المپیک طلایی ایران

فرزانه قبادی/ در اردیبهشت 1279 «فریدون میرزا ملکم» به‌عنوان نخستین نماینده ایران راهی المپیک پاریس شد و با نام «پرنس فریدون میرزا ملکم از کشور پرشیا» در رشته شمشیربازی به رقابت پرداخت و صاحب مقام نوزدهم شد. بعد‌از آن هم ایران دو دوره موفق شد به مسابقات المپیک راه پیدا کند. حالا اما آذر ماه 1335 است و مردم در فرودگاه مهرآباد بی‌صبرانه منتظر به زمین نشستن هواپیمایی هستند که حامل ملی پوشان طلایی ایران است. مردانی که با دستی پر از المپیک ملبورن باز می‌گردند. کاروان ورزشی ایران با دو طلا، دو نقره و یک برنز و با رتبه چهاردهم جهانی، مسابقات المپیک را پشت سر گذاشته‌ است. ایران در دوره‌های پیشین نیز در این مسابقات شرکت داشت، اما این نخستین تجربه طلایی ایران در المپیک است. در المپیک لندن 1948 کاروان اعزامی ایران با 36 ورزشکار در رشته‌های بسکتبال، بوکس، تیراندازی، وزنه‌برداری و کشتی توانست نخستین مدال المپیک را که برنز جعفر سلماسی در رشته وزنه‌برداری بود، به دست آورد. المپیک هلسینکی 1952 هم میزبان گروهی 22 نفره از ورزشکاران ایرانی در رشته‌های دو و میدانی، بوکس، وزنه‌برداری و کشتی بود که دستاورد حضورشان یک مدال نقره و یک مدال برنز در رشته وزنه‌برداری و دو نقره و سه برنز در رشته کشتی بود. در المپیک ملبورن ایران با سه رشته ورزشی دو ومیدانی، وزنه‌برداری و کشتی و 17 ورزشکار حضور پیدا کرد و توانست دو طلا و دو نقره در رشته کشتی و یک برنز در رشته وزنه‌برداری کسب کند. امام علی حبیبی نخستین مدال طلای المپیک ایران را کسب کرد و بعد از او غلامرضا تختی دومین مدال طلای کاروان ایران را کسب کرد. محمدعلی خجسته‌پور و مهدی یعقوبی هم مدال های نقره کشتی و محمود نامجو مدال برنز وزنه‌برداری را به‌دست آوردند.شاید بتوان گفت محبوب‌ترین فرد کاروان اعزامی ایران به ملبورن در میان مردم، غلامرضا تختی بود. مردم در فرودگاه به استقبال ملی پوشان رفته بودند اما برای تختی شعار می‌دادند: «رستم ایران کیه/ غلامرضا تختیه / شیر دلیران کیه/ غلامرضا تختیه»در میان تمام خاطراتی که از جوانمردی تختی نقل می‌شود، عبدالله خدابنده از توجه تختی به تلاش‌های اعضای تیم ملی کشتی خاطره‌ای نقل می‌کند که مربوط به روزهای بعد از المپیک ملبورن است: «بعد از المپیک 1956 ملبورن نفری پنجاه هزار تومان به دارندگان مدال طلای المپیک (حبیبی و تختی) و نفری سی هزار تومان به نفرات دوم (خجسته‌پور و یعقوبی) پرداخت کردند. تختی بعد از بازگشت تیم از ملبورن پنهانی بدون آن که کسی خبر داشته باشد سه نفر از کشتی گیران را که نتوانستند در المپیک ملبورن مدال کسب کنند به یک چلوکبابی دعوت کرد و نفری 5 هزار تومان به آنها داده و گفته بود شما هم برای تیم زحمت کشیده اید و این پول حق شماست.» تختی بعد از هلسینکی و ملبورن در دو دوره دیگر مسابقات المپیک هم شرکت کرد اما مدال طلای المپیک دیگر برای او تکرار نشد. در المپیک رم نقره گرفت و در مسابقات توکیو به مقام چهارم رسید.سردبیر کیهان ورزشی پیش از مسابقات ملبورن از تختی خواسته بود خاطرات خود را برای مجله بنویسد، اما این خاطرات در زمان حیات او منتشر نشد، یک هفته پس از مرگ تختی کیهان ورزشی خاطرات او را منتشر کرد، تختی در بخشی از آن درباره تجربه قهرمانی جهان نوشته است: «دیگر دلم نمی‌خواست قهرمان کشور شوم می‌خواستم به همه آنهایی که به من می‌خندیدند و تمسخرشان گوش مرا پر می‌کرد بگویم که من قهرمان دنیا خواهم شد. من دیگر با این اندیشه عذاب نمی‌کشیدم اما دائم گمان می‌بردم آنهایی قادرند قهرمان جهان شوند که قبلاً قمر مصنوعی پرتاب کرده‌اند. من تا این حد قهرمان جهان شدن را مشکل می‌پنداشتم. به خیال من آرزو کردن مقام قهرمانی جهان و رسیدن به آن مثل این بود که کسی ادعا کند من می‌خواهم «قمر» به کره ماه بفرستم. اما در ملبورن جای من و مدال من با شوروی‌ها عوض شد و من هم مثل «کولایف» برای گرفتن طلا کاملاً دولا شدم. اما همین که از کرسی به پایین پریدم متوجه شدم کوچک‌ترین تفاوتی نکرده‌ام. تنها تفاوتی که در روحیه من پدیدار گشت این بود که من دیگر خود را حقیر نمی‌شمردم، آن حقارتی که چند سال قوز آن را به دوش می‌کشیدم از وجودم رخت بربسته بود.»