید داخلی، تعرفه‌های واردات تبلت و نت‌بوک را افزایش خواهند داد که در همان لحظات آغازین اعلام این خبر، فعالان بازار حوزه فناوری اطلاعات با آن مخالفت کردند و معتقد بودند که در صورت اجرایی شدن این طرح، قیمت‌ها و قاچاق این محصولات به شکل چشمگیری افزایش خواهد یافت، اما هنوز 4 ماه از وارد شدن شوک اولیه به بازار محصولات آی‌تی نگذشته بود که خبر اعلام افزایش تعرفه واردات کالاهای آی‌تی بر اساس مصوبه هیأت وزیران، شوک دیگری به بازار وارد کرد.
بر همین اساس سید مهدی میرمهدی، رئیس اتحادیه فناوران رایانه تهران در گفت‌وگو با ایران به تشریح دلایل افزایش تعرفه‌ها پرداخت و گفت: «ماجرا از این قرار است که سال گذشته شرکتی با ارسال نامه‌های مختلف به وزارت صنعت، معدن و تجارت، کمیسیون ماده یک، مجلس شورای اسلامی، استانداری و فرمانداری ادعا کرد که در کشور کارخانه تولید لپ‌تاپ و تبلت را راه‌اندازی خواهد کرد و همه این دوستان به امید اینکه این شرکت واقعاً‌ تولیدکننده است و کارخانه‌ای هم در کشور دارد، در راستای حمایت از تولید کنندگان داخلی، به یکباره اعلام کردند که می‌خواهیم تعرفه‌های واردات لپ‌تاپ را از 4 درصد به 20 درصد افزایش بدهیم که این موضوع در سال گذشته با واکنش اتحادیه و فعالان حوزه آی‌تی مواجه شد و بر همین اساس نامه‌ای را به کمیسیون ماده یک ارسال کردیم که نسبت به آن توجهی نکردند و در نهایت در کتاب مقررات واردات و صادرات سال 93 تعرفه‌ها از 4 درصد به 10 درصد افزایش یافت.»
رئیس اتحادیه فناوران رایانه تهران تصریح کرد: «افزایش 10 درصدی بدین معناست که دولت از حق خودش صرف نظر کرده و درآمدی که قرار است از محل واردات این قبیل کالاها را از گمرک کسب کند دریافت نخواهد کرد».
وی تأکید کرد: «با افزایش تعرفه گمرکی از 4 به 10 درصد، دولت به گونه‌ای زمینه قاچاق را فراهم و ضربه سنگینی به این صنف وارد کرده‌ است و امیدواریم به نتیجه منطقی رسیده و این تعرفه‌ها اصلاح شود.»
به گفته میرمهدی، «طبق آمار گمرک، واردات لپ‌تاپ در سال حدود یک میلیون و پانصد هزار دستگاه است که اگر مطابق با تعرفه گذشته، سود دولت را محاسبه کنیم حدوداً بالای صد میلیارد تومان درآمد ایجاد می‌کند، حال اینکه با افزایش تعرفه‌ها همین تعداد دستگاه وارد کشور می‌شود، زیرا مصرف این کالا بسیار بالاست اما دولت از این درآمد محروم خواهد شد و وارد کننده به دلیل تعرفه 10 درصدی و ارزش افزوده 8 درصدی و همچنین هزینه‌های جانبی، مجبور به قاچاق می‌شود و با مبلغی بسیار کم طبق تعرفه قبل، قاچاقچی کالا را وارد و در اختیار وارد کننده قرار می‌دهد که در این میان دولت از قاچاقچی حمایت و از درآمدهای خود چشم پوشی کرده است.» وی ادامه داد: «در دنیا چند کمپانی که شاید به تعداد انگشتان یک دست هم نمی‌رسند، در زمینه تولید نت‌بوک و لپ‌تاپ فعالیت می‌کنند و ‌همچنین تولید «هارد»، «مادربرد»، «رم» و «سی پی یو» که اصلی‌ترین قطعات تشکیل دهنده لپ‌تاپ هستند در انحصار چند شرکت است و این موضوع، رانت بسیار زیادی را برای شرکت مدعی به وجود آورده و ضربه سنگینی بر پیکر آی‌تی در کشور وارد کرده است و اگر دولت تعرفه‌ها را کاهش ندهد، بسیاری از واحدهای تولیدی ورشکست شده و کارگران آنها بیکار خواهند شد.»
رئیس اتحادیه فناوران رایانه تهران با بیان اینکه در حال حاضر تعرفه گمرکی واردات یک دستگاه لپ‌تاپ با احتساب ارزش افزوده و نرخ 4 درصد 80 هزار تومان است خاطرنشان کرد: «با توجه به افزایش تعرفه‌ها، این رقم به 180هزار تومان خواهد رسید که من بر همین اساس نامه‌ای به وزیر صنعت، معدن و تجارت نوشتم و اعلام کردم که این شرکت حتی پیچ معمولی لپ‌تاپ را نمی‌تواند تولید کند و حتی کارتن محصولات آن نیز در خارج از کشور تولید می‌شود.» وی تصریح کرد: «در صورتی که دولت قصد حمایت از تولید را داشته باشد باید تعرفه‌ها کاهش پیدا کرده و بسته حمایتی را به تولید‌کننده ارائه کند، به طور مثال دولت، مالیات را تا 5 سال معاف کرده و بیمه را هم پرداخت کند و هزینه آب و برق، گاز را یا رایگان یا با قیمت بسیار مناسب در اختیار تولید کننده قرار داده و مقرر سازد در صورتی‌ که تولیدکننده در مدت 5 سال بتواند به تولید واقعی برسد و حداقل 50 درصد کالاها در ایران تولید شود، آن زمان تعرفه‌ها را برای حمایت از تولید، به جای 10 درصد 30 درصد افزایش دهد.» میرمهدی با اشاره به تأثیر افزایش تعرفه واردات کالاهای کامپیوتری بر شرکت‌های داخلی تولیدکننده محصولاتی نظیر «کیبورد» و «موس» گفت: «شرکت‌های فراسو، تسکو و سایر شرکت‌های داخلی که در حال تولید کیبورد، موس و اسپیکر هستند، علاوه بر اینکه نیاز داخلی را تأمین می‌کنند، ‌امروزه به شرکت‌های مدعی هم تبدیل شده‌اند و ما در این زمینه حاضریم به خاطر حمایت از تولید داخلی، تعرفه واردات این قبیل کالاها افزایش پیدا کند و از آن استقبال می‌کنیم، اما متأسفانه در بازار لپ‌تاپ و تبلت حرفی برای گفتن نداریم و افزایش تعرفه واردات باعث خواهد شد مصرف‌کننده از بین برود و حق انتخابی برای وی وجود نداشته باشد.»
رئیس اتحادیه فناوران رایانه تهران در پایان ابراز امیدواری کرد که «کارشناسان دولت تدبیر و امید در تصمیم‌گیری‌ها، تمام مسائل جانبی از جمله مسائل روز مردم را در نظر بگیرند و به نام تولید فشاری بر مردم وارد نکنند.»
 سازمان نظام صنفی رایانه  به دنبال کاهش تعرفه
از کنار موضوع افزایش تعرفه گمرکی واردات کالاهای کامپیوتری که بگذریم، در روزهای اخیر موضوع افزایش تعرفه 4 درصدی یا کیلویی 15 هزار تومانی واردات 11 قلم از تجهیزات شبکه مورد اعتراض شدید واردکنندگان واقع شد که با پیگیری‌های سازمان نظام صنفی رایانه استان تهران و موافقت کمیسیون ماده یک، لفظ کیلوگرم از این ردیف تعرفه حذف شد.
بر همین اساس آزاده داننده، رئیس سازمان نظام صنفی رایانه استان تهران در گفت‌وگو با ایران با بیان اینکه «سال گذشته تعرفه واردات تجهیزات شبکه بر اساس وزن آن تعیین و تصویب شد که این موضوع باعث افزایش ناگهانی قیمت‌ها در بازار شد» گفت: «بر همین اساس کمیسیون شبکه سازمان نظام صنفی رایانه استان تهران مخالفت خود را با این مصوبه اعلام و آن را به صورت جدی پیگیری و تعقیب می‌کرد. مدعی اصلی این افزایش قیمت، سندیکای مخابرات بود و آنها خواستار تعیین تعرفه‌ها بر اساس کیلوگرم بودند که بالاخره بر اثر پیگیری‌های سازمان نظام صنفی رایانه استان تهران،‌ کمیسیون ماده یک متقاعد شد که تعرفه کیلویی درست نیست و تعرفه‌ها به 4 درصد بازگردانده شد.»
رئیس سازمان نظام صنفی رایانه استان تهران در ادامه با اشاره به موضوع افزایش تعرفه واردات کالاهای کامپیوتری خاطرنشان کرد:‌ «ماجرا از این قرار است که یکی از تولیدکنندگان، خط تولید نت‌بوک را در داخل کشور راه‌اندازی کرد و ما در تماس با کمیسیون ماده یک اعلام کردیم که اتفاق رخ داده، تولید واقعی نیست بلکه مونتاژ است و بر اساس قوانین بین‌المللی گمرک، این سطح از مونتاژ، تولید محسوب نمی‌شود و تعرفه آن با تعرفه واردات قطعات یکی است.»
داننده تأکید کرد: «کمیسیون ماده یک خواستار افزایش تعرفه واردات از 4 به 20 یا 25 درصد بود که در نهایت با تلاش‌های سازمان نظام صنفی رایانه استان تهران، تعرفه نت‌بوک از 4 به 10درصد افزایش پیدا کرد. ما مخالف این مسأله هستیم و معتقدیم که این افزایش تعرفه، آثار منفی بر بازار خواهد داشت و تلاش کردیم تا آن را کنترل کنیم.» وی افزود: «کمیسیون سخت‌افزار سازمان نظام صنفی رایانه استان تهران هم این مسأله را در دستور کار خود قرار داده و بررسی می‌کند و باید منتظر باشیم تا اولین جلسه سازمان برای بررسی این موضوع تشکیل شود.»
تجربه ثابت کرده است که انتشار موضوع افزایش تعرفه‌ واردات کالاهای کامپیوتری علاوه بر اینکه تبعات سنگینی ایجاد خواهد کرد، باعث بروز شکاف در بازار این محصولات خواهد شد. از نگرانی واردکنندگان محصولات کامپیوتری و انبار کردن کالاها توسط فروشندگان به بهانه افزایش قیمت گرفته تا هجوم مردم برای خرید کالاهای کامپیوتری و ایجاد التهاب در بازار، هر کدام به نوعی علاوه بر اینکه آینده فعالیت در این صنف را با خطر جدی مواجه کرده است، بر نگرانی مشتریان این محصولات هم افزوده است.